AMD platformu için anakart arayışına girdiğinizde, alabileceğiniz anakartlarda belirli yonga setlerini görüyoruz. Örneğin nVidia'nın AMD işlemciler için nForce 500 serisinden yığınla yonga seti bulunuyor ama bunların pek azını piyasada görebiliyoruz. Örneğin nVidia'nın nForce 550, nForce 560 gibi yonga setini taşıyan 100$ altındaki anakartlar her markada bulunmuyor. (Sadece MSI ve BIOSTAR anakartları görebiliyoruz şimdilik). nForce 590 gibi bir yonga seti bol özelliği, SLI desteğiyle 200$ üstünde bir fiyat sahip, geriye kalan fiyat / performans olarak tercih edilebilecek nForce 570 yonga setini taşıyan çok az alternatif var; ve çoğunluğu yine nispeten pahalı olan nForce 570 SLI yonga setini tercih etmiş.

AMD'nin önümüzdeki ay içerisinde Phenom ile beraber çıkartacağı yeni yonga setleri var: Üst seviyede 790FX, orta-üst segmente 780X, fiyat / performans ve Ocak 2008 gibi entegre segmentte 780G / 780V geliyor. 790FX'in fiyatlarının biraz yüksek olacağını (>200$), 780X'in ise 100-150$ aralığında gezeceğini tahmin ediyorum. O zaman kadar elimizdeki yonga seti AMD'nin X1250 grafik çekirdeğini de yapısında barındıran 690G yonga seti.

AMD 690G yonga seti hakkında daha önce sizlere detaylı testler ve bilgiler iletmiştik. İşte bağlantılar:

• AMD'nin Yeni Yonga Seti İncelemede: RS690G
• Intel G33 ve AMD RS690G: Entegre Anakart Yarışı

AMD 690G yonga seti, entegre bir yonga seti olmasına rağmen, istediğimiz seviyede özelliklere, çok uygun bir fiyata sahip olduğundan şu anda fiyat/performans sistemlerde rahatça kullanılabilecek ve bizim de rahatlıkla önerdiğimiz bir yonga seti. Bu yonga setini taşıyan anakartların hemen hemen hepsi, mikroATX formunda. Bu da bazı kullanıcıların istemediği bir durum. Gigabyte, 690G yonga setiyle ATX formunda bir anakart da çıkardı, onun da incelemesini yapacağız.

Bu testimizde, BIOSTAR'ın popüler 690G yonga setli anakartı TA690G modelini yakından inceleyip, mikroATX formunda olması ona bir dezavantaj olmuş mu diye de bakacağız.

BIOSTAR TA690G - Genel Özellikler

• Yapı: Mikro ATX (24.4 cm x 24.4 cm)
• AMD 690G yonga seti & SB600 güney köprüsü
• AM2 soket yapısı
• Desteklenen işlemciler: Soket AM2 yapıdaki Athlon64, Athlon64 FX, Athlon64 X2, Sempron
• Bellek:
  • İşlemci içerisine gömülü çift kanal bellek kontrolcüsü
  • 4 DIMM slot
  • DDR2 800 / 667 / 533 desteği.
  • Maks. kapasite: 8 GB
• Entegre VGA:
  • Radeon X1250 çekirdeği
  • HDMI ve HDCP desteği (max çözünürlük: 1920×1080p)
  • DVI-D, HDMI ve Analog (D-Sub) görüntü çıkışı
  • TV çıkışı ile 1280×720p ve1920×1080i çözünürlük desteği
  • Çift monitör çıkışı desteği: D-Sub + DVI/HDMI veya DVI + HDMI/DVI
• Genişleme slotları:
  • 1 x PCI Express 16x
  • 1 x PCI Express 1x
  • 2 x PCI
• Diğer:
  • 4 x SATA 2.0 port (RAID 0, RAID 1 ve RAID10 desteği)
  • 1 x UltraDMA 133/100 IDE port
  • 1 x floppy port
  • 10 x USB 2.0 (4 tane arka panelde, 6 tane anakart üzerinde)
  • Firewire desteği yok
  • ALC888 HD 7.1 ses

Anakart neredeyse diğer bütün 690G yonga setli anakartlar gibi mikroATX yapıda: 24.5 cm x 24.5 cm. Anakarta baktığınızda ilk dikkat çeken şey, işlemci soketinin anakart ortasına doğru yerleştirildiği. Bu herhangi bir dezavantaj oluşturmuyor. Yerleşim konusunda ise anakartın başarılı olduğunu söyleyebiliriz:

• IDE ve disket sürücü bağlantıları anakartın ucunda ve kablolar fazla dolaşmak durumunda değil.
• SATA portları PCI slotlarının hizasında.
• ATX ve +12V güç girişleri ideal yerlerde.

Mavi PCB'nin üzerine yerleştirilen renkli slotlar / bileşenler oldukça hoş.

Anakartın üzerinde 4 adet DIMM slotu var. DIMM slotları çifter gruplar halinde renklendirilmiş; yani çift kanal bellek kontrolcüsünü aktif hale getirmek için aynı renkteki slotlara belleği takıyorsunuz. Eğer 690G yonga setli anakartlarda bellek frekansı ile rahatça oynayabiliyor olsaydık, çift kanal bellek için bellekleri birer slot arayla takmayı isteyebilirdik.

Anakart üzerinde 1 adet PCI Express x16, 1 adet PCI Express x1 ve 2 adet PCI slotu bulunuyor. Eğer 2 slot kaplayan bir ekran kartı takarsanız, PCI Express x1 slotunu kullanamıyorsunuz üstü kapandığı için. Ama 2 PCI slotu kullanılabiliyor. Bazı anakartlarda PCI Express x1 slotu anakartın en altına alınarak (örneğin ASUS M2A-VM) PCI slotu kapanıyor ama bu sefer de kullanacağınız 2 adet PCI kart varsa sizin için dezavantaj oluyor. Mikro ATX yapıda anakartların en büyük dezavantajı bu; genişleme slotuna ekstra bir kart takarken mutlaka anakartı kontrol etmek gerekiyor. BIOSTAR TA690G'deki bu dizilişin avantaj veya dezavantaj olduğu tamamen kullanıcısına bağlı. Ancak bu tür anakartlarda sisteme eklenecek donanımları mümkün mertebe USB cihazlardan seçmek daha mantıklı. Örneğin TV kartı, kablosuz ağ kartı gibi donanımların USB versiyonlarını almak daha mantıklı olacaktır. Benim aklıma kullanıcıların takabileceği kartlar olarak uydu kartları ve Creative Audigy / X-Fi ses kartları geliyor. Bunlar şu anda PCI yapısında. (Creative X-Fi'ın PCI Express modeli çıktı ama henüz piyasada yok.)

Anakartı kuzey köprüsünde oldukça ufak bir ısı emici var. 690G'nin oldukça az ısınmasından dolayı BIOSTAR böyle bir çözüm kullanmış. 690G'nin az ısınmasının sebepleriniden birisi, bellek kontrolcüsünün işlemci içerisinde olması. Mesela Intel işlemcilerde bellek kontrolcüleri halen kuzey köprülerinde bulunuyor.

SB600 güney köprüsünde de pasif soğutma kullanılmış. SB600'e bağlı 4 adet SATA-II portu bulunuyor. Bulundukları yer iyi ve RAID 0, 1, 0+1 desteği var. Artık SATA optik sürücü bulmak da çok kolay olduğundan, yeni sistemler için paralel IDE portu pek gerekli olmayabilir ama halen sistemlere 1 adet paralel IDE portu şart. Paralel IDE desteği de SB600 tarafından sağlanmakta.

Anakartta gördüğümüz eksikliklerden birisi Firewire desteğinin olmayışı. SB600 yongası normalde Firewire desteklemiyor ama anakart üreticileri ek yongalarla genelde bu desteği veriyor. BIOSTAR firewire desteğini koymamayı tercih etmiş.

Anakartın arka panelindeki bağlantılara göz attığımızda ise:

• PS/2 klavye ve fare girişleri
• S-video çıkışı
• HDMI, DVI-D ve Analog(D-Sub ) çıkışları
• 4 adet USB port
• 1 adet gigabit ethernet portu
• ve ses çıkışları

bulunuyor.

BIOSTAR TA690G'deki gigabit ethernet desteği Realtek'in PCI Express iç bağlantısını kullanan RTL 8111B yongası kullanılmış. Bir diğer önemli nokta, HDMI, DVI-D ve analog çıkışların hepsinin anakartın arka panelinde yer alması önemli bir avantaj. ASUS M2A-VM HDMI anakartta, HDMI çıkışı PCI Express x16 slotuna takılan bir adaptörle; Sapphire'in 690G anakartında ise DVI çıkışı PCI Express x16 slotuna takılan bir adaptörle sağlanıyordu.

Anakart üzerindeki bağlantı kafaları ise şöyle:

• 3 adet USB bağlantı kafası ( Her birinde 2 USB port var )
• 1 adet paralel port
• 1 adet com port
• Ön panel ses bağlantısı
• S/P DIF çıkışı

Bu yukarıdaki listede saydığım bağlantı noktalarını kullanabilmeniz için onları dış dünyaya taşıyacak kablolara ihtiyacınız olacak. Kutu içerisinden herhangi bir kablo çıkmıyor. Kasanınız ön panelinde 2 adet USB port olduğunu düşünürsek, kasanızın USB portlarını anakart üzerindeki USB bağlantı noktalarından birisine bağlayabilirsiniz örneğin.

Ön panel bağlantılarından bahsetmişken, sık yaşanan bir sorundan ve çözümünden bahsetmek gerekli: Kasaların ön panelinde bulunan ses çıkışlarının bazıları AC97 uyumlu, yeni kasaların bazılarında ise HD uyumlu olarak geliyor. Anakartın üzerindeki ön panel ses çıkışına bağlantı yaptığınızda, BIOS'dan ön ses çıkış panelinin tipini belirtmeniz gerekiyor. Anakartlarda bu ayar genellikle "HD Audio" olarak ayarlandığından, AC97 uyumlu bir ön paneliniz varsa, ses çıkışlarınız çalışmayacaktır. Sisteminizi kurarken buna dikkat etmelisiniz. Bu ayar tüm güncel anakartlar için geçerli.

Anakart üzerinde 4 adet fan çıkışı bulunuyor. Bunlardan 1 tane işlemci için olan 4-pinli, diğerleri ise 3-pinli. Bu tarz anakartlarda genelde bu kadar fazla fan güç bağlantısı görmeyiz. BIOSTAR TA690G'deki fan güç bağlantı noktalarının yerleşimi iyi yerde.

Anakartın arka panelinde bir de dijital ses çıkışı görseydik (koaksiyel veya optik) çok çok iyi olurdu.

Anakartın fiziksel ve genel özellikleri böyle. Mikro ATX yapıda olması doğal olarak terfi konusunda kullanıcıyı sınırlıyor. Bunun için mikr ATX yapıda anakart alırken mutlaka ekstradan hangi kartları takacağınızı iyi düşünmelisiniz.

BIOS

BIOSTAR TA690G, forumdaki bazı kullanıcılarımız tarafından overclock seçenekleri açısından övülen bir anakart. Anakartı incelerken üzerinde durduğumuz noktalardan birisi de BIOS'daki overclock seçenekleriydi. BIOS'un bol bol resmini yayınlamak yerine kısa bir videosunu hazırladık:

BIOSTAR TA690G'de overclock seçenekleri "Overclock Navigator Engine" menüsü altında toparlanmış. Manuel ayar imkanının yanında BIOSTAR V6, V8, V12 Tech Engine gibi hazır overclock modları koymuş. Bunlar belirli oranlarda işlemciyi overclock ediyor. Örneğin V6 Tech Engine ayarının sistem performansını %10 artıracağı iddia edilmiş. Test için kullandığım Athlon64 X2 5600+ ile yaptığım denemelerde V6, V8 ve v12 modlarının hepsinde sistem kilitlendi. Başka işlemcilet ile sorunsuz olabilir ama bu otomatik modların her işlemci için uygun olmadığı belli. Belki BIOSTAR, V6 ayarı için işlemciyi daha az overclock ederek her işlemci ile çalışabilir hale getirebilir.

Manuel ayarlarda ise, görmeyi arzuladığımız her ayar var. Hyper Transport veriyolunun voltajıyla bile oynayabiliyoruz. 2.8 GHz'de (14 x 200) çalışan Athlon64 X2 5600+'yı 220 x 14 = 3080 MHz'de stabil çalıştrabildik. Uyguladığımız çekirdek voltajı da 1.4V idi. (Normali 1.325V).

Sistem açılırken BIOS'a girmeden sistem sağlığı hakkında bilgileri görebiliyoruz.
Bunun haricinde BIOS'da istediğimiz hemen hemen tüm ayarları görebiliyoruz.

BIOSTAR TA690G'de entegre olarak gelen X1250 grafik çekirdeğinin hızını da BIOS'dan ayarlamak mümkün. Normalde 400 MHz'de çalışan grafik çekirdeği hızı için 200-600 MHz arasında seçenek koymuşlar. 500 MHz'den yukarısı seçilemiyor, 500 MHz'e getirip yaptığımız testlerde ise 0.1 FPS'lik performans oynaması bile olmadı. Boşu boşuna uğraşmayın, zira entegre grafik kartlarının çekirdek hızından öte piksel ve vertex shader sayılarının artması gerekiyor ki performans artabilsin.

BIOS'da bundan sonra önem verdiğimiz özelliklerden birisi, USB flash bellek kullanarak BIOS güncelleme işleminin yapılıp yapılmadığı olacak. Artık anakartların BIOS'una entegre olarak güncelleme yazılımları geliyor. Bu güncelleme yazılımları, genelde disket sürücüdeki BIOS dosyasını gösterdiğinizde güncellemeyi yapıyor. Bazı anakartlardaki bu BIOS terfi yazılımı, USB flash belleklerdeki dosyaları okuma özelliğine de sahip. Örneğin ASUS'un ve Gigabyte'ın güncel anakartlarında böyle bir özellik var. BIOS'a entegre olarak gelen güncelleme yazılımının USB flash bellekleri okuyabiliyor olması terfi işlemini o kadar kolaylaştırıyor ki, anlatmak mümkün değil.

BIOSTAR'ın bu incelediğimiz anakartında BIOS'una entegre güncelleme yazılımı var, ancak USB flash bellekleri ne yazık ki desteklemiyor; sadece disket sürücüyü okuyabiliyor.

Kutulama ve Kutu İçeriği

BIOSTAR'ın T serisi, yani bol özellikli ve iddialı serisinden olan TA690G'nin kutu içeriği çok zengin değil. Aksesuarların yerleşimi için kullanılan fermuarlı çanta çok güzel ve kullanışlı. Kutu içerisinden çıkanlar şöyle:

• Kullanım kitapçığı ve sürücü CD'si
• Garanti belgesi
• 1 adet SATA kablosu
• 1 adet SATA güç kablosu
• 1 adet IDE kablosuz
• 1 adet floppy kablosu
• Kasa arka panel kapağı

Anakartın arka panelinde olmayan dijital çıkış için BIOSTAR S/P DIF uzatma kablosuz koysaydı iyi olurdu. Bu anakartın hitap ettiği kesimin içine HTPC de alındığı için hemen kullanılabilir dijital çıkışın olması güzel bir artı olurdu.

Performans Testleri ve Notlar

BIOSTAR TA690G testini yaparken Gigabyte'ın 690G yonga setli çözümü MA690G-S3H ile karşılaştırma yaptık. BIOSTAR TA690G'yi 2 gün boyunca testler açık halde çalışır halde bıraktık, tüm testler sorunsuz tamamlandı. BIOSTAR TA690G'nin oldukça stabil olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bazı kullanıcıların, BIOSTAR anakartlarla ile ilgili çok detaylı testler olmadığı için ve bir dönem önce "ucuz anakart üreten bir firma" olarak bilindiğinden ötürü ürünleri hakkında bir takım endişeleri vardı. Şu ana kadar incelediğiimiz T serisi BIOSTAR'lardan memnun kaldığımızı söylememiz lazım. Sonuç bölümünde özetleriz tekrar durumu.

690G'nin entegre grafik performansına daha evvel baktığımız için bu testleri harici ekran kartını kullanarak yaptık.

Testlerde dikkatimiz çeken bir diğer nokta da, Gigabyte MA69Ganakartın veriyolu hızının 200 MHz yerine 200.4 MHz olmasıydı. Bu da işlemcinin hızında toplamda 6 MHz gibi bir fark oluşturuyor ve Gigabyte'ın uyguladığı "minik overclock" işlemi performansta fark yaratacak mı bunu da görmüş olacağız.

Sentetik PC Mark 2005 testlerinde önemsiz bir fark oluşmuş.Malum %3'den daha az farkları farktan saymıyoruz.

Hemen gerçek dünya testlerimize geçelim:

Business Winstone testlerinde şu yazılımlar var:

• Microsoft® Access 2002 SP-2
• Microsoft® Excel 2002 SP-2
• Microsoft® FrontPage® 2002 SP-2
• Microsoft® Outlook 2002 SP-2
• Microsoft® PowerPoint® 2002 SP-2
• Microsoft® Project 2002
• Microsoft® Word 2002 SP-2
• WinZip® 8.1 SR-1
• Norton AntiVirus™ Professional Edition 2003

Multimedia Content Creation testlerinde ise şu uygulamalar var:

• Adobe® Photoshop® 7.0.1
• Adobe® Premiere® 6.50
• Macromedia® Director MX 9.0
• Macromedia® Dreamweaver MX 6.1
• Microsoft® Windows Media™ Encoder 9 Version 9.00.00.2980
• NewTek's LightWave® 3D 7.5b
• Steinberg™ WaveLab™ 4.0f

Yani bellek performansına duyarlı olabilecek uygulamalar. Anakartlar eşit performans göstermiş.

Matematiksel modellemelerin hesaplandığı ScienceMark 2.0 testine bakalım:

Anakartlar yine neredeyse eşit. Gigabyte yüksek işlemci frekansını arkasına alarak minik fark oluşturuyor ama bu fark önemsiz.

Sıkıştırma performansı öncelikli olarak bellek performansına duyarlı. Winrar'ın dahili test modülü, BIOSTAR'ın biraz daha önde olduğunu gösteriyor.

Lame yazılımını kullanarak en üst kalitede sıkıştırdığımız WAV dosyasını en kısada sıkıştıran testi kazanıyor. Bu test salt işlemciye bağımlı. Sonuçlar aynı.

AVI dosyasını encode bu testte yine düşük değer daha iyi. Bellek ve işlemci performansı önemli. Düşük değer daha iyi. Çok az fark var.

Şimdi 3D testlerimize geçelim:

Oyunları yüksek çözünürlükte çalıştırdığımızda, limit ekran kartı oluyor.

Overclock Deneyimleri

Test için kullandığımız Athlon 64 X2 5600+'ı ne kadar overclock edebileceğimize göz attık. Aslında bu işlemci, overclock için uygun bir işlemci değil. İyi bir soğutma çözümünüz yoksa, pek önerebileceğimiz bir işlem değil. Zira 20 dakika boyunca tam yüklendiğimize AMD'nin standart soğutucusu ile sıcaklık 70 derecenin üstüne rahatlıkla çıkıyor.

İşlemcinin limiti bu, daha üst hızlarda daha fazla voltaj ile oynamaka gerekiyor, ki standart soğutma kullananlar için tavsiye edebileceğimiz bir durum değil.

Peki, 2.8 GHz'de çalışan X2 5600+'ı, 3080 MHz'e çıkartmamız bize ne kadar performans artışı getirecek? Sonuçlara bakmadan evvel, veriyolu frekansını 220 MHz'e çıkarttığımızdan dolayı hem HyperTransport hızı, hem de bellek hızları artıyor. HT hızı 1100 MHz; bellek hızı da efektif olarak 880 MHz'e (220MHz x 4)çıktı. Şimdi sonuçlara bakalım:

Sistemi fazla zorlamayan Business Winstone testleri fazla etkilenmemiş overclock işleminden. Aradaki fark %1 bile değil.

Bellek ve işlemci performansına duyarlı Multimedia Content Creation testlerinde ise %6'lık fark oluşmuş.

Bellek ve işlemci performansına duyarlı ScienceMark testlerinde ise sırasıyla:

# Cipher: %13
# Primordia: %11
# Molecular Dynamics: %9

fark oluşmuş.

Sonuç

AMD 690G yonga setini daha önce değerlendirmiştik ve başarılı bir yonga seti olduğunu tekrar vurgulayabiliriz. Ancak AMD 690G yonga seti 2008 Ocak'tan itibaren yerini 780G yonga setine bırakacak. Entegre grafik çekirdeği olmayan 780X yonga seti ise Kasım-Aralık'tan itibaren bizi bekliyor olacak. AMD 690G yonga seti, yeni yonga setleri piyasaya girene kadar, yüksek fiyat / performans oranı nedeniyle özellikle oyun harici multimedya tabanlı işler için kurulacak sistemler için yine tercih edilebilecek bir yonga seti. Hatta harici ekran kartı takıp oyun sistemi kurmanız da mümkün, hiç bir sakıncası yok, gayet performanslı bir yonga seti. 690G yonga setli anakartların şu anda en büyük eksikliği, yeni Phenom işlemcilerin desteklediği AM2+ soket yapısını (HyperTransport 3.0) desteklememesi. AM2+ soket yapısındaki işlemciler AM2 soketli anakartlarda çalışacak ancak mesela işlemcilerin özel güç koruma modları gibi özelliklerini kullanmak mümkün olmayacak.

BIOSTAR'ın T serisi anakartı olan TA690G'yi değerlendirecek olursak: Bir kere çok stabil bir anakart. Aynı yonga seti taşıyan anakartlar arasında zaten performans farkı yok denecek kadar az seviyelerde olur; bu testlerimizde de bunu gördük. Kullanıcıların anakart seçerken göz önünde bulundurması gereken noktaların başında anakartın sunduğu özellikleri, giriş/çıkış sayıları, BIOS'daki overclock seçenekler, kutu içeriği, distribütörünün teknik desteği vs gibi noktalar geliyor.

BIOSTAR TA690G'de HDMI, DVI-D, D-Sub(Analog) çıkışlarının hepsinin bir arada bulunuyor olması avantaj. Arka panelde tv çıkışının da olması, bu anakartın salonunuza koyacağınız multimedya ihtiyaçlarınızı gideren bir sistem için hedeflendiğini gösteriyor. BIOS'daki detaylı overclock seçenekleri, düzgün anakart yapısı, "power user" olarak nitelendirilen biraz daha üst seviye kullanıcılara hitap eden detaylar.

Ürünün göze çarpan tek eksikliği arka panelde dijital ses çıkışının olmaması ve Firewire desteğinin olmayışı. Dijital ses çıkışı için bir adaptöre ihtiyacınız var ama Firewire çıkışı isterseniz mecburen para bayılıp PCI veya PCI Express Firewire çözümlerine bakmanız gerekecek, ki böyle yapmak yerine Firewire desteği veren 690G anakartlara bakmak daha mantıklı. (ASUS M2A-VM gibi)

BIOSTAR'ın arkasındaki distribütörü Mascom olunca, teknik destek konusunda da kullanıcıların rahat edeceğini söyleyebiliriz.

Anakartın fiyatı 79$. Satın alma noktaları ve fiyat bilgisi için her zamanki gibi Teknofiyat'ı ziyaret edebilirsiniz. Anakart çok iyi bir fiyata sahip.

Kısacası BIOSTAR TA690G, çekinmeden tavsiye edebileceğimiz bir anakart. AMD'nin yeni yonga setlerini hakkında yaptığımız uyarıyı ise unutmamanızı tavsiye ederiz. Eğer entegre ekran kartı istemiyorsanız ve biraz daha uzun soluklu bir anakart istiyorsanız, BIOSTAR'ın AM2+ destekli nForce 560 yonga setli enterasan bir anakartı var, ona göz atabilirsiniz. Bu anakartla ilgili ufak bir inceleme yazacağız kısa süre içerisinde. Biostar'ın bu anakartı, yeni gelecek Phenom işlemcileri de tam destekliyor. Fiyatı da TA690G gibi 70-80$ aralığında.

Ana Sayfaya Dön