Ekran Kartları Nasıl Çalışır?
Uzun bir aradan sonra bölümümüze ekran kartlarıyla devam ediyoruz. Hemen hepimizin bilgisayar almaya kalktığımızda ilk seçtğimiz parçalardan biri de ekran kartıdır ama sadece işlemci, bellek ve sabit diske bakarak bilgisayar seçtiğimiz günlerin üzerinden o kadar da uzun yıllar geçmedi. Şimdi yeri geldiğinde bir bilgisayar parası verebildiğimiz ekran kartlarına biraz yakından bakalım.
 Standart bir ekran kartının görünüşü. |
Ekrandaki Görüntü Nasıl Oluşur?
Monitörünüze yeteri kadar yakından bakarsanız görüntünün çok küçük noktalardan oluştuğunu görürsünüz. İşte bu noktlara görüntünün en küçük birimi olan piksel diyoruz. Her pikselin kendine ait renk ve yoğunluk bilgileri vardır. Daha genel bir tanımla piksel için ekranın bağımsız olarak kontrol edilebilir en küçük parçası olduğunu söyleyebiliriz. İşte bu piksellerden binlercesi bir araya gelerek ekrandaki görüntüyü oluşturuyor.
Çözünürlük
Çözünürlüğün görüntü kalitesini belirleyen en önemli faktör olduğunu söyleyebiliriz. Çözünürlük, ekrandaki görüntünün kaç pikselden oluşacağını belirler ve yatay ve dikey piksel cinsinden belirtilir (800×600,1024×768 gibi). Çözünürlük arttıkça görüntü birbirinden bağımsız olarak kontrol edilebilen daha çok pikselden oluşur ve görüntü kalitesi de yükselir.
Windows 95 ile hayatımıza giren "scaleable screen objects" teknolojisi sayesinde çözünürlük arttıkça ekrandaki kullanılabilir alan da artar. Windows ekranında çözünürlük ne olursa ekrandaki nesneleri oluşturan piksel sayısı değişmez. Çözünürlük arttıkça pikseller de küçüleceği için nesneler daha az yer kaplar ve masaüstündeki kullanılabilir alan çözünürlükle doğru orantılı olarak artar.
Çözünürlük arttıkça yükselen görüntü kalitesinin de bir bedeli var tabi ki: Çözünürlük yüseldikçe kontrol edilmesi gereken piksel sayısı ve dolayısıyla da gerekli işlem gücü, ayrıca bu piksellerin bilgilerini tutmak için gerekli bellek miktarıyla onların transferi için gereken bellek bant genişliği artar. Bu yüzden de performans düşer. Kullanmak istediğiniz çözünürlüğü hem ekran kartınız desteklemeli, hem de monitörünüz fiziksel olarak gerekli sayıda pikseli ekranda oluşturabilmeli.
Renk Derinliği
Piksellerin kendilerine ait renklerinden bahsetmiştik, piksellerin alabileceği renkler kırmızı, yeşil ve maviden türetilir. İşte renk derinliği bu renklerin miktarını belirler. Renk derinliği ne kadar artarsa her pikselin alabileceği renk sayısı artar, renkler gerçeğe daha yakın olur.
Renk derinliği bit cinsinden belirtilir, işlemcilerle ilgili yazımızda bitlere kısaca değinmiştik. Her bit 1 ve 0 olarak iki değer alabilir. 8 bit kullanıldığında bu bitlerden 28 = 256 kombinasyon üretilir. Aynı şekilde 8 bit renk derinliğinde de her piksel için 256 renk kullanılabilir.
İnsan gözünü aldatıp ekrandaki görüntüyü gerçek gibi göstermek için kullanılan üç rengin de (kırmızı, yeşil ve mavi) 256`şar tonu gereklidir, bu da renk başına 8 bitten 24 bit yapar. Bu moda True Colour (Gerçek Renk) adı verilir. Fakat çoğu güncel ekran kartı görüntü belleğini kullanma yöntemleri yüzünden pikselleri bu modda göstermek için 32 bite ihtiyaç duyarlar. Kalan 8 bit alpha kanalı (piksellerin saydamlık bilgisini tutar) için kullanılır.
High Colour (16 bit) modunda ise yeşil için altı ve maviyle kırmızı için de beşer bit kullanılır. Yeşil için 64, maviyle kırmızı için de renk başına 32 farklı yoğunluk vardır bu modda. Renk kalitesinde 32 bite göre çok az fark olsa da piksel başına 4 yerine 2 byte (8 bit = 1 byte) hafıza gerekeceğinden 32 bite göre performans avantajı sağlar.
256 renk (8 bit) modu ilk duyuşta size renk fakiri izlenimi verebilir fakat renk paleti denen bir yöntemle bu 8 bit olabilecek en verimli şekilde kullanılarak renk kalitesi biraz arttırılır. Renk paletinin mantığı söyledir: Kullanılacak 256 renk gerçek renk modundaki 3 bytelık renklerden seçilir ve bu renklerden bir renk paleti oluşturulur. Her program ilgili paletteki 256 renkten istediğini seçip kullanabilir. Böylece örneğin kırmızı için iki, mavi ve yeşil için de üçer bit kullanılarak elde edilen renklerden daha canlı renkler elde edilebilir ve elimizdeki 8 bit en verimli şekilde kullanılmış olur.
En çok kullanılan üç renk modunu tanıdık, peki ekran kartımız üretemediği renklere ne yapıyor? Sistemimizin 256 renge ayarlı olduğunu fakat 16 bitlik bir resim dosyası açtığımızı varsayalım. Bu durumda hazırdaki renklerin değişik kombinasyonları kullanılarak üretilemeyen renge yakın bir renk oluşturulur ve bu renk üretilmesi gereken rengin yerine gösterilir. Buna dithering denir. Tabi ki dithering yöntemiyle elde edilmiş bir resmin kalitesi orjinal resme göre göre çok daha düşüktür.
Sonraki Sayfa: ASUS EN9800GTX+
Merak ettiğiniz tüm ASUS ürünleri »
56K çevirmeli ağ günlerini tekrar hatırlamakBayram mesajıPC Labs'dan bir süreliğine ayrılma vakti (güncellendi)Çamaşır makinesi alma teknikleriÜcretsiz müzik nereden indirilir / dinlenir?Türkçede en temel yazım kuralları
çok iyi
çok ğüzel çalışma elerinize sağlık
teşekkürler. Bu tür çalışmalar daha da arttırılmalı.
teşekkürler , çok güzel bir yazı , benzerlerini bekliyoruz , adeta fasikül fasikül bir ansiklopedi olması dileğiyle
Hakikaten çok hoş,saygılar ve teşekkürler…
YUSUF BEYLE BEN YANİ EMRE BEY BİLGİSAYAR MÜHENDİSİYİZ ÇOK GÜZEL ANLATIM YAPMIŞSINIZ HARİKA TEBRİK EDERİM
çok güsel ama daha fazla bilgiler olsun saygılar
Çok enfes bir anlatım. Üslubunuzu çok beğendim bilgiyi akıcı şekilde sunmuş ve toparlayan,pekiştirici özet paragraflarıyla süslemişsiniz. Bu titizlik okuyucuya duyduğunuz saygıyı gösteriyor. Yaklaşık 10 kadar harf yazım
hatasına rağmen saygı duyulacak bir birikime sahip olduğunuzu gördüm. Saygılar devamını dilerim.
ya bende ekran kartı var guzel ama bu ekran kartılnı bılgısayara nasıl okutucam yanı bunu soyeyın bana cd dersenız kayboldu baska yolu yok mu?
bu bilgiler lazım bize
Nvidiaa ….. poff :( hic bu kadar övmenize hiç grk yok bunlari test eden biziz :) biz kimmiyiz? her firmaya gonderilen yeni pc donanim parcalari (ekran karti , ses karti vs..) güvenilirlik ve saglammik testi yapan ve bütün windows sürümlerinde calisma yöntemini test edenleriz… hic tavsiye etmiyorum … paranizi buna harcamak yerine .. gidin güzel bir işlemci alin..
tesekkürler güzel calısma ama bi de bilgisayar kasasının bölümlerinden ne işe yaradıklarından da bahsetseniz tam süper olacak:D
slm bilgileriniz çok güzel…bilgisi olmayana yardımcı olacak bi çalışma..ben bilsayar alcam ama nasıl bişey alayım bilmiyorum.bana yardımcı olur musunuz?
benım bilgisayarım crea vista starter vistayı xp yaptım daha sonraa yaptıktan sonra motherboard yani anakart cd sını taktım yukleme yaptı ekran kartımı yukledım ses donanımını yuklerken hata verdı sonra olmadı dıye vista yaptım ama tekrar ben xp yapmak istıyorum cunku oyunlar cok donuyor ve programlarda her seyı yuksek
benım amacım vista oyun oynarken donuyor dıye xp yapmak istedım neden olmadıgını anlamadım ekran kartımın güncewllendıgını nasıl öğreneceğim
ekran kartımın 16 renkte calıstıgı donemlerı de hatırladıktan sonra gercekten eline saglık diyorum bilmedigim seyler ogrendim…
Çok güzel ,anlatımlar ve paylaşım için..tşk
benimki asus 1600 pro çok yavaş
bayıldım bilgilerinize gerçekten ççok etkili benim gibi lise 2 öğrencisinin çok işine yaradı allah ne muradınız varsa versin:)
bi bilgisayar öğrencisi olarak çok işime yaradı teşekkürler
gerçekten çok açık ve nesnel bir anlatıma sahip çok beğendim bilgisel amaçlı bir dosya hazırladığınız için çok teşekkür ederim
işime çok yaradı çokteşekkürler
Çok güzel anlatım. Emeğine sağlık. Bilmediğim şeyleride öğrendim bir yazılımcı olarak. Teşekkürler
sapphire RADEON X1600 PRO 512 mb ekran kartım var
GA-8I945PL-G gigabyte anakartım var iki arasındaki uyumu bir türlü saglayamadım devamlı hata iletisi alıyorum kartımı deiştirmem gerekiyor yoksa baska bir çözumu varmı 1 gb DDR2 ram var pc de
benim bir sorunum var. monitöre sinyal gitmiyor.
ve bu belli aralıklarla devamlı oluyor.
sebebi ne olabilir acaba.
bir şey sormak istiyorum ekran kartı nasıl güncelleştirilir ? yardım ederseniz sevinirim…
selam herkese böle vi site yaptığı için tşk …
cok gusel bılmedıgım cok setı ogrendim:D
eray - 03 Aralık 2007
bir şey sormak istiyorum ekran kartı nasıl güncelleştirilir ? yardım ederseniz sevinirim…
ekran kartinin cd'sini pc ye okut,olmuyorsa kartin resmi sitesini bul ordan markani sec ve guncellestir
arif - 22 Kasım 2007
benim bir sorunum var. monitöre sinyal gitmiyor.
ve bu belli aralıklarla devamlı oluyor.
sebebi ne olabilir acaba.
ilk akla gelen tabiki kablolari kontrol etmen.kablolarin gergin olmamasina dikkat et.yada kablo giris yerleri cok deforme olabilen yerlerdir.kablon saglam olsa bile bu yerler eskimis olabilir
ilyas - 19 Kasım 2007
sapphire RADEON X1600 PRO 512 mb ekran kartım var
GA-8I945PL-G gigabyte anakartım var iki arasındaki uyumu bir türlü saglayamadım devamlı hata iletisi alıyorum kartımı deiştirmem gerekiyor yoksa baska bir çözumu varmı 1 gb DDR2 ram var pc de
kimse soylemedimi sana sapphire ile gigabyte'in uyum sorunu yasadigini?cok riskli bi tercih yapmissin.uzgunum ama sorunsuz calistirman zor gibi geldi bana
teşekkür ederim benimde bir radeon 512 mb ekran kartım var ben cok memnun kaldım vede sizlere teşekür ediyorum ıbm marlalı pc de çok memnunum ama p4 biraz yavaş çalışıyo neden açabaa
abi helal olsun size bilgi bu zamanda altın deyerinde ama siz baya bonkörsünüz teşşekkürler
aynen bnmde çok işime yaradı
ÖDEVİM İÇİN YARDIMCI OLDU YAZANDAN ALLAH RAZI OLSUN BAYAĞI DA YORUM GELMİŞ BU ARADA NEYSE HADİ BİLGİSAYAR BAŞINDAKİLERE İYİ SİTE GEZMELEEER ; ))
bide çoooooook süper olmuş yapanın ellerine sağlık:D:D
ya arkadaşlar bu ekran kartını nasıl yükselttirecem veya alacam nasıl oluo birnis solesin:D:D
arkadaşlar benim bi sorun olucak..şuan bende sapphire 2600 xt ultimate pasif soğutmalı(fansız)ekran kartı var ve ben bunu crosfire olarak kullanmak istiyorum..ikinci ekran kartını fansız bulamadığımdan aynı özellikteki fanlı modelini alsam bi sorum yaşarmıyım…ikinci sorum ise thermaltake in 480 watt lık power ı var yeterli olurmu acabaa..TŞK
2600 xt ler harici güç istemiyor ama..bir yerde power ada dikkat edin yazmışlar anlamadım bende…
teşekkur ederim emeginiz için gercekten ihtiyacıma karşılık gelen bi acıklama sunumumu hazırlamamda cok faydası oldu
merhaba benim saphire x1900gt ekran kartım var ve ilk açılmada bir hata veriyor anakartım da gigabayt ne yapmam gerekli arkadasler
İNGİLİZCEDE 'WONDERFUL' DERLERYA ,HARBİDEN USTA BU YAZI WONDERFUL=MUHTEŞEM
HAÇLI HOCAM ekran kartı olmasa oyun oynanamazmış goğrumu bu bilgi bana lazım
ben 3 boyutlu bir online oyun oynamak istiyorum fakat oyunu acmaya kalktıgımda ekran kartımın yetersiz olduğu yazısı geliyor.tamam burda anlaşılmıcak bişe yok fakat ben sunu sorcam ankartın üzerinde ise eğer benim ekran kartım yeni ekran kartı alıcam ben we bu ekran kartını takabilicegim yer warmıdır anakartta yoksa anakart komplemi değisicek..????
teşekkürler, benim bir sorum olacaktı yerimi bilmiyorum ama :) arkadaşımın ekran kartı geforse 5500 tam ismini şu anda hatırlayamadım .format attım ve ekran kartının driverını yükledim. ancak film izlerken falan renkler çok kalitesiz. nedeni ne olabilir. driveri yüklerken herhangi bir hata vermedi,ekran bağdaştırıcısında da bi sıkıntı yok görüntü ayarıda 32 bit ayarlı ama görüntü çokk kötü nedeni konusunda yardımcı olursanız çok sevinirim. şimdiden teşekkürler
çok güzel olmuş
gusel paylasım teskler
tebrık ederım guzel anlatmıssınız.
slm benım pc de sılkroad denılen oyuna gırdıgımde ekran da atı dıe bı sorun cıkıyo 3 kes tekrarlıyo 3. de ekran kararıyor . bu neden acaba ogrene bılırmıyım
ben bısey anlamadım???
ben de pc var ama 2 cd lık oyunları kaldırmıyo 1 . sayfada gosterdınızden ekran kartı var
bı tanıdım ekran kartından dolayı kaldırmadını soluyo neden ?????
eray - 03 Aralık 2007
bir şey sormak istiyorum ekran kartı nasıl güncelleştirilir ? yardım ederseniz sevinirim…
ekran kartinin cd'sini pc ye okut,olmuyorsa kartin resmi sitesini bul ordan markani sec ve guncellestir
DEMİŞİNDE BN CD Yİ TAKTIĞIMDA NE YAPMAM GEREKİO YARDIMCI OLURSAN COK GÜZEL OLUR
Çok Harika bir çalışma olmuş. Çok teşekkürler. Saygılarımı sunarım.
Faydalı bir çalışma olmuş.. Teşekkürler
Ayrıca Pci Express x1 x16 ve 2.0 gibi ilerlemeleri de bekliyoruz… varsa da ben göremedim..sayfa sonuna bir bağlantı atılabilir :)
ewt yha ne gerek vardı :S
benim ekran kartı geforce 9400 1GB XP SP3 YÜKLÜ AMA OYUN AÇILDIKTAN 10 SN SONRA EKRAN KARARIP KESİLMEYEN BİR HIŞILTI ÇIKIYOR BANA YARDIMCI OLABİLİRMİSİNİZ
yazan ve emeği geçen herkese çok teşekkür ederim
harby bu çok işime yaradı…konular gercekten ii anlatılmış wala… hehe …. tskkrlr :D
slm cok guzel olmus
hersey super
hakkatten süpersiniz yorum yapamadan geçemedim yazılarınızn dewamını bekliyoz tşk ler
çok beğendim bi bilgisayar bölümü öğrencisi olarak bu konuyu daha iyi anladım hocam derste anladım demişti ama yalandı bu sayfayı okuyunca daha iyi anladım sizi seviyorum
ekran kartının arkasında output girişi var neişe yarar bilği verebilirmisiniz
arkadaşlar benim pc'de ekran kartı hiçyok ekran kartı almak istiyorum her marka uyyormu yoksa pc'ye göre değişiyormu lütfen cevap yazın çok acil…
her kart uymazZ pcnn desteklediği kartlar taqılır bnm bilDğim..xD pcdeki markayha bakaraq anlarsın
ya benim ekran kartı geforce 7300 le ddr ben değiştrcem de bunun yerine ddr2 veya ddr3 bi ekran kartı takabilrmyim anakart asus A8N-E
Öncelikle süper bir anlatım yazan arkadaşlara çok teşekkür ederim.
Ekran kartı almak isteyen arkadaşlar için en son paragrafa ek olarak bir şeyler eklenseydi, bu yazı benden tam not alırdı. Mesela ben bilgisayar hakkında pek çok şey bilmeyen biri olaraktan, ekran kartı almak istiyorum. Arkadaşlarımdan gördüğüm kadarıyla ekran kartı alırken sadece kaç Mb olduğu sorulur ya da ekran kartının kalitesini sadece Kaç MB olduğu belirlermişcesine söylenir. Örneğin; Olm bende bi bilgisayar var ekran kartı 1 Gb gibi…
Burdan okuduğum kadarıyla ekran kartı seçerken diğer özelliklere de bakmak gerekiyor. Ben bir oyunsever olaraktan ekran kartı alırken neye dikkat etmeliyim ?
Bu bilgileri okumadan önce bilgisayar satan dükkana gidip istediğim şeyi şu şekilde anlatıyordum: 512 Mb,128 bit, pcı express ekran kartının fiyatları nedir ? 80 ytl den 145 ytl ye kadar fiyatlar oluştu. Öğrenci olaraktan tabi ki 80 liralık kartı almaya yöneldim. Ama aradaki fiyat farkı beni korkuttu ve araştırmaya koyuldum. Bir de adam 80 ytl lik kartta soğutma fanı olduğunu ekleyip durdu . Gene burda okuduğum kadarıyla bu kartında bi işlemcisi ve onunda bi kapasitesi var ki soğutmmaya gerek duyulmuş. ekran kartında bu özelliği de arar oldum. Bir de bu 128 bit neyin birimidir ? 512 MB ram neyin birimidir ? ayrıca ekran kartı kutularında Kocaman rakamlarla ( Markasından daha büyük fontta ) 9000 8000 8600 gibi rakamlar yazıyor bunlar neyin birmidir ? benim gözüme kestirdiğimde bu rakam 140 lira olanlara nazaran düşüktü . Acaba fiyat farını doğuran özellik bu mu ? iLgilenenlere teşekkürler.
çok tşk ederim projem için çoookkk gerekliydi:)