Malum yeni ekran kartları arka arkaya çıkmaya başladı. Genel kanı, grafiklerin artık eskisi gibi olmayacağı, daha gerçekçi görüntülere sahip olacağımız yönünde. İlk Geforce çıktığından beri bu düşünce hiç değişmedi ama pratikte senelerdir çok fazla ilerleyemedik.



Dikkat ettiyseniz son kartların kendilerini bir önceki nesilden ayırabilmeleri için 1600×1200 çözünürlüğe çıkmak ve bu çözünürlükte bile FSAA açmak gerekli. Halbuki merdiven kenarı efektini yenmek için iki yol var ve bunlar yüksek çözünürlük veya FSAA'dır. Dikkat edin ve değil veya. Dolayısıyla ikisini birden kullanmak aslında düşünürsek bıçakla öldürülmüş birini bir de tabancayla öldürmeye benziyor.



Bunun yanında her oyun, özellikle FRP'ler yüksek çözünürlüğe izin vermiyor. FSAA çözünürlük yükseltemediğinizde kurtarıcı oluyor. Örneğin LCD monitörünüz var diyelim. Dünyada artık LCD standartlaşma yolunda. Bizde bile yaygınlaşmaya başladı. Ancak LCD'nin bir kusuru var. Çözünürlüğü tek. Örneğin ben dünyanın en iyi ekran kartına da sahip olsam kullandığım LCD'nin çözünürlüğü 1024×768 olduğundan bunun üstüne çıkmam imkansız. Bu durumda merdiven kenarı efektini yok etmek için FSAA açıyorum. Eğer yüksek çözünürlük şansım olsaydı muhtemelen onu da denerdim ama tekrar FSAA'ya dönerdim. Çünkü yüksek çözünürlük monitörün büyüklüğüyle de ilgili. Bugün 17" bir monitör ev şartları için uygun ortamı sağlıyor. Böyle bir monitörde 1600×1200 geçerli bir çözünürlük değil. Bir de artık dokuların kendi çözünürlükleri var ve dokulardaki detaylar çok daha belirgin. Eski oyunlarda 640×480 ve 1600×1200 farkı dokularda çok bariz netleşme sağlardı. Artık doku kendi çözünürlüğüne sahip olduğundan masaüstü çözünürlüğünün etkisi eskisi gibi değil.



Bunları anlatmamın sebebi ise ekran kartı testlerine bakarken yüksek çözünürlük testlerinin sonuçlarına kendinizi kaptırmamanız. Bunlar çoğumuz için gerçekçi veriler değil. Ayrıca yazılarda verilen bir ton bilgi de bizi ilgilendirmiyor. Çünkü biz oyun yazmıyoruz, oynuyoruz. Yeni teknolojileri idrak etmesi gereken ve ben bundan nasıl faydalanırım diye düşünmesi gerekenler oyun üreticileri. Teknik metinleri iyice hatmedip sindirmeleri ve uygulamaya geçirmeleri gerek. Biz sadece neyin ne olduğunu bilelim kazık yemeyelim yeter. Bizim işimiz sonuçlarla.



Yeni kartların gelişinden sonra artık top kesin olarak oyun geliştiricileri tarafında. O kadar çok imkan sağlandı ki artık uygulamaya geçiremezlerse ciddi tepki çekmeye başlayacaklar.


Doom3 ve HalfLife2'de işin tadı iyice kaçtı. Özellikle HL'2 ATI'nin müşterilerine sattığı bir ürün olması sebebiyle önemliydi. Kart fiyatlarına HL2 de dahildi. Ama görünüşe göre HL2 çıkana kadar kullanıcılar kuponla aldıkları kartları değiştirmiş olacaklar!



Doom3 ise oynanabilir teknoloji demosu olacak gibi duruyor. ID'nin işi oyun satmak değil motor satmak artık.
 
Bu böyle ne kadar devam edecek çok merak ediyorum. Radeon 9800 ve FX5900'leri de 1600×1200+4XFSAA+8XAF ile test edip yüksek performanslarını gösteriyorlardı son kartları da yine aynı şekilde tanıtıyorlar. Halbuki yazılımın donanımdan ayrı düşünülemeyeceği ortadayken her yeni nesil kart en az bir iki tane yeni kartlar kullanılarak yapılmış ve teknik olarak, marketing olarak değil, sadece bu kartlarda çalışabilecek oyunlarla sunulmalı. Onun yerine sadece izlenebilir teknoloji demoları gösteriyorlar. Canım güzel grafikler görmek isterse bakacağım yer teknoloji demoları değil, LOTR olurdu!



Kısacası özellikle son çıkan kartlardan sonra yazılım tarafı ile donanım arası iyice açıldı. Normal şartlarda kullanma alanı olmayan projelere firmalar ödenek ayırmaz. Ancak ekran kartı üreticilerinin yaptığı aynen bu. Rekabetin de etkisiyle sürekli teknoloji geliştiriyorlar ama firmaların kartların kullanma alanına katkıları çok az. Biz kartı yaparız gerisine karışmayız anlayışı yazılım tarafını çok geride bıraktı. Kartlar profesyonel 3D tasarım tarafında hayatı kolaylaştırıyor olabilirler ama derdi para kazanmak olan oyun firmalarının son teknolojiye destek verip satışları, dolayısıyla karlarını düşürme riskine tek başlarına girmesi düşünülemez. Kart üreticileri firmalara maddi destek çıkarak onları teşvik etmek zorunda.



Açıkçası son kartlar bilinçli tüketici olarak beni 'tavlamayı' başaramadı. Çünkü farklarını benim değerlendirmeyeceğim ve/veya değerlendiremeyeceğim alanlarda gösteriyorlar. Öte yandan kendime baktığımda grafik olarak artık tatmin olmuş hissediyorum ve genelde artık oyunda kullanılan yapay zeka teknolojilerini daha fazla merak ediyorum. Artık güzel ama aptal oyunlara kesinlikle zaman ayırmıyorum. Hatta multiplayer oyunları oynamadığımda nerdeyse hiç single player FPS oynamadığımı fark ettim. Dünyada da bu eğilim var demek ki son iki yılda FPS oyunlarında yapay zekaya ve ortalığı dağıtmaktan çok zamanlama, dikkat ve sabra ağırlık verilen oyunlar çoğalmaya başladı. Metal Gear serisi, Splinter Cell serisi , Hitman serisi ve Thief serisi gibi oyunları sayabilirim. Dikkat ettiyseniz tüm bu oyunlar seri halini alıyor. Görünüşe göre hepsi en az üç bölüme ulaşacak. Bu da tarzın başarılı olduğunun net göstergesi. Salt FPS oyunları seri yakalamakta zorlanıyor. Yakalayabilenler de arkalarında sağlam bir film veya konu altyapısı olanlar. Star Wars oyunları gibi.



Yapay zekanın gelişmesi için 10GHz işlemcileri beklememiz gerekmez umarım. Ya da birileri bir şekilde yeni PCI Express teknolojisini değerlendirip, üstünde yapay zeka işleme ünitesi olan bir yapay zeka kartı üretecek. Böyle bir teknoloji oyunlarda çığır açardı kuşkusuz.


Uzun lafın kısası ekran kartları çok gelişti ama şuan gereğinden fazla gelişmiş durumdalar. Yazılımla desteklenmediğinde kullanıcıların gözünü gerçekçi olmayan verilerle daha ne kadar boyayabilirler bilmiyorum. Nvidia'nın FX ile başarısız olup tahtını ATI'ye kaptırmasında kendi yazılımları olan CG'nin destek görmemesinin payı unutulmamalı. Eğer DirectX 9 adam gibi destek görmezse şu an 5900 ve 9800 serisi kartlara sahip olanlar kartlarını neden değiştirme gereği duysunlar? Ancak PCI Express onları zorlayabilir.
Yine bu konularda tartıştığımız bir forum konusuna aşağıdaki screenshot'ı gönderip  DX9 oyunlarına iyi bir örnek olduğunu ve oyunun henüz geliştirilme aşamasında olduğunu yazmıştım. Ama oyun bırakın DX9'u, çalışmak için 3D ekran kartına bile ihtiyaç duymuyor! Gerçeği açıklamadan durumu farkeden olmamıştı. Gerçekten de baktığınızda bugün modern oyunlarında gördüğümüz su efekti belkide bazılarından daha da inandırıcı şekilde görünüyor. Eğer ben oyunun bundan beş yıl önce piyasaya sürüldüğünü ve ekran kartına ihtiyaç duymadığını söylemesem bunu aşağıdaki resme bakarak kendiniz düşünür müydünüz? 
3 500$lık Ekran Kartları Şart Mı?



Şimdi buraya o oyunun sistem gereksinimlerini oyunla ilgili inceleme yapmış bir siteden kopyalıyorum.



"One word of caution, however. In fact, make that two words of caution. First, the game requires a whopping 600MB of hard drive space in order to run, as well as a minimum of a 200MHz Pentium MMX."



Oyunun adı Outcast. Piyasaya 1999'da çıkmıştı. 5 yıl olmuş. Hala saklıyorum. Oyunu bitirememiştim çünkü Pentium133 ile rahat oynanmıyordu. Dün bu screenshot'ı almak için tekrar kurdum. Yukarıdaki resmi ben küçültmedim; oyunun çözünürlüğü 512 x 384.  Tam ekran yapınca netlik bozuluyor ama zaten zamanında 640×480'de oyun oynardık. Bu oyun ekran kartına ihtiyaç duymuyor. Tamamen işlemci üzerinden çalışıyor. Ve yukarıda örneğini verdiğim su örneği, oyunun bump mapping desteklemesi ki o zamanlar bump mapping diye bir şey masaüstü bilgisayarlarında yoktu, bugünün oyunlarında bir iki senedir gördüğümüz güzellikte efektlerin oluşmasını sağlamış. Dinamik dalgalar ışığın suda yansıması ve su altının görünür olması gibi güzellikler beş yıl öncesinde sunulabilmiş. Bu oyunu oynamış kişiler Far Cry'ın su efektine yeni nesil kadar hayran olmadılar! Oyunu aldığım zaman konuyu monuyu bırakıp direkt suya dalmıştım.



Oyun konusu ve atmosferi bakımından da bağlayıcı. Müzikleri için bile oynanır. Ancak eminim az satmıştır. Zaten oyunun devam bölümü açıklanmış ama sonra iptal edilmişti.  Çünkü dediğim gibi oyunu adam gibi çalıştıracak işlemci gücü o günlerde sadece zenginlerin elinde vardı. Fakat üretici firma hiç 3D hızlandırıcı desteği almadan büyük bir riske girip bu oyunu üretmiş. Zaten 3D hızlandırıcı kullanılmamasının sebebi de o zamanki kartların böyle grafiklerin altından kalkacak kapasitesinin, 3D yeteneklerinin olmamasıydı. Bu tarz grafikleri yapabilmek için programlanabilir GPU şart ki o da Outcast'ten yıllar sonra mümkün olabildi. Bugün bu oyunu tasarlayan ekip aynı cesaretle mevcut donanımlarla kimbilir neler yaratırdı. Merak edenler için belirteyim, bu motor Voxel motoru. Tüm işlemler işlemci üzerinden yapılıyor. Üsteli yapay zeka da var.  Comanche3 ve Delta Force oyunlarında da kullanılmıştı. Buradaki iddiam Voxel motorunun çok iyi bir motor olduğunu öne sürmek değil tabii. Ancak bundan yıllar önceki imkanlarla neler yapılabildiğini bir görmenizi istedim. Bugün artık GHz hızlarında işlemcilere sahipken ve GPU'ların sahip oldukları yetenekler ortadayken açıkçası şu an piyasadaki oyunların mevcut hallerinden daha iyi görünmeleri ve daha akıllı olmaları gerektiğini düşünüyorum.
 
Buradan çıkartılacak sonuç ise gerçekçi grafiklerin ve oyunların önündeki engelin %100 donanımlarda değil aynı zamanda kafalarda da olduğu. Kafalar yaratıcılık için çalışırsa ekran kartı dahi kullanmadan oyun yapılabiliyor. Kafalar kâr için çalışırsa ya güzel görünmülü içi boş oyunlar yapılıyor ya da mevcut tekonolojileri kullanmaktan aciz ama Geforce2MX ile bile çalışabilen sıradan oyunlar. Kısacası bir denge sorunu var. Sanki bir oyun hem inandırıcı grafiklere sahip hem de 'akıllı' olamaz. Artık oyun yapımcılarının GPU'ların kendilerine tanıdıkları imkanları kullanıp tatmin edici grafikler sunan oyunlar yapması mümkün. Yeni kartlar 3D yeteneklerinin yanında yüksek performansı da sunabiliyorlar. 9800 ve 5900FX serisinden beri gerçek bu. X800 ve 6800Ultra ile imkanlar daha da katlandı ama tek yapabildiğimiz monitör el verirse eski teknoloji oyunları abartı çözünürlükte FSAA açarak oynamak. Yapay zeka tarafında da gelişmeler yavaş ilerliyor. Çok iyi iş çıkaran oyunlar var, FPS tarafında Havok2 yapay zeka motorunu kullanan oyunlar ve  strateji olarak da turn based de olsa Silent Storm gibi.  Ama çoğunluk vasat. İşler GPU ile yapılsa da CPU aradan çıkmıyor tabii ama yapay zeka için eskisine oranla çok daha fazla işlemci gücü ayrılabilir.
 
Siz bu yazıma, bir editörün görüşleri olarak değil de artık işe ne kadar yaradığı tartışılan benchmarklar görmekten sıkılmış,  eski bir oyuncunun zerzenişi olarak bakın. Sonuçta editör olarak size bu son kartların performanslarını da şikayet ettiğim şekilde benchmarklar yaparak sunmaya devam edeceğim. Ancak bir oyuncu olarak 'muhteşem' ve 'inanılmaz' ekran kartları görmekten sıkıldım ve artık iş görmek istiyorum. İnşaat alanına sürekli yeni teknoloji iş makineleri geliyor ama biz hala sağlam bir temel kazamadık ki binayı üstüne çıkalım. Yaptığımız, makinelere bakıp vay be bunlarla amma iş yapılır demek ve yerimizde saymak hatta kazma kürekle işe devam etmek. Ancak oyun yapımcıları artık son kartların sunduğu teknolojileri değerlendirecekerlerdir diye de umutluyum. Tabii bu da epey zaman gerektirecek. Siz bu arada uyanık olun ve gereğinden fazla para harcamaktan kaçının. Özellikle de sistemlerin kasadan işlemciye komple bir değişim geçirmek üzere olduğu bir dönemde gereksiz yatırımlar, bütçe oluşturmak için ince hesaplar yapmak durumunda olanlar için önemli kayıplar getirebilir.