OnStream DI30 : Küçük İşletmeler ve bireysel kullanım için büyük kapasiteli yedekleme çözümü.

Küçük bir işletmeye sahipsiniz veya ev ofisinizde yüksek kapasiteli verilerle uğraştığınız bir işiniz var ve büyük miktarlarda veriyi düzenli ve güvenilir şekilde yedeklemeniz gerekiyor. Medyayı takayım, 1 ay yanına uğramayayım, her gün otomatik yedek alsın istiyorsunuz. Hangi yedekleme çözümünü tercih ederdiniz? ZIP sürücülerin kapasiteleri çok düşük. CD-RW sürücüler ve medyaları çok ucuzladı ama 650-700MB kapasiteleri ile büyük yedekleme işleri için hala hafif kalıyor. Üstelik genelde otomatik ve parçalı (incremental) yedekleme imkanı sunmuyorlar. DVD-R sürücüler 5000$, DVD-RAM sürücüler ise 600$ civarı fiyatlara sahipler; yine otomatik yedekleme yazılımları ile gelmiyorlar. Teyp yedekleme çözümleri 1000$-6000$ civarında ve kapasiteleri arttıkça fiyatları yükseliyor. Ne yaparsınız?

İşte Philips'in bir alt kuruluşu olan OnStream firmasının DI30 model ADR yedekleme cihazı 310$ fiyatıyla sizin için çok ciddi bir çözüm olabilir. ADR ne derseniz, Philips tarafından 1999'da geliştirilen Advanced Digital Recording adlı teyp yedekleme teknolojisi. Aslına bakarsanız teyp yedekleme alanında DAT, DLT, LTO, Travan, 8mm gibi pek çok teknoloji var. ADR ve LTO (Linear Tape Open) yeni ve yıldızı parlayan teknolojiler. HP, IBM ve Seagate'in geliştirdiği LTO yüksek performansa ve yüksek kapasiteye (100-200GB; gelecekte birkaç TB) yönelik. OnStream DI30 ise, 30GB kapasiteli ADR kartuşları destekleyen dahili bir IDE sürücü. OnStream'in 30GB USB modeli, 30 ve 50GB kapasiteli SCSI modelleri de var. Bize ev-ofisleri için daha hesaplı ve uygun olan DI30 gönderildi.

Öncelikle kullanıcıların ürünü aldıktan sonra hayal kırıklığına uğramaması için iki önemli noktayı vurgulayalım: Sürücünün desteklediği kartuşların kapasitesi 30GB değil, 13.81GB. Burada iki hile var: Birincisi, gerek cihazın, gerek kartuşun kutusu üzerinde kocaman yazan 30 GB kapasite, aslında 2:1 sıkıştırmaya göre hesaplanmış kapasite. Üstelik henüz piyasaya girmemiş SCSI'li Onstream ADR50 modelinde donanımdan sıkıştırma var ama bu sürücüde sadece yazılım tabanlı sıkıştırma var. Şöyle düşünün: 20GB bir sabit diski üretici, bunun kapasitesi 40GB diye satıyor; diskin bir köşesine de küçücük "tüm dosyalarını ziplersen" notu düşmüş. OnStream'de de kutunun bir köşesinde minicik "1:2 sıkıştırma esas alınmıştır" yazıyor. Ayrıca yazılım tabanlı sıkıştırma oranı bildiğiniz gibi sabit değil. Yedekleme yaparken birlikte gelen Echo yazılımında sıkıştırmayı işaretleyince, seçilen dosyalara göre sıkıştırma oranı 2:1'e de çıkabilir, zaten sıkıştırılmış olan dosyalarda tam tersi 0.7:1 gibi bir sonuç verip dosya boyutu büyüyebilir de. Ortalama sıkıştırma oranı seçtiğiniz dosyalara göre ikisinin arasında bir yerlerde yer alıyor ama sonuçta 30GB'ı asla bulmuyor. İkinci hileyi çoğu depolama firması yapıyor: 1GB'ı 1000MB, 1MB'ı 1000 KB olarak alıyorlar. Aslında bir kartuşun veri kaydedilebilir kapasitesi 14,835,253,248 byte, yani sadece 13.81GB.

DI30'un denediğimiz Windows 98SE altında kurulumu çok basit; sadece Windows aygıtı kendisi bulunca açılan pencereyi iptal edip sürücü CD'sinden Onstream Echo programını yüklemeniz gerekiyor. İsterseniz daha önce ana menüde görünen Install Partner programını çalıştırıp, sürücüyü hangi IDE kanalına, nasıl bağlamanızın önerildiğini görebilirsiniz. Onstream sitesinin Destek bölümünde http://www.onstreamdata.com/knowledge/kb-art-1078.html) Windows 98'in Aygıt Yöneticisi'nde cihazın Intel yongaseti sürücülerinden kaynaklanan bir bug nedeniyle bir IDE sürücüsü olarak değil, teyp yedekleme ünitesi olarak tanındığı; bu nedenle DMA'nın aktif hale gelmediği yazılmış. Bunu sağlamak için de 3 dosyanın üzerinde değişiklik yapılmasını içeren bir yol önerilmiş. Ben Windows 98SE sürümünde ve Intel UltraATA sürücüleri (Intel Application Accelerator 1.1) yüklüyken bu sorunu yaşamadım, DI30 doğrudan disk sürücüleri arasında göründü.

Kurulum sonrası sisteminizde bir katalog sürücüsü, bir de ana sürücü (Çıkartılabilir Disk olarak görülüyor) yaratılıyor. Yeni bir kartuş taktığınızda Echo Express yazılımının Menu düğmesinden veya sürücüye sağ tıklayıp kartuşu "initialize" etmeniz; yani bir isim vererek başlatmanız gerekiyor. Bir nevi formatlama ama fazla uzun sürmüyor. Ama "Retention Tape" seçeneği ile teyp bandını gerdirmeyi seçmişseniz 10-15 dakika sürebiliyor. Menü seçenekleri arasında kartuşu sıralı veya rasgele okumaya göre optimizasyon seçeneği var ama bir diskteki kadar verimli olmasını bekleyemezsiniz.

Echo yazılımının Onstream sitesindeki son sürümü 3.2.99 sürücü CD'sinde de geliyor. Windows 2000'in Professional sürümünü destekliyormuş ama nedense Server sürümünü desteklemiyormuş. Ayrıca Windows 2000 altında Microsoft Backup gibi yazılımlarla uyumluluk için sürücü CD'sinde, 2KDriver klasöründe yer alan "SC Driver for Windows 2000" sürücüsünü (2 dosya) yüklemek gerekiyor.

Onstream DI30'un Windows 98 altındaki performansı 3.6GB/saat (yani yaklaşık 61,5 MB/sn) olarak verilmiş. 1GB veriyi sıkıştırma kullanmadan, işlem aralarında disk ile kartuş arasında karşılaştırma (ve doğrulama) seçeneğini işaretlemeden yedeklediğimizde işlemi 61MB/dk performansla yaklaşık 18 dakikada bitirdik. İşlem sonunda dizin güncellemesi ile bu süre 19 dakikayı geçti. Çeşitli programların çözülmüş halinden oluşan ve önceden sıkıştırılmış exe, cab gibi dosyaları içeren bu veriyi Echo'nun sıkıştırma seçeneği ile yedeklediğimizde, sıkıştırma oranı 0.9:1; performans 59MB/dk oldu ve tabii işlem biraz daha uzun sürdü! Bir kısmı Word ve Excel dosyalarından, bir kısmı resimlerden oluşan 1GB veri ise 1.2:1 sıkıştırma ve 73 MB/dk performansla ve dizin güncellemesi ile 16 dakikada yedeklendi. Aynı dosyalar, sıkıştırmanın yanı sıra karşılaştırma seçeneği açık yedeklendiğinde tüm işlemin tamamlanma süresi 30 dakikayı buldu.

Echo yazılımına konan demo ile sürücü CD'sindeki MPG video dosyalarını kartuşa atıp videoları oradan oynatabileceğiniz söyleniyor. Gerçekten de oynatıyor ama sabit disk veya CD sürücüdeki gibi performans beklemeyin: 90mb'lık bir dosyada, video penceresi 30-40 sn geç açılıyor ve kaydırma çubuğu kullanıldığında duraklamalar oluyor. Kısacası bu cihaz sadece yedekleme ve geri yükleme için, veri erişimi için pek değil. Ancak yedekteki dosyalardan istediğinizi yedekten diske aktarıp kullanabilirsiniz: Bu dosyalar Echo adlı bir klasörde kodlanmış oluyor ama Echo yazılımı ile gerçek isimlerinde görüp diske aktarabiliyorsunuz. Tabii Echo yazılımıyla değil de sürükle bırak yöntemiyle kartuşa veri aktarıyorsanız, aynı bir sürücü gibi işlev görüyor.
Echo yazılımı ile aylık, haftalık, günlük, saatlik, hatta dakikalık otomatik yedekler almanız, yedekleme takvimini belirlemeniz; bu yedeklere tüm sistemi, sistem dosyalarını veya istediğiniz klasörleri dahil etmeniz mümkün. Ben denerken kısa sürsün diye saat başlarında yedek almaya kurdum ve daha sonra Echo yazılından her yedeğe tarihine göre ayrı ayrı ulaşıp geri yükleyebileceğimi gördüm. İsterseniz sadece değişen dosyaları yedekleyip gereksiz kapasite tüketmesini önlüyorsunuz. Güzel ve kullanışlı bir yazılım olduğunu söyleyebilirim.

Bu işlemlere paralel olarak cihazı bir de Windows 2000'de denedim ve sorunlarla karşılaştım. Öncelikle Intel UltraATA (veya Application Accelerator) sürücüleri yüklüyse Echo Install Partner sürücüsü şaşırıyor; DI30'u sabit diskin takılı olduğu primary master kanalında buluyor veya kullanılmayan primary slave kanalını kullanılıyor gösteriyor vs. Intel sürücülerini kaldırdığınızda doğru buluyor ama cihazı kurarken sadece katolog sürücüsünün harfi atanıyor ve cihaz Device Manager'da disk sürücüsü değil teyp yedekleme birimi olarak tanınıyor. Kartuşa asıl erişimi sağlayan ana sürücü harfi de bazı kurulumlarda atanmayabilir. Bu durumda Echo'nun Tools menüsünden Device Options komutunu çalıştırmanız ve sürücü harfini elle atamanız gerekiyor. İşlem sonrası sistemi baştan başlatınca sürücünün eklendiğini ve kartuşun tanımlanmaya/okunup yazılmaya hazır olduğunu görüyorsunuz. Daha sonra Intel UltraATA sürücülerini yükleyince tekrar sürücü harfinin silindiğini görürseniz, işlemi tekrarlayıp gerekirse sürücü harfini değiştiriyorsunuz düzeliyor. Öte yandan cihaz disk sürücüsü olarak görünmediğinden DMA modunda çalışmıyor. Bunun sonucunda kartuş silme işlemi yaparken IDE kanalı çok zorlanıyor ve CD sürücüye düzgün erişilemiyor. Kartuşu başlatma, silme, bandı gerdirme gibi işlemlerde sisteme dokunmamakta fayda var. Onstream Destek sayfasında ise cihazı DMA çalıştırmak için Windows 98 çözümü verilmekle birlikte Windows 2000 için bir çözüm verilmemiş.

Bence Onstream hem cihazın sürücülerini, hem de Şubat 2001'de çıkmış Echo sürümünü, gerek Windows 2000 gerek Windows XP'ye göre bir elden geçirmeli. SOHO pazarı için bile olsa, bir yedekleme cihazının Windows 2000 Pro'da kötü performansla çalışması, Windows 2000 Server sürümünde hiç çalışmaması kolay affedilir bir şey değil.

Sonuç olarak OnStream DI30 Windows 9x tabanlı işletim sistemlerinde gayet düzgün çalışan, kesinlikle önerilebilir bir cihaz. Windows 2000'de biraz sorunlu ve dikkat gerekiyor. Öte yandan bu fiyatın iki katına bile 15GB kapasite (15-30GB arası desek daha doğru) sunan benzer bir çözüm bulabileceğinizi pek sanmıyoruz. SOHO (Küçük Ofis Ev Ofisi) pazarına hitap eden nadir yedekleme çözümlerinden biri. Bu arada 30GB'lık ADR30 kartuşların 70$+KDV, temizleme kartuşunun ise 77$+KDV fiyatla satıldığını belirtelim.

Üretici: Onstream (www.onstreamdata.com)
Türkiye Dağıtıcısı: Sky Bilişim (www.sky.com.tr)
Fiyatı: 310$+KDV
Medya Fiyatı: 30GB ADR kartuş 70$+KDV