-
Konular:
- Fotoğrafçılık
- Makale
Temel Fotoğrafik Terimler
Said Erdoğan - Eylül 22 2003, Pazartesi - 11:19
18 Mesaj »
Yazdır
Arkadaşına Gönder-
Bu bölümde, fotoğrafçılık ile ilgili makaleleri okurken veya bu konuda sohbet ederken karşılaşacağımız terimler ve anlamları üzerinde duracağım. Daha sonra hazırlayacağım bir bölümde ise, dijital fotoğraf dünyasının kendine özgü terimleri üzerinde durmaya çalışacağım.
Bunun için fotoğrafın nasıl çekildiğini kısaca anlatmaya çalışayım.
Fotoğraf, lens üzerinde düşen görüntünün, mercekler yardımıyla film veya CCD/CMOS adı verilen sensörlerin üzerine düşmesiyle elde edilir. Bu süreçte fotoğrafçı, üç temel parametreyi belirleyebilir. Bunlar diyafram, enstantene ve ISO değerleridir. Diyafram, filme (veya CCDye) düşecek ışığın ne kadar geniş bir aralıktan gireceğini belirler. Enstantene ise, bu aralıktan giren ışığın, ne kadar süreyle film (ya da CCD) üzerine yansıyacağını belirler. ISO ise, filmin veya CCDnin, bu ışığa ne kadar duyarlı olacağını belirler.
Bu üç parametre de, temelde ışığın miktarını artırma veya azaltma anlamına gelir. Diyafram ne kadar açılırsa, film üzerine o kadar fazla ışık düşecektir. Benzer şekilde, enstantene yani örtücü perde ne kadar süreyle açık kalırsa, bu ışık o kadar fazlalaşacaktır. Keza ISO ne kadar duyarlıysa, filmin (CCDnin) ışığa verdiği tepki de o kadar fazla olacaktır. Bunların herbirinin film üzerindeki etkisi farklı efektler elde etmemizi sağlar. İşte bu da, fotoğrafın sanatsal kullanımı konusunda temel bilgilerimizi oluşturmaya yarar.
Bu bölümde ışık miktarının hesaplanması gibi matematiksel formüllere değinmeyeceğim zira formüller bazen sıkıcı olabiliyor. Onun yerine, örneklerle anlatmayı tercih edeceğim.
Diyafram (Aperture)
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, diyafram ışığın girmesi için bir deliktir ve fotoğrafçı tarafından açılıp, kapatılabilir. Aşağıda diyaframın iki hali görülmektedir. Soldaki hali, en kapalı şekli, sağdaki hali ise, en açık şeklidir.
Diyafram stop olarak tanımlanan bir birim beraberinde bir değerle ifade edilir. Bu değer küçüldükçe diyafram daha fazla açılır, değer büyüdükçe, diyafram daha fazla kısılır. Yani soldaki diyafram kapalı olmasına rağmen, stop cinsinden değeri daha yüksektir. Sağdaki diyafram ise, çok daha açık olmasına rağmen, stop cinsinden değeri daha küçüktür.
Diyafram değerleri, 1, 1.4, 2.0, 2.8, 4.0, 5.6, 8, 11, 16, 22… şeklinde gider. Bunlara ek olarak ara duraklar da vardır. Örneğin 3.5 gibi. Her bir diyafram değeri, öncekinden iki kat fazla ışık anlamına gelir. Yani diyafram değeri bir durak (stop) küçülürse, aslında diyafram bir stop daha açılmış olur ve makinenin içine giren ışık miktarı, iki katına çıkar. Bu bir kuraldır ama matematiksel temeli de vardır. Her bir diyafram değerinin karesi, bir sonraki değerin karesinin yarısına eşittir. Bu da aklımıza dairenin alanı hesaplaması formülünü getiriyor.
Diyaframı birer seviye açma (değer düşürme) ve kapama (değer artırma) ile, bir kat daha fazla ışık alırız film üzerine ya da eksiltiriz. Aşağıda değineceğimiz enstantene de aynı işi yapar. Peki o zaman bunları değiştirmek, neyi değiştiriyor ?
Bu değerleri değiştirmek, bize görüntü üzerinde efekt uygulama şansı vermektedir.
Açık diyafram (düşük değer), odaklanan objeyi netleştirirken, bu odak mesafesi dışında kalan objeleri giderek bulanıklaştırır (blur). Bu da objelerin ön ve arka planlarını temizlememize ve objenin kendisini öne çıkarmamıza yardımcı olur. Kısık diyafram ise, net alanın daha fazla olmasını sağlar. Yani çalışma ilkesi aynı gözümüz gibidir. Gözümüzü çok fazla açıp bir objeye bakarsak, arka planın hafifçe bulanıklaştığını görürüz.
Aşağıda, diyaframın 2.8e kadar açılarak, arka plandaki şelalenin bulanıklaşması ve objenin öne çıkarılması sağlanmıştır.
Her lens, her diyafram aralığını sunamaz. Bir lensin gücü ve kalitesi, sunabildiği açıklık-kapalılık alanı ile de ölçülür. Günümüzde pahalı ve kaliteli lensler, çok düşük diyafram değerlerinden (maksimum açıklık), çok yüksek diyafram değerlerine kadar bir seçenek sağlar. Diyaframı çok açılabilen lenslere hızlı lens denir çünkü o lensler, film üzerine daha hızlı bir şekilde bol ışık düşürebilir.
Consumer serisi dijital kameralar ise bu konuda fazla güçlü değildir ve sunabildikleri diyafram aralığı, (genellikle) 2.0 ile 8 arasında, 2.0, 2.8, 4, 5.6 ve 8 olarak toplam 5 stoptur (birimdir).
Zoom lenslerde özel bir durum söz konusudur. Bir lens, en az zoom durumunda sunduğu diyafram açıklığını, en fazla zoomda sunamaz. Yani maksimum zoom ile minimum zoom arasında yarım, bazen bir stop fark oluşur. Bu optik/mekanik bir durumdur.
Fotoğrafçının, fotoğrafla ilgili temel becerileri, doğru diyafram değerini kullanması ile ortaya çıkar. Yani değiştirebileceğimi diyafram, enstantene ve ISO değerlerinden belki de en önemlisi, diyaframdır.
Portreler çekilirken, genelde açık diyafram kullanılır, buna karşılık manzara fotoğrafları genelde kısık diyaframla çekilir. Diyafram ve alan derinliği konusuna aşağıda Net Alan Derinliği başlığında değineceğiz.
Sonraki Sayfa: 
Fotoğrafla ilgilenmeye yeni başladım ve makinemi kullanırken ona tam olarak hakim olamadığımı hissediyordum.ayrıca çeşitli sitelerde kullanılan terimleri de anlayamıyordum.Bu açıdan siteniz çok işime yarayacak.
Teşekkür ederim.
zerrin
daha çok çekim örnekleri verirseniz sevinirim özellikle kompozisyon içerikliçteşekkürler.
merhabalar
öncelikle verdiginiz bilgiler gerckten cok yararli. Amatörum fotograf cekmeyi seviyorum ama yazilanlari okuduktan sonra dahada cok sevmeye basladim yeni makine aldim SAMSUNG NV7 hakkini vermeye calisiyorum. Biraz daha örnekler verebilirseniz ( degerleri ile birlikte resimler ) cok daha egitici olacagina inaniyorum simdiden tesekkurler..
Erh@n
Tebrik ederim, bu tür bilgileri burada paylaşmanız ve yardımcı olmanız gerçekten güzel.
Ellerinize ve emeğinize sağlık
biz gibi bu bilgilerden mahrum dan öte, nerede?nasıl?kimden öğrenebilirim?nasıl ulaşabilirim?sorunlarını aydınlığa kavuşturmanızın farkına varıyorum ve ne mutlu siz gibi değerli gençlerle aynı çerçeve içindekileri paylaşmaya çalışmak.teşekkürler teşekkürler.
kesinlikle çok aydınlatıcı…
nikon ve canon gibi makinelerde neden elektronik vizör yok ben yalnızca fuji de kullandım
Çok güzel bir döküman, özellikle fotoğrafçılığa yeni başlayanlar için birçok aydınlatıcı bilgi içeriyor. bize düşen artık ayrıntılara girmek :)
çok teşekkürler elinize sağlık
fotoğrafçılık kursuna yeni başladım ve bu çok açıklayıcı bilgileri paylaşımınızdan dolayı sizi saygıyla selamlıyorum.Çok faydasını gördüğüm bilgilere ulaşmanın mutluluğuyla teşekküler.
Akıcı bir anlatım olmuş, teşekkür ederim.
tşklr bncede cok guzel bır kompozisyon olmuş fotoculukta şuan en cok mrk ettigim şey uzun pozlama verdiğiniz bilgiler baya ogretıcı anlamadıgım tek husus uzun pozlama yapılırken tv moddamı yoksa av moddamı uzun pozlamayı yapmalıyız bendeki makıne canon eos 350d yardımcı olursanız cok memnun olurum saygılar..
Bir çok yerde Fotoğrafçılıkla ilgili bilgiler var ama gerçekten buradaki gibi yeni başlayanlara yönelik değil.Basit ve aydınlatıcı örnekler sayesinde anlaşılır bir anlatım olmuş.Emeğinize teşekkürler.
Fotografcilik isini yapan arkadaslara soru sordugumda farkinda olmadan onlari ve kendimi dusurdugum pozisyonu yazdiklarinizi okuduktan sonra (sitede ne var ne yok okudum da:)) daha iyi anliyorum.
Bundan sonra "Guzel bir makine almak istiyorum, en az kac optik zoom olmali?" gibi abuk subuk sorularla arkadaslari bogmayacagim en azindan:)
"-SLR bir makine almayi dusunuyorum.Temel amacim manzara fotograflari cekmek.Gece cekimleri ve hareketli neslerle de igilecegim." gibi baslayan daha ayaklari yere basan sorular sorarak baslayacagim. :) Tesekkurler tekrar.
Bu kadar süredir gezindiğim internet dünyasında yerli yabancı gördüğüm temel düzeyde en iyi site, tebrik ederim. Bu işe yabancı olduğumuzdan tabirleri bilmemek ve insanların bu tabirlere ait "jargonlar" la konuşması olayın anlaşılmasını güçleştiriyordu. Takdir edersiniz ki konuştuğumuz konu çok geniş, matematik, sanat ve ışığın içiçe girdiği bir dal. O kadar fazla konuyu oldukça basit ve yalın şekilde anlatmışsınız. Teşekkür ederim, ellerinize sağlık. Bol şans bundan sonrasında
Merhaba
Ben de bir kaç senedir dijital fotoğraf çekiyorum, yeni bir makina aldım daha öncekilere göre biraz daha ayar gerektiriyor, açıkçası aklım biraz karışmıştı ama sitenizde çok güzel anlatmıştınız
Bu konularda aydınlandım teşekkkür ederim
Anlatim super, herkesin anlayabilecegi sekilde
bu yonden takdir ettim.
Merhaba,
Türk siteleri arasında şu ana kadar gördüğüm başlangıç seviyesi için en doyurucu ve insanın fotoğraf çekme iştahını açan sıkılmadan okuduğum güzel bir makale. Teşekkür ederim.