Şu sıralar anakart incelemelerinde Intel tarafı için P35 yonga setliler, AMD için ise 690G yonga setliler hakim. Kısa süre içerisinde AMD tarafında yeni yonga setlerinin incelemesini de siteye koymaya başlayacağız ancak o zamana kadar gündemimizde piyasadaki anakartlar var.

Tüm anakart incelemelerinde okuyucularımıza hatırlattığımız gibi, bilindik markaların aynı yonga setini taşıyan anakartlarında performans olarak fark beklememeliyiz. Farkı yaratan şeyler, anakartın hangi portları sunup sunmadığı, overclock imkanının geniş olup olmaması, ekstra donanım sunup sunmadığı (mesela çift Gigabit ethernet portu gibi), kutu içeriğinin zengin olup olmaması değişen parametreler arasında. Dolayısı ile yonga seti ilk çıktığında onun performans testlerini yaptığımızda aslında tüm markalar için aşağı yukarı bir test yaptığımızı farzedebilirsiniz.

Tabii bunun anlamı "sadece tek anakart incelemesi yapsak kafi" olmamalı. Zira bazı "özel" çözüm sunan anakartlara editöryel gözle bakmak şart. Mesela MSI'ın son incelediğimiz P35 yonga setli anakartı, üzerinde özel yonga seti ve VRM soğutma sistemine sahip dikkat çeken bir anakart. Bu anakartı yakından incelemiyor olsak, büyük soğutucular ile uyumsuz olabileceğini anlamamız neredeyse imkansız. Forumlar sağolsun bu konuda insanlara yardımcı oluyor ancak bu tarz spesifik sorunları son kullanıcılardan duymak biraz gecikebiliyor.

Bu sefer de GIGABYTE'ın AMD'nin 690G yonga setini taşıyan MA69G-S3H anakartını inceleyeceğiz. Gigabyte MA69G-S3H'nin özelliği ATX yapıda olması, zira 690G yonga setli anakartları hep Mikro ATX formatında görüyorduk.

Daha önce incelediğimiz AMD 690G yongasetli anakartlar:

• Sapphire 690G Pure Innovation
• ASUS M2A-VM
• BIOSTAR TA690G

GIGABYTE MA69G-S3H – Genel Özellikler

• Yapı: ATX (30.5 cm x 22.9 cm)
• AMD 690G yonga seti & SB600 güney köprüsü
• AM2 soket yapısı
• Desteklenen işlemciler: Soket AM2 yapıdaki Athlon64, Athlon64 FX, Athlon64 X2, Sempron
• Bellek:
  • İşlemci içerisine gömülü çift kanal bellek kontrolcüsü
  • 4 DIMM slot
  • DDR2 800 / 667 / 533 desteği
  • Maks. kapasite: 8 GB
• Entegre VGA:
  • Radeon X1250 çekirdeği
  • HDMI ve HDCP desteği (max çözünürlük: 1920×1080p)
  • HDMI ve Analog (D-Sub) görüntü çıkışı
    • DVI çıkışı elde etmek için kutu içerisinden HDMI->DVI dönüştürücü çıkıyor
  • TV çıkışı ile 1280×720p ve1920×1080i çözünürlük desteği
  • Çift monitör çıkışı desteği: D-Sub + DVI veya D-Sub + HDMI
• Genişleme slotları:
  • 1 x PCI Express x16
  • 3 x PCI Express x1
  • 1 x PCI Express x4
  • 2 x PCI
• Diğer:
  • 4 x SATA 2.0 port (RAID 0, RAID 1 ve RAID10 desteği)
  • 1 x UltraDMA 133/100 IDE port
  • 1 x floppy port
  • 10 x USB 2.0 (4 tane arka panelde, 6 tane anakart üzerinde)
  • 3 x Firewire (1 tane arka panelde, 2 tane anakart üzerinde)
  • ALC889A HD 8 kanal ses
  • 1 x Gigabit ethernet port (RTL8110)

Genelde 690G yonga setini taşıyan anakartlar mikro ATX yapısında fakat GIGABYTE MA69G-S3H gördüğümüz ilk ATX yapıdaki 690G yonga setli anakart. Bu yonga setinin mikro ATX yapıdaki anakartlarda kullanılma sebebi ise AMD'nin aslında bu yonga setini HTPC olarak adlandırdığımız oyun kabiliyeti pek olmayan multimedya bilgisayarları için planlamış olması. Bu tarz sistemlerde anakart üzerine pek ekstra donanım takmaya gerek kalmaz ve mikro ATX yapıda bir anakartta sunulan genişleme slotları genelde yeterli olur. Aslına bakarsanız, TV kartı gibi donanımların USB versiyonlarını almak bu tür sorunları çözmeye yardımcı oluyor ancak kullanacağınız genişleme kartına göre mikro ATX anakartlar sıkıntı yaratabiliyor. Kartın genişleme slotlarına baktıktan sonra ufak bir karşılaştırma yapalım.

Anakart üzerinde genişleme slotu olarak 1 tane PCIe x16, 2 tane PCIe x1, 1 tane PCIe x4 ve 2 tane PCI slotun bulunuyor. Slotların dizilişi ise kullanıcıların işine gelecek cinsten. PCIe x16 slotuna çift slot kaplayan bir ekran kartı taktığınızda, sadece 1 tane PCIe x1 slotu iptal oluyor. Geriye kalan tüm slotlar kullanılabilir.

Mesela çift slot kaplayan bir ekran kartı taktığımızı düşünelim:

Aynı ekran kartını BIOSTAR TA690G anakartına takalım:

PCI Express x1 slotunun üstü kapandı.

Kısacası, kullanacağınız donanımlara göre ATX yapıda bir anakart kesinlikle kurtarıcı olabilir. Anakartın üzerindeki bileşen yerleşimi ile ilgili olarak şunları söyleyebiliriz:

• SATA portları PCI slotlarının hizasında. Bu iyi.
• ATX ve +12V güç girişleri iyi yerde.
• Disket sürücü bağlantısı anakartın en altında. Disket sürücü kullanacaksanız kablo biraz ortalıkta gezecek.

Anakart rengarenk.

Anakart üzerinde her zamanki gibi 4 tane DIMM slotu var. Maksium 8 GB bellek desteği var ancak 32 bit işletim sistemi kullandığınız sürece sisteme takabileceğiniz üst bellek limiti 4 GB. Çift kanal bellek kontrolcüsünü aktif hale getirmek için aynı renkteki slotlara belleği takıyorsunuz.

Hem kuzey hem de güney köprüsünde pasif soğutma kullanılmış. 690G yonga setinin az ısındığını daha önce dile getirmiştik dolayısı ile ufak SB600'e bağlı 4 adet SATA-II portu bulunuyor. Bulundukları yer iyi ve RAID 0, 1, 0+1 desteği var. Artık SATA optik sürücü bulmak da çok kolay olduğundan, yeni sistemler için paralel IDE portu pek gerekli olmayabilir ama halen sistemlere 1 adet paralel IDE portu şart. Paralel IDE desteği de SB600 tarafından sağlanmakta.

Anakartın arka paneldeki bağlantılarına göz atalım:

• PS/2 klavye ve fare girişleri
• Printer portu
• Analog(D-Sub) ve HDMI görüntü çıkışları
• 4 adet USB port
• 1 adet gigabit ethernet portu
• 1 adet optik ses çıkışı
• 1 adet firewire çıkışı
• ve ses çıkışları

Gigabyte, Firewire desteğini ihmal etmemiş. Gigabit ethernet ise Realtek'in 8110SC yongasıyla sağlanmış ancak bu yonga standart PCI veriyolu üzerinden haberleşiyor. Bu yüzden anakart üzerine yerleştirilen yonga büyük.

Arka panelde bulunan görüntü çıkışları ise 2 tane. Yukarıdaki listede gördüğünüz gibi analog ve HDMI çıkışı konulmuş. Eğer DVI çıkış elde etmek isterseniz, anakart içerisinden çıkan HDMI->DVI dönüştürücüyü kullanıyorsunuz. Bunun dezavantajı şu: Benim gibi masaüstünde 2 tane DVI girişli 20" veya 22" LCD monitör kullanıyorsanız, bu monitörlerin ikisini de daha iyi görüntü kalitesi elde etmek için dijital arabirim ile bağlamak isteyeceksiniz. Ancak Gigabyte'ın bu dizilişi nedeniyle, iki monitörünüz varsa bir tanesini analog çıkışa bağlamak zorundasınız. Oyun oynamayan ama yoğun çalışma temposu nedeniyle çift monitör kullanan kullanıcılar için oldukça uygun olan 690G yonga setli anakartlarda 2 çıkışın da dijital olması yerinde olurdu. Mesela anakart üzerine hem DVI hem HDMI çıkış koyup, DVI->D-Sub dönüştürücü koymak daha akıllıca olabilirdi.

Kutu içerisinden HDMI->DVI-D dönüştürücü çıkıyor.

Anakartın arka panelinde optik ses çıkışının olması da iyi.

Anakartın arka panelindeki çıkışları gördük, bakalım anakartın üzerinde hangi çıkışlar var:

Ön panel ses bağlantısı anakartın en arkasında.

• 3 adet USB bağlantı kafası ( Her birinde 2 USB port var )
• 1 adet com port
• 1 adet tv çıkışı kafası
• Ön panel ses bağlantısı
• S/P DIF çıkışı
• 2 adet firewire bağlantı kafası

Bu saydığım portları kullanabilmeniz için bunları dış dünyaya aktaran bağlantı kabloları kullanmanız gerekir. Anakart içerisinden herhangi bir bağlantı kablosu çıkmıyor. Eski yazılarımızdan bir hatırlatma:

Ön panel bağlantılarından bahsetmişken, sık yaşanan bir sorundan ve çözümünden bahsetmek gerekli: Kasaların ön panelinde bulunan ses çıkışlarının bazıları AC97 uyumlu, yeni kasaların bazılarında ise HD uyumlu olarak geliyor. Anakartın üzerindeki ön panel ses çıkışına bağlantı yaptığınızda, BIOS'dan ön ses çıkış panelinin tipini belirtmeniz gerekiyor. Anakartlarda bu ayar genellikle "HD Audio" olarak ayarlandığından, AC97 uyumlu bir ön paneliniz varsa, ses çıkışlarınız çalışmayacaktır. Sisteminizi kurarken buna dikkat etmelisiniz. Bu ayar tüm güncel anakartlar için geçerli.

Anakart üzerinde 2 adet fan çıkışı bulunuyor. Bunlardan bir tanesi işlemci için olan 4-pinli, diğeri ise 3-pinli. 3-pinli fan girişinin en az 2 tane olması iyi olurdu.

BIOS

BIOSTAR TA690 incelemesinde denediğimiz gibi BIOS'un bol resimlerini sunmak yerine kısa bir videosunu sunalım:

Gigabyte'ın her anakartında olduğu gibi bu anakartında da detaylı bellek ayarlarına ulaşmak için BIOS ekranında Ctrl + F1 tuşlarına basmanız gerekiyor. Overclock için gerekli ayarlar var. Sadece BIOSTAR'da gördüğümüz HT veriyolunun voltajına müdahele eden seçenek yok.

Sizlere daha önce ilettiğimiz gibi, BIOS'da bundan sonra önem verdiğimiz özelliklerden birisi USB flash bellek kullanarak BIOS güncelleme işleminin yapılıp yapılmadığı olacaktı. Artık anakartların BIOS'una entegre olarak güncelleme yazılımları geliyor. Bu güncelleme yazılımları, genelde disket sürücüdeki BIOS dosyasını gösterdiğinizde güncellemeyi yapıyor. Bazı anakartlardaki bu BIOS terfi yazılımı, USB flash belleklerdeki dosyaları okuma özelliğine de sahip.

Gigabyte'ın bu incelediğimiz anakartında BIOS'una entegre güncelleme yazılımı var ve USB flash bellekleri de destekliyor. USB flash belleğinizi okuyabilmesi için gereken tek şart, FAT16 formatında olması. Bu konu üzerinde daha detaylı bilgiyi blog yazımızda bulabilirsiniz. USB Flash bellek kullanarak yaptığımız BIOS güncelleme işlemi:

Kutulama ve Kutu İçeriği

Kutu içerisinden çıkanlar şöyle

• Kullanım kitapçığı, hızlı krulum kılavuzu ve sürücü CD'si
• Garanti belgesi
• 2 adet SATA kablosu
• 1 adet IDE kablosuz
• 1 adet floppy kablosu
• Kasa arka panel kapağı
• HDMI-> DVI dönüştürücü

İhtiyaç olan tüm kablolar sağlanmış. TV çıkışı, Com portu için gerekli uzatma kabloları kutu içerisinden çıkmıyor. Bunlar standart kablolar, ve Yazıcıoğlu gibi yerlerde rahat bulursunuz ama başka yerler için garanti veremem.

Performans Testleri ve Notlar

Gigabyte'ın 690G yonga setli çözümü MA690G-S3H'i test ederken BIOSTAR Ta690G ile karşılaştırma yaptık. Testler sırasında anakart sorunsuz çalıştı, gayet stabildi. 690G'nin entegre grafik performansına daha evvel baktığımız için bu testleri harici ekran kartını kullanarak yaptık.

Testlerde dikkatimiz çeken bir diğer nokta da, Gigabyte MA69G anakartın veriyolu hızının 200 MHz yerine 200.4 MHz olmasıydı. Bu da işlemcinin hızında toplamda 6 MHz gibi bir fark oluşturuyor ve Gigabyte'ın uyguladığı "minik overclock" işlemi performansta fark yaratacak mı bunu da görmüş olacağız.

Sentetik PC Mark 2005 testlerinde önemsiz bir fark oluşmuş.Malum %3'den daha az farkları farktan saymıyoruz.

Hemen gerçek dünya testlerimize geçelim:

Business Winstone testlerinde şu yazılımlar var:

• Microsoft® Access 2002 SP-2
• Microsoft® Excel 2002 SP-2
• Microsoft® FrontPage® 2002 SP-2
• Microsoft® Outlook 2002 SP-2
• Microsoft® PowerPoint® 2002 SP-2
• Microsoft® Project 2002
• Microsoft® Word 2002 SP-2
• WinZip® 8.1 SR-1
• Norton AntiVirus™ Professional Edition 2003

Multimedia Content Creation testlerinde ise şu uygulamalar var:

• Adobe® Photoshop® 7.0.1
• Adobe® Premiere® 6.50
• Macromedia® Director MX 9.0
• Macromedia® Dreamweaver MX 6.1
• Microsoft® Windows Media™ Encoder 9 Version 9.00.00.2980
• NewTek's LightWave® 3D 7.5b
• Steinberg™ WaveLab™ 4.0f

Yani bellek performansına duyarlı olabilecek uygulamalar. Anakartlar eşit performans göstermiş.

Matematiksel modellemelerin hesaplandığı ScienceMark 2.0 testine bakalım:

Anakartlar yine neredeyse eşit. Gigabyte yüksek işlemci frekansını arkasına alarak minik fark oluşturuyor ama bu fark önemsiz.

Sıkıştırma performansı öncelikli olarak bellek performansına duyarlı. Winrar'ın dahili test modülü, BIOSTAR'ın biraz daha önde olduğunu gösteriyor.

Lame yazılımını kullanarak en üst kalitede sıkıştırdığımız WAV dosyasını en kısada sıkıştıran testi kazanıyor. Bu test salt işlemciye bağımlı. Sonuçlar aynı.

AVI dosyasını encode bu testte yine düşük değer daha iyi. Bellek ve işlemci performansı önemli. Düşük değer daha iyi. Çok az fark var.

Şimdi 3D testlerimize geçelim:

Oyunları yüksek çözünürlükte çalıştırdığımızda, limit ekran kartı oluyor.

Overclock Deneyimleri

Test için kullandığımız Athlon 64 X2 5600+'ı ne kadar overclock edebileceğimize göz attık. Hatırlarsanız BIOSTAR TA69G ile bu işlemciyi 2800 MHz'den 3080 MHZ'e çıkartmıştık. Gigabyte MA69G-S3H ile de aynı hıza çıkabildik.

Aslında bu işlemci, overclock için uygun bir işlemci değil. İyi bir soğutma çözümünüz yoksa, pek önerebileceğimiz bir işlem değil. Zira 20 dakika boyunca tam yüklendiğimize AMD'nin standart soğutucusu ile sıcaklık 70 derecenin üstüne rahatlıkla çıkıyor.

İşlemcinin limiti bu, daha üst hızlarda daha fazla voltaj ile oynamaka gerekiyor, ki standart soğutma kullananlar için tavsiye edebileceğimiz bir durum değil.

Kısacası, overclock yapmak istediğinizde MA69G-S3H yarı yolda bırakmıyor ve gerekli ayarların hemen hemen hepsini sunuyor.

Sonuç

GIGABYTE MA69G-S3H'nin en büyük özelliği ATX yapıda olması. 690G yonga setli anakart isteyip de mikro ATX yapıda diye burun kıvıran kullanıcılar için iyi bir alternatif. Ancak bu tarz bir yonga setinin ATX anakartta olması mantıklı mı? Neden olmasın.

Anakartın en önemli eksisi, üzerindeki entegre 2 görüntü çıkışından birisinin analog olması. Yani bir analog bir dijital çıkış yerine, iki dijital çıkış olması çok daha mantıklı olurdu. Benim gibi çift monitör kullanan kullanıcılar eğer oyun oynamıyorsa tüm işleri için entegre ekran kartı yeterli oluyor ancak aranan şart entegre olarak 2 dijital çıkışın olması. Böylece dijital girişe sahip 20" LCD'leri en iyi görüntü kalitesiyle kullanmam mümkün olabilir. Bu tarz kullanıcıların sayısı git gide artıyor; zira hem 690G hem de GeForce 7100/7150 yonga setli anakartlar bu tarz kullanıcılar için çok uygun fiyatlı alternatif konumunda. Ancak harici ekran kartı alıyorsanız bu uyarıyı dikkate almasanız da olur. Entegre çıkış konusunda gördüğümüz en başarılı 690G anakartlardan birisi BIOSTAR 690G. (690G yonga setli anakarta yine ATI harici ekran kartı takarsanız, entegre grafik çıkışını da kullanarak 3 monitör çıkışı elde edebilirsiniz). Bir diğer eksi de, az olan 3-pinli fan yuvası. Tabii dönüştürücülerle bu işi halletmek çok kolay.

Mikro ATX anakartlarda genelde 1 ekran kartı ve 1 tane de PCI kart taktığınızda slotları doldurmuş sayılıyorsunuz, tabii ekran kartınızın soğutucusunun 2 slot kapladığını varsayarsak. Eğer anakarta takmanız gereken kart sayısı 3 veya 3'den fazla ise, ATX anakart almak daha yerinde bir karar.

Gigabyte'ın ATX yapıdaki MA69G-S3H gayet düzgün ve tercih edilebilecek bir kart. Stabil, performansı iyi, BIOS'da herşey yerli yerinde, bilindik ve güvenilir bir marka. Dolayısı ile ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurarak tercih edebilirsiniz. Herhangi bir sorunu yok, dolayısıyla PC Labs olarak rahatlıkla önerebileceğimiz modellerden birisi. Teknofiyat'a göre piyasada bulunuyor ve fiyatı 87$ civarında, ki uygun bir fiyat.

Her zamanki gibi son hatırlatmamızı tekrar yapalım:

AMD 690G yonga seti 2008 Ocak'tan itibaren yerini 780G yonga setine bırakacak. Entegre grafik çekirdeği olmayan 780X yonga seti ise Kasım-Aralık'tan itibaren bizi bekliyor olacak. AMD 690G yonga seti, yeni yonga setleri piyasaya girene kadar, yüksek fiyat / performans oranı nedeniyle özellikle oyun harici multimedya tabanlı işler için kurulacak sistemler için yine tercih edilebilecek bir yonga seti. Hatta harici ekran kartı takıp oyun sistemi kurmanız da mümkün, hiç bir sakıncası yok, gayet performanslı bir yonga seti.

690G yonga setli anakartların şu anda en büyük eksikliği, yeni Phenom işlemcilerin desteklediği AM2+ soket yapısını (HyperTransport 3.0) desteklememesi. AM2+ soket yapısındaki işlemciler AM2 soketli anakartlarda çalışacak ancak mesela işlemcilerin özel güç koruma modları gibi özelliklerini kullanmak mümkün olmayacak.

Geriye doğru uyumluluk olduğu için çok fazla dert edecek bir konu olmamalı ancak dikkat edilmesi gereken nokta, AMD tarafında esas değişim AM3 ile olacağı. AM3 soketi geriye doğru uyumsuz ve AM3 ile AMD DDr3 belleğe geçecek. Dolayısı ile yine bir komple değişim bizi bekliyor olacak. AM2+ soket yapısı bu yüzden geçiş soketi gibi duruyor. AM3 soketi hakkında daha fazla bilgi almak için daha önce hazırladığımız yazıya göz atabilirsiniz.