
Daha önce yazdığımız makalede su soğutma sistemlerinin çalışma prensiplerinden ve hava soğutmaya nazaran nasıl daha fazla performanslı olduklarından kısaca bahsetmiştik. Su Savaşları'nda ise, su soğutma sistemlerinin "sessizlik" özelliğini biraz daha ön plana çıkartacağız.
Gürültü ve sessizlik. Bu iki birbirine zıt kavram arasından, hangisini tercih ederdiniz?
Eğer sevgilinizle diskoda dans ediyor ya da bir rock konserinde uzun saçlarınızı çılgınlar gibi sallıyorsanız, gürültünün size büyük bir mutluluk verebileceğini garanti edebilirim. Hatta insanlarla konuştuklarınızı duyamayacağınız kadar yüksel desibel değerlerine sahip bir düğünde, çifte telli oynayıp göbek atmak gibisi yoktur. Gürültü bazen, deşarj olmanızı sağlar. Ancak, madalyonun diğer yüzü olan "sessizlik" ise, gürültüden daha fazla ihtiyaç duyduğumuz bir kavramdır. Özellikle yoğun bir şekilde bilgisayar kullanan biriyseniz. Gecenin ilerleyen saatlerinde internette gezinirken veya arkadaşlarınızla yaptığınız koyu bir messenger muhabbeti esnasında, bilgisayarınızdan yükselen ve kulak tırmayalan gürültüler sizi rahatsız edecektir. Bu gürültülerin temel kaynağı ise, yıllardır bilgisayar bileşenlerini soğutmak için kullandığımız fanlardır.
Bilgisayarınızda kullandığınız bileşenler, bir şekilde soğutulmak zorundadır. En azından bu konuda herhangi bir şüphemiz yok. Ancak "nasıl" sorusu, bir çok kullanıcı tarafından büyük çelişkilerin yaşandığı bir sorundur. Bilgisayarlarda standart olarak kullanlan hava soğutmanın en büyük dezavantajı, sistemde oluşan ve bir çok kullanıcıyı rahatsız eden gürültüdür. Gürültü olmak zorundadır çünkü "rahatsız edici yüksek ses" fanların doğasında bulunan ve mekanik yapılarının getirdiği negatif bir durumdur. Sessiz fanlar yokmu? Elbette, özellikle 120 mm. ve daha büyük çaplı fanlar diğer ufak ölçülerdeki meslektaşlarına göre daha sessiz soğutma sağlarlar. Bunun nedeni ise, fanların çap ölçüleri büyüdükçe devir sayılarının azalmasıdır. Bu da; büyük fan ölçüsü+düşük devir = düşük ses denklemini oluşturur. Ayrıca, sistemdeki fanlara bağlanacak fan kontrol üniteleri de, yüksek devirde dönen fanları dizginlemek için de kullanılabilir. Ancak CPU, ekran kartı, kuzey köprüsü ve kasa üzerinde bulunan fanlar, ne kadar az ses üretilerse üretsinler, toplamdaki ses miktarı yine de hoş olmayan bir durum yaratacaktır.
Eğer bir de üzerine overclock gibi işlemci hızını ve paralel olarak işlemci sıcaklığını artıran bir uygulama yapıyorsanız, toplam desibel değeri de iyice artacaktır. Standart voltaj değerinden daha fazla akımla çalışan bir işlemci, standart çalışma sıcaklığını da asla koruyamaz. Bu yüzden, daha performanslı ve daha gürültülü fanların soğuttuğu, Sabancı Kulesi büyüklüğündeki heatsink'leri kullanmak zorunda kalacaksınız. Özetle hava soğutma ile yapılan overclock, gürültüye alışmak ya da gürültüyle yaşamak anlamına da gelebilir.

Ancak bu devasa gibi görünen sorunun, küçük bir çözümü de bulunuyor. Bilgisayarınıza ilave edeceğiniz bir su soğutma sistemi size ısınmayan, yüksek MHz değerlerine sahip overclock yapılmış bir işlemci ve alabildiğince sessizlik sunacaktır. Peki su soğutma sistemleri, yüksek bir performansı gürültü çıkartmadan ve özellikle kullanıcıları rahatsız etmeden nasıl başarabiliyor ?
Su, havadan daha yoğun bir molekül yapısına ve dolayısı ile daha fazla bir özgül ağırlığa sahip olduğundan dolayı, ısı iletimi havadan çok daha fazladır. Bu yüksek ısı iletim yeteneği suyu çok iyi bir soğutucu yapar:
Hava: Özgül Isı Yoğunluğu 4217 J/kg. C 998 kg/mt3.
Su: Özgül Isı Yoğunluğu 1060 J/kg. C 1/2kg.mt3.
Su soğutma sistemlerinin sergiledikleri yüksek performans eğrilerinin yanında bize sundukları "sessizlik" de, bu sistemlerinin tercih edilmesinin en büyük nedenidir. Su sistemlerini çalışma prensipleri de oldukça basittir. Sistemde bulunan pompa, sıvıyı belli bir basınçla işlemci bloğuna iletir. Blok içinden geçen su, işlemcinin ısısını yüklenir. İşlemci bloğundan ısıyı yüklenmiş olarak ayrılan sıvı, radyatörde soğutularak tekrar su pompasına yönlendirilir. Bu sistemde su pompası ve işlemci bloğu, ses üretmezler. Pompalar her ne kadar mekanik parçalara sahip olan bileşenler olsalar da, çalışırlarken seslerini duymanız imkansızdır. İşlemci bloğu ise, zaten içinden sıvı geçen metal bir parçadır. Sistemde gürültüyü oluşturacak tek bileşen, radyatörü soğutan fan/fanlardır. (bu fanlardan kurtuluş yok)
Radyatörler, bakır su borularından ve alüminyum soğutucu yapraklardan oluşurlar. 120, 240 ve 360 mm. standartlarında olan radyatörler, çok büyük bir soğutucu yüzey alanına sahiptirler. Üst seviye bir işlemci heatsink'i ile, 360 mm.lik bir radyatör arasında en az 4 kattan daha fazla yüzey alanı farkı vardır. Bu fark, radyatörlerin daha az hava akımıyla, dolayısıyla daha düşük desibel değerleri ile yüksek performans göstermelerini sağlar. Bu yüzden su soğutma sistemleri , sessiz ve çok performanslı çalışırlar. Ayrıca, radyatörlerde kullanılan fanlara, fan kontrol ünitesi de bağlanarak, fanların en düşük devirde çalışmaları sağlanır.
Su soğutma sistemlerine merak duyan, ancak montaj ve özellikle "su korkusu" yaşayan kullanıcılar için, iki su soğutma sisteminin detaylı inceleme ve testini yaptık. Buyurun, su dünyasının kapılarını aralayalım.
CoolerMAster Aqua Gate montajinda hata yapmissiniz sanirim. (IMG_6290.jpg) Tahminim 3 lu sogutma bloklarinda optimum sogutma icin su girisi ortadaki kanaldan, su cikisi da yanlardaki 2 kanaldan yapilir ki soguk su dogrudan CPU nun uzerine gelsin. Sizin montajinizda gordugum kadariyla sagdaki kanaldan giris yapilip orta ve sol kanallar su cikisi olarak baglanmis…
Pratikte ne kadar fark eder bilmiyorum ama bana ortadan giris vermek daha mantikli gibi geldi…
Guzel bir inceleme olmus, tesekkurler…
@Mehmet Emin Karahan,
Ah şu müthiş teoriler. Montajda herhangi bir hata yok.
Evet, genelde kullanım olarak orta konnektörden su girişi, sağ ve sol konnektörlerden su çıkışı yapılacak şekilde montaj tavsiye edenler var.
Ancak konektörleri ne şekilde bağlarsanız bağlayın, bunun performansa en küçük bir katkısı olmuyor.
Özetle; teori ve pratik, bazen birbirinin üzerini tam örtmüyor.
Cooler Master'ın giriş seviyesi olduğu çok belli. Çünkü, overclocklu olarak tam yükte İntel fandan sadece 10 derece farkettirebiliyor ki, zaten kaliteli işlemci fanları bunu yapıyor. Bu durumda artısı sadece sessizlik olabilir. Öte yandan Alphacool ise, gösterdiği süper performansa rağmen çok pahalı. Sanırım Alphacool alacağıma, OC ile çıkacağım değeri doğrudan bana verebilecek bir işlemci alma şansım daha yüksek :) Parası olup, performans ve sessizliğe önem verip, sonraki işlemcileriyle de kullanmak isteyenler için ideal denilebilir. Yalnız soket yapısı değişince elde patlar mı bilemem :)Ama o kadar uzun boylu düşünmeye kalkarsak bilgisayar alamayız zaten…Çok güzel incelemeydi, teşekkürler.
hmm, güzel olmuş ancak bir pc en gürültücü fan kadar sessizdir mantığından yola çıkarak ve sessizlik isteyenler cpu fanından ziyade vga fanından şikayetçi olduğundan; cpu + vga + chipset(bazı boardların ki iyi değil) kombinasyonu en iyi sessizliği sağlayacaktır. Bu çözüm cpu için yüksek o/c değerleri elde etmekten başka bir faydası olmaz.
Çok güzel yazı olmuş çok teşekkürler.. Adam akıllı komple su soğutma sistemleri alınabilir fiyatlara gerilesede alsak artık…. =)
@Haluk Sekendiz
Yanlışınız var.
"bunun performansa en küçük bir katkısı olmuyor." demişsiniz ama yanlış. Sizin ölçümleyebildiğiniz oranda yoktur. Yoksa kesinlikle ölçümleri değiştiriyor! Bunu ölçebilecek kadar pahalı ve hassas thermocouple'larınız olsa gözlemleyebilirdiniz.
Yoksa en iyi montaj şekli ortadan vermektir.
Üzerinde birazcık düşünürseniz sizde öyle olduğunu göreceksiniz.
3. sayfaki fotoğrafa göre konuşursak eğer, işlemcinin sol tarafı HER DAİM GELEN SOĞUK SUDAN DAHA SICAK SUYLA SOĞUTULMAYA ÇALIŞILACAKTIR.
Eğer ortadan vermiş olsaydınız sağ ve sol eşit oranda soğutulacaktır.
@jeep,
En kötü yaklaşım tarzı. "Yanlışınız var"
Hayır yanlışım yok. Kendi kullandığım bilgisayarda iki adet Aqua Gate var ve bu iki sistemi olabilecek her türlü kombinasyonda kullandım. Buna 240/360 mm.lik radyatör ve farklı bloklar eklemek dahil. Hatta işlemci bloğuna farklı şekillerde hortum da bağladım.
Tekrar ediyorum. 3 konnektörlü bir işlemci bloğunda, tavsiye edilen bağlanma şekli; orta konnektöre su girişi, diğer konnektörlerden su çıkışı olacak şeklindedir. Ben bunu test ettim. Gerçek şartlarında ve elle tutulur sonuçlarla. Bu yüzden gönül rahatlığı ile "farketmez" diyebiliyorum.
Ama siz sadece "olabilirlik" mantığına dayanarak ve elinizde gerçekten yapılmış bir testin sonucu olamadan, "Yanlışınız var" diyebiliyorsunuz .
Mantık olarak ortadan su girişi, kenarlardan su çıkışı doğru tercih. Bunda bir itiraz yoktur sanırım fakat; bu iki farklı kombinasyon sistemde ancak ve ancak 1 dereceden çok daha düşük bir farklılık oluşturacaktır ki buda son kullanıcı için pek bir sorun teşkil etmeyecektir. Tabii evde bilimsel hesaplamalar yapıp BigBang teorileri ile uğraşmıyorsak :)
@Haluk Sekendiz
Dikkatle mesajımı okursanız sahip olduğunuz donanımla bunu fark edemeyeceğinizi söylediğimi görebilirsiniz.
1) Düzgün termal dağılım olamamaktadır.
2) Düzgün akış olamamaktadır.
Kabaca modellemek gerekirse;
En olsadaki hortuma 1 diyelim, ortadakine 2, giriş yapan en sağdaki hortumada 3.
3. hortumdan suyun 20 derece geldiğini farz edelim;
2. hortumdan suyun 40 derecede alındığını düşünelim.(DeltaT=20)
3. hortumdan ise 1. hortumdan yeteri kadar soğuk su gelemediği ve 2. bölgeden gelen ısınmış suyla karıştığı için 45 derece ile su alınacaktır.Bu yüzden daha az ısı çekilecektir. (DeltaT
devamı:
(DeltaT
devamı: (Lanet olası Telekom!!!)
(DeltaT
Ellerinize sağlık. İnceleme çok güzel ve aydınlatıcı , özellikle fotoğraflara bayıldım .Son günlerde sözüm ona meşhuuuuuuurr donanım siteleri doğru dürüst inceleme yapmaz yayınlamaz olmuştuki herhalde oturdukları yerden para kazanmaya başladılarki tüketiciyi aydınlatacak incelemer iyiden iyiye suyunu çekti . Bu tür incelemelerin artarak devam edeceğini umuyorum. Alphacool duyduğum bir marka değildi ama sanırım bundan sonra ürünlerini takip edeceğim yegane markalardan biri olacak .
Saygılar .
Arkadaşlar,
Burada saatte 500 lt. hareket eden bir sıvıdan bahsediyoruz. Yarım ton. Dakikada 8.3 litre su. Yaklaşık olarak 4 adet 2 litrelik cola şisesinden daha fazla bir miktar.
Hangi hortum, hangi konnektöre nasıl bağlanmış ?
Teori ile pratik bazen örtüşmüyor. Size mantıklı gelen kavramlar, pratiğe döküldüğü zaman ortaya çok farklı sonuçlar meydana gelebiliyor.
Çünkü "pratik" "teoriden" çok farklı bir konumdadır.
@Jeep,
Telekom konusunda kesinlikle hem fikiriz.
> Teori ile pratik bazen örtüşmüyor.
Çok anladığım bir konu değil ama şunu soracağım: Eğer soğuk suyun ortadan gelmesinin pratikte bir faydası yoksa, benim gördüğüm soğuk su girişi sağ ya da soldan olduğu zaman 3 konnektör olmasının bir esprisi kalmıyor, niye 3 konnektör olmasını bir "artı" olarak sayıyoruz (yazıda belirtildiği üzre)?
Su sistemlerinde kullanılan işlemci bloklarında iki adet konnektör bağlantısı vardır. Aqua Gate'in 3 konnektörlü bir bloğa sahip olması artı hanesine koyulabilir bir özelliktir. Su, tek yerden giriş yaparak 2 farklı noktadan dışarı çıkar. Ancak soğuk suyun hangi konnektörden girdiği, bloğun soğutma performansını etkileyen bir faktör değildir. Yukarıda da anlattığım gibi pompa, saatte 500 lt. suyu devridaim edecek kapasitede. Yani sıvı, bloğun içinde çok hızlı bir şekilde hareket ediyor.
Affınıza sığınarak anlamadığım noktayı tekrar soracağım:
Bloğa giren su miktarı çıkan su miktarına eşit olacağına göre, 1 giriş 2 çıkış olmasının pratikte bir faydası var mı? (yani çıkış borularının kapasitesi, giriş borusunun yarısı mı?) Ya da şöyle sorayım, 3 konnektörden, ortadakini hiç kullanmasak pratikte bize zararı olur mu? Sonuçta sağdan giren su, soldan çıkıyor olacak…
Açıkçası bana 3 konnektörün faydası (ya da iddia edilebilecek faydası) soğuk suyun ortadan gelmesi gibi geliyor. Soğuk suyun geldiği konnektörün önemi yoksa, 2 konnektörden boşaltmanın ne faydası olabileceğini düşünemiyorum. Hatta ortadan da bir boşaltma yapıldığında sanki soğuk suyun gelmediği taraf daha az ve dengesiz soğur gibi geliyor (soğutma için gelen su miktarı azalacak ve zaten ısınmış olacak).
Benim şu ana kadar anladığım bu üç konnektör olayının pratikte bir işe yaramadığı…
Yazı ve açıklamalar için teşekkürler.
3 konnektörün faydası ısı dağılımının daha dengeli olması olabilir. İki konnektörde en sıcak en soğuk noktalar 35 ve 40 derece iken 3 konnektörde 38 ve 42 derece olur misal. Siz yine yaklaşık sıcaklıklar görürsünüz ama işlemcinizin en sıcak noktası daha soğuk olur bu sayede.
Bu benim tahminim tabii. Pratikte bir faydası olmasa gereksiz maliyeti artırmazlar bu şekilde diye düşünüyorum.
ona kalsa plexi + uv duyarlı olmasıda pek fayda sağlamaz 3 konnektör pek işe yaramıyor ise şekil olsun farklı olsun diye konmuş olabilir.
+bu sistemlerin ses konusunda pek bişey değiştirdiğini düşünmüyorum.yaklaşık 10 db fark var işlemci fanında ancak hala ekran kartı fanı + varsa kuzey köprüsü fanı + bence en büyük ses power suply.
yukarıda ki bileşenlerin hepsini soğutan sistemler olmadıkları için sessizlik konusunda pek faydalı olmadıklarını düşünüyorum.
hepsini geçsek bide arada birde çalışsa kafa patlatan optik sürücüler var…
of of çok şey istiyorum galiba :D
neyse yazımı yorumumu bitirmeden aklıma bişey geldi onuda yazmassam içimde patlar :D
söyle inette gezerken müzik dinlerken sistemdeki bütün fanları(power supply dahil) kapatan bi program olsa ne güzel olur dimi!(tabi bu arada sistem bileşenleri en azından nette gezip müzik dinlerken bi nevi idle konumdayken sorun yaratmıcak ısılarda kalsa)
(Mesajımı tekrardan atmayı deniyorum.Gece denemesi 1 :D )
@Haluk Sekendiz
Dikkatle mesajımı okursanız sahip olduğunuz donanımla bunu fark edemeyeceğinizi söylediğimi görebilirsiniz.
1) Düzgün termal dağılım olamamaktadır.
2) Düzgün akış olamamaktadır.
Kabaca modellemek gerekirse;
En olsadaki hortuma 1 diyelim, ortadakine 2, giriş yapan en sağdaki hortumada 3.
3. hortumdan suyun 20 derece geldiğini farz edelim;
2. hortumdan suyun 40 derecede alındığını düşünelim.(DeltaT=20)
3. hortumdan ise 1. hortumdan yeteri kadar soğuk su gelemediği ve 2. bölgeden gelen ısınmış suyla karıştığı için 45 derece ile su alınacaktır.Bu yüzden daha az ısı çekilecektir. (DeltaT
devamı (Sanırım problem başka bir şey. Delta ve küçüktür işaretini almıyor ya da hack olarak mı görüyor…neyse)
DeltaT kçüktür işareti :D 20)
Özetle; 3. bölgeden ısı atılımı daha az olacaktır.
Problem sadece sıcaklık dağılımlarında değil akışkan debilerinde de yaşanacaktır.
2 ve 3 nolu hortumda debiler aynı olmayacaktır.
Ben "olabilirlik" değil, "BİLİMSEL" konuşuyorum.
Evet gözlemlenebilir fark ÇOK AZ OLABİLİR AMA YOKTUR DİYEMEYİZ. Birde şu var yapacağınız şey çok basit. Hani yeni bir delik delin , kaynak yapın filan demiyoruz :) Sadece söküp ortaya takacaksınız.
Yukardaki gibi ufak, basit sistemler bizler için giriş seviyesindeki çevrimler. :)
Umarım anlatabilmişimdir.
@Jeep
Haluk Sekendiz her şekli denediğini ve fark görmediğini söylüyor.Sen ise, thermocouple ile ölçülürse fark olduğu görülür diyorsun. Tamam fark olabilir ama fark bu kadar ince ise, bu fark gerçekten teoride kalır ve bir anlam ifade etmez. Küçücük işlemci bloğunda, su girişi ortaya takılsa ne olur, yanda kalsa ne olur? Eğer büyük bir yüzeyden bahsetsek belki fark belirgin olacaktır ama buradaki yüzey için bu pekala ihmal edilebilir diye düşünüyorum. Aslında keyifli bir dersti ama yine de pek termodinamik hesaplara girmeye gerek yok bence :) Yok eğer 2 derece fark olacağı şeklinde bir iddian varsa, bunu büyük rakam olarak algılayabilir ve o zaman sana hak veririm. Ama soğutma yapılan yüzeye baktığımda bunun olacağını sanmıyorum.Dediğim gibi fark olabilir ama biraz göze gelmeli, teorik olarak elde edilmiş çok küçük fark bize birşey kazandırmaz.Aslına bakarsan Cooler Master'ın durumunu bir kaç derecelik fark bile pek kurtaramıyor :)
@ertan
10db, çok yüksek bir farktır.
db hesaplarken kabaca her 3db farkın sesi 2 katına çıkardığını varsayın.
Arkadaşlar,
Alphacool Answer Extreme incelemesine video ekledik.
Video da görülen Laing pompa, 360 mm.lik bir radyatöre bağlı. Pompanın şeffaf gövdesinin içindeki su debisini rahatlıkla görebilirsiniz.
Bu pompa saatte 600 lt. suyu devridaim ediyor. Cooler Master Aqua Gate'in pompası ise saatte 500 lt.
Laing pompanın hacmi, Aqua Gate'in işlemci bloğundan yaklaşık 5 kat daha büyük.
http://img231.imageshack.us/my.php?image=img8494bj3.jpg
Laing pompanın içinde hareket eden suyu görüyorsunuz. Bir de bu suyun, Cooler Master işlemci bloğunda hareket ettiğini düşünün.
Bu yüksek su akışında, suyun girdiği ve çıktığı noktalar önemsiz kalıyor.
@Burak KALAYCI,
Olaya, Cooler Master'ın pazarlama stratejisi olarak bakabilirsiniz. Ama bu bir özellikmidir? Evet, kesinlikle Aqua Gate'nin "+" hanesine koyulabilecek nitelikte bir özelliktir.
inceleme için teşşekürler çok güsel artık fiyatlar ucuzlasada bizde geçsek böle soğutmalara
hea dimi mert yha artık geceleri kalkıp oyun oynayabiliriz:d:d
bunu nerden temin edecez bilgisi olan varsa yardımcı olabılırmı????
@ac555,
Alphacool Answer extreme;
http://www.firebal.net/asp/listgroup.asp?group=SET
Coolermaster Aqua Gate'in piyasada 478 pin destekli modeli satılıyor. Ancak araştırırsanız mutlaka bir yerlerden çıkacaktır.
Sıvı soğutmaya hiç gerek yok e6750 işlemcim boşta 9-10 derece maksimum yükte 25-30 derece arasında dolanıyo sıvıdan çok daha iyi ;)(Ama yüksek overclock yapıldığında tabiki sıvı soğutma daha iyidir)
coolermaster da bulunan o "Y" şeklindeki parçanın adı nedir? (iki hortumu birbirine bağlayan hani). ve nerde bulabiliriz :) teşekkür ederim.
@WhiteC,
"Y" şeklindeki plastik parça Aquagate'in kutusundan çıkıyor. Piyasada bulmak pek mümkün değil ama araştırırsanız belki muadilini bulabilirsiniz.
answer extreme'de neden su haznesi yok?
@Anonim,
Answer Extreme'de bulunan Laing pompa, zaten su haznesi görevini üstleniyor.
@djbadbull,
İşlemcinizin Idle'da 10 derece olması için, en iyi şartlarda ortam sıcaklığının 8 derece olması lazım.
Eğer bilgisayarınızı buzdolabının içinde çalıştırmıyorsanız, ankartınızın sensörlerini gözden geçirmenizde fayda var.
478 sokete uygunmu
@Anonim,
Alphacool Answer Extreme'nin Intel 478 pin işlemci uyumu yok. Ancak Cooler Master Aqua Gate'in var.
arkadaşlar bu fiyata nereden bulablirim?? bilen varsa bana haber verebilirse çok sevinirim. bende phenom 9850 var ve oc yapabilmem için iyi bi soğutmaya ihtiyacım var.
@Selim Kabaklı,
Bu linkten görebilirsiniz.
http://www.firebal.net/asp/listgroup.asp?group=SET
çift ekran kartlı sistemlerde CoolerMaster Aquagate kullanılabilir mi?
Sanırım kartlar PCI yuvalarının tamamını kaplıyor..