Su Soğutma Fantezileri Bölüm-3
Eylemlerimiz son hızıyla devam ediyor. Bu bölümde Aphacool'un desteği ile kasamıza güzel bir su soğutma sistemi kuracağız. Üzerinde mesai harcayacağımız mekan ise Enermax Chakra. Big Tower standartlarındaki ve "ağır abi" felsefesiyle yoğrulan bu kasanın sağlıklı bir havalandırma sistemi ve oldukça ergonomik iç yapısı var. Su Soğutma Fantezileri'nde üzerinde çalıştığımız kasaların ilk bölümlerinde standart kullanıcılar için standart su soğutma sistemleri kuruyoruz. Takip eden diğer bölümde de artık fantezi boyutuna geçerek, işin içine biraz da modifikasyon ekleyerek kullandığımız su soğutmadan maksimum verim almanın yollarını arayacağız.
A.C. Ryan Ürünleriyle Küçük Mod Dokunuşları yazısında, Chakra'nın tavanına 240 mm radyatör için yer açmıştık. Uygulamayı tekrar edersek:
Rad grill'i kasanın tavanına tam ortaladıktan sonra bir kalemle keseceğimiz yerleri işaretliyoruz.
Kesimden önce rad grill'in ve radyatörün montaj deliklerini işaretlediğimiz yerlerden açıyoruz.
Kasanın boyasının çizilmemesi için, dekupajın geçeceği yerleri kağıt bantla kapatıyoruz.
Dremel'e taktığımız bir kesici uçla, dekupaj bıçağının gireceği büyüklükte metal üzerinde küçük kesikler açıyoruz.
Dekupajı kesim için tavana yerleştiriyoruz.
Kesimden hemen sonra metal üzerinde oluşan çapakları zımpara ile temizlemeyi unutmayın. Jilet kadar keskin olan bu çapaklar cilt üzerinde büyük tahribatlara yol açabilir.
Kesme ve çapak temizleme işi bitince rad grill'i yerleştirip tavana 4 adet vida ile sabitliyoruz.
Şimdi elimizde, tavanında 240 mm.lik bir radyatör ızgarası yerleştirilmiş ve diğer bölümlerine dokunulmamış standart bir Chakra var. Geçen bölümde gelen yoğun istek üzerine sisteme önce hava soğutma daha sonra da su soğutma kurup, aradaki performans farkını görmeye çalışacağız.
Hava Soğutma ve Montajı
Sistemin kalbi olan Asus Rampage Formula X-48 anakart.
X-48'e olabildiğince performanslı bir hava soğutma kuruyoruz. Kullandığımız bileşenler:
Test Sistemi
Intel E8400 işlemci
Asus Rampage Formula X-48 anakart
PowerColor Radeon 4850 ekran kartı
OCZ XTC SLI 1066 MHz DDR2 bellek
Seagate 7200.9 160 GB sabit disk
Enermax Chakra kasa
Asus DVD yazıcı
Xigmatek HDT-D1284 işlemci soğutucusu
Xigmatek MAC-S 3501 bellek soğutucusu
RECOM Power Engine 550 W güç kaynağı
Sistemi kasaya yerleştiriyoruz.
Tavandaki fan ızgarasının altına 2 adet 120 mm.lik standart fan yerleştiriyoruz. Fanlar havayı kasa içine yönlendiriyor.
Kasanın arka panelinde A.C. Ryan 120 mm fan bulunuyor. Fan havayı kasa dışına gönderiyor.
Ön panele 120 mm fan yerleştiriyoruz. Fan havayı kasa içine yönlendiriyor.
Ve son olarak, Chakra'nın yan kapağında bulunan 250 mm çaplı büyük fan. Bu fan, üzerindeki kontrol tuşuyla her iki yönde de dönebilme yeteneğine sahip. Biz seçimimizi havayı kasa içinden dışarı yönlendirecek şekilde yapıyoruz.
Performans Testleri
Bilgisayar bileşenlerine iyi bir hava soğutma ve kasa üzerine güçlü bir rüzgar tüneli kurduk. Bakalım görüntüdeki bu performans, rakamlara nasıl yansıyacak…
Ortam sıcaklığını 24 C'ye ayarlayıp testimize başladık. İşlemci ikişer saat boyunca sırasıyla; 3.0 GHz'de boşta, 3.0 GHz yükte, 4.320 GHz boşta ve 4.320 GHz yükte çalıştırıldı. İşlemcinin yük durumuna geçmesi için aynı anda iki tane SP-2004 çalıştırılarak, Small FFTs Stress Cpu'da işlemcinin her iki çekirdeğine de yüklenildi. Standart 3.0 GHz hızında çalışan E8400 overclock'la 480 MHz FSB ve 4.320 GHz hızına çıkartılıp, 1.4 voltun biraz üzerinde voltaj verildi.
Ekran kartının yük testi için Real Time HDRIBL'yi 2 saat boyunca çalıştırdık.
MOSFET'ler hariç diğer anakart sıcaklık değerleri Asus Probe'dan alınmıştır. Kuzey/güney köprülerinin sıcaklıklarını Probe'dan okumak, donanım editörleri için bulunmaz bir nimet. MOSFET sıcaklıkları için Akasa Fan Control Pro'nun sensörlerini, sabit disk sıcaklığı için Everest Ultimate ve son olarak ekran kartı sıcaklığı için GPUZ programını kullandık.
Hatırlatma:
Su Soğutma Fantezileri yazı dizisinde, ekstrem overclock denemelerine de yer verilecektir. Ancak su sistemlerinin standart kurulumlarında, daha çok kullanıcıların rahatlıkla çıkabileceği değerler ön plana çıkacaktır. Bu yüzden "işlemciyi neden "15" GHz'de çalıştırmadınız" yorumları, şu an için gereksiz olur. Onu da yapacağız, ama daha sonra.
İlk olarak işlemciyi standart hızı olan 3.0 GHz'de boşta ve yükte çalıştırıyoruz. İlk dikkati çeken sıcaklık değeri, Asus X-48 anakartın güney köprüsündeki yük altındaki 48 derecelik sıcaklık. Bizim bildiğimiz güney köprüleri sessiz, sakin ve serin bir hayat sürerler ama, demek durum ICH9R'de biraz farklı. Yük durumunda anakartın sabit disk hariç tüm bileşenlerinde sıcaklık artışı gözleniyor.
İşlemci yüke girdiği zaman sabit disk hariç, anakartın üzerindeki tüm sıcaklık değerlerinde yükselmeler görülüyor. İşlemci'nin 82 derecelik sıcaklığı ise biraz abartılı gibi duruyor. Zaten E8400 işlemciler bozuk ısı sensörlerinden dolayı bu konuda epey sorunlular. Ancak tüm testleri aynı işlemcide yapacağımız için ve işlemci hatayı tüm testlerde tekrar edeceği için sorunumuz yok.
Ekran kartının referans soğutucusunun durumu perişan. Yüksüz durumda 79 derece çalışan GPU, yüke girdiğinde 95 dereceyi görüyor. İşlemcinin 3.0 ya da 4.320 GHz olması, normal şatlar altında GPU'nun sıcaklık değerlerini bağlamaz. Ancak E8400'ün 4.320 GHz'lik hızı sırasında Radeon 4850'de görülen 1 derecelik fark, kasa için sıcaklığı ile yakından ilgili bir durum.
Gürültü konusunda hiç bir yorum yapamıyoruz. 56,9 dBA'lık gürültüyü hiç bir kullanıcı yanında istemez.
Su Soğutma ve Montajı
Gelelim yazımızın temelini oluşturan su soğutma sistemine. Asus Rampage Formula X-48, şu an raflarda yer alan en performanslı üst düzey anakartlardan biri. Ancak özellikleri başka bir inceleme konumuzu oluşturacak. Anakart, işlemcinin kuzeyinde kalan MOSFET'lerden başlayarak güney köprüsüne kadar uzanan devasa bakır bir tümleşik pasif soğutmaya sahip. Hava soğutma testlerinde gördüğümüz gibi yükte ve işlemci overclock'lu haldeyken 52 derece gibi işlemci sıcaklığıyla yarışacak sıcaklıklara kadar ısınıyor. Bu anakartın acil bir şekilde soğutulması gerekiyor. İşe koyulma zamanı geldi…
Toplam 4 vida ve 6 yaylı plastik pimle bir süre boğuştuktan sonra, anakartın üzerindeki tümleşik devasa soğutmayı çıkartıyoruz.
Hazır soğutmayı çıkartmışken, X-48 yongasını da görüntüledik. X-38'le aynı ebatlardaki X-48, gerçekten büyük.
İşlemciyi yuvasına yerleştiriyoruz.
İşlemci bloğumuz Alphacool NexXxoS X² Bold HIGHFLOW .
İşlemcinin soğutucu montaj deliklerinden 4 adet uzun vidayı geçirip, somunlar vasıtasıyla sabitliyoruz.
İşlemci üzerine termal macunu sürdükten sonra bloğu yerleştirip, somunlarla sabitliyoruz.
MOSFET'leri serinletecek olan Alphacool Heattrap RegCooler Asus SLI blok.
Önce blokların kutu içeriğinden çıkan termal pad'leri MOSFET'lerin üzerine yerleştiriyoruz.
Sonra, iki adet vida ile bloğu MOSFET'lerin üzerine sabitliyoruz.
Her iki MOSFET grubuna monte edilmiş bloklar.
Güney köprüsü için kullandığımız Alphacool MBS-01T blok. Montajı, iki adet vida-somun çifti ile yapılıyor.
Kuzey köprüsü için kullanacağımız Alphacool MBS-04T. Bu blok normal şartlar altında AMD 680i yongasına uyumlu. Yani montaj plakasının delik mesafeleri X-48'e uymuyor. Ancak elimiz kolumuz bağlı oturmak yerine, bu sorunu çözebiliriz.
Bloğun üzerindeki 4 adet vida çıkartıldığında, montaj plakası gövdeden ayrılıyor.
X-48 yonga setinin soğutucusunun montaj delik mesafelerini plaka üzerinde işaretliyoruz.
Ve 4 mm.lik bir matkapla işaretlediğimiz yerlerden deliyoruz. Artık bloğumuz X-38 ve X-48 yongasına uyumlu hale geldi.
Bloğun montajında kullanılan 4 adet uzun vidayı, kuzey köprüsü çevresinde bulunan deliklerden geçirip somunlarla vidaları sıkıştırıyoruz.
Yonga üzerine termal macun sürdükten sonra bloğu yerleştirip yay ve somunlarla sabitliyoruz.
Anakart üzerinde kullanılan blokların montajı bitti.
Sistemde kullanacağımız ve oyun severlerin yeni gözdesi olan PowerColor Radeon HD 4850 ekran kartı. Performanslı yapısına rağmen aşırı ısınan bu canavarın biraz soğutulmaya ihtiyacı var.
Kartın düşük performasnlı soğutucusunu çıkartıyoruz. Kral çıplak!
RAM'lerin üzerine Enzotech BCC-9 RAM ısı dağıtıcıları (RAMsink'ler) yerleştiriyoruz. MOSFET'ler içinse Thermalright HR-03 Plus ekran kartı soğutusuyla beraber gelen RAM ısı dağıtıcıları kullanıyoruz.
RAM ısı dağıtıcılar, kralın eski giysisinden hem daha güzel duruyor, hem de daha performanslı iş çıkartıyor.
RV 770, her ne kadar 55 nanometre teknolojisi ile üretilen ve üzerinde 965 milyon transistör barındıran bir GPU olsa da, yüksüz durumda ortalama 80 derecede çalışıyor. Yükte ise 90-100 derece. Bu sıcaklığı dizginlemek için kullanacağımız blok Alphacool P3-07B. Bloğun montajı 4 adet vida-somun çiftiyle kolay bir şekilde yapılıyor.
Artık kartın ısınacağını pek zannetmiyoruz.
Ekran kartını da anakart üzerine yerleştirdikten sonra blok montajı tamamlanıyor. Alphacool cenneti !
Anakartı Chakra'ya yerleştiriyoruz. Daha önce de söylediğimiz gibi, anakartın tüm montaj vidalarını kullamakta büyük fayda var. Ne de olsa bloklar anakart üzerine yaklaşık 1 kilograma yakın yük bindiriyor.
Tavana daha önce açtığımız yuvaya 240 mm.lik NexXxoS Pro II Rev 2 radyatörü yerleştiriyoruz.
120 mm.lik Alphacool NexXxoS radyatörün arkasına 120 mm.lik A.C. Ryan fanı yerleştiriyoruz.
Ve bu ikiliyi kasanın arka paneline monte ediyoruz…
Sabit diskler için kulanılan Alphacool HDD3 CU/Plexi blok.
Bloğun altına termal pad'ler yerleştirildikten sonra, 4 adet vidayla sabit diske monte ediliyor.
Sabit diski kasanın 3.5" sürücü yuvalarından birine yerleştiriyoruz.
Sabit diskin hemen üzerine ise Laing DDC Ultra su pompasını yerleştiriyoruz.
Bir önceki bölümde Aerocool Zero Degree'nin 5.25" sürücü yuvalarına 120 mm.lik fan monte etmek için kullandığımız aparat.
Aparatın bir yüzüne 120 mm.lik radyatör,
Diğer yüzüne de 120 mm.lik bir fan yerleştiriyoruz.
Ve aparatı ait olduğu yere, yani 5.25" sürücü yuvalarına yerleştiriyoruz.
Chakra'nın ön/iç panelindeki yuvaya 120 mm.lik fan takıyoruz.
Yine daha önceki bölümde kullandığımız pleksi radyatör kutusu. İmalatını görmek için tıklayın.
İçindeki Alphacool 240 mm.lik radyatörle beraber kutuyu anakartla sürücü yuvalarının arasındaki boşluğa yerleştiriyoruz.
Ve su hortumları bağlantılarını yaparak, sisteme su basıyoruz. Bağlantılar karmaşık gibi görünüyor. Kesinlikle haklısınız, çünkü ortalık karışık.
Sistemin bağlantı şekli:
Su pompası + işlemci + 240'lık radyatör-1 + MOSFET-1 + MOSFET-2 + 240'lık radyatör-2 + güney köprüsü + ekran kartı + 120'lik radyatör-1 + 120'lik radyatör-2 + kuzey köprüsü + sabit disk + su pompası.
Güney köprüsü ile ekran kartı arasındaki bağlantı biraz garip duruyor. Arada sadece tek bir hortum kullanılabilirdi. Ama editör bu yöntemi seçmiş.
Hortumların üzerindeki mavi renkli plastik parçalar hortumun katlamaya eğimli bölgelerine yerleştirilerek, hortumun katlanması engelleniyor. Pratik bir yöntem.
Daha sonra sistemin diğer güç ve veri bağlantılarını yapıyoruz. Editör yine tembellik etmiş ve kablo karmaşasına pek el sürmemiş.
Ortalık iyice karıştı !
Performans Testleri
Su soğutma testinde, hava soğutmada olduğu gibi aynı şartlar geçerli. Tek değişen, bilgisayara su sistemi yerleştirildi.
İşlemci 3.0 GHz hızında iken ortalık sakin gözüküyor. Anakart sıcaklığının işlemci sıcaklığını geçmesi ayrı bir ironi. Sabit disk sıcaklığındaki 2 derecelik artış da oldukça ilginç. Su bloğunun sabit disk için faydası olmuş ama sistem yük durumuna girince neredeyse tüm anakart bileşenlerinde 1-2 derecelik sıcaklık artışları oluşuyor.
Aslında bu kadar uğraşmamızın tek nedeni, aşağıdaki grafiği görmek içindi. İşlemci standart hızında yüklü ve yüksüz durumda iken, hava ya da suyla soğutulmasının çok fazla bir önemi yok. Önemli olan 1.4 voltun üzerine çıkıp, hız sınırlarının zorlanmaya başlandığı zamanın sonrası. İşlemci, kuzey köprüsü ve MOSFET'ler, normal çalışma sıcaklıklarından ayrılıp, gerçek ısıyı üretmeye başlarlar. Size aşağıdaki tablonun özetini çıkaralım: yukarıda uzun uzun anlatıldığı gibi kurulan su sistemini performansı vasat. Neden konusuna sonuç bölümünde değiniyoruz.
Bu işten en karlı çıkan ekran kartı oldu. Ortalama 55 derece serinleyen GPU yazının soğutma rekorunu kırdı.
Su sistemine ilave ettiğimiz 1 adet 120 mm.lik fandan sonra gürültü miktarı bir miktar daha arttı. Zaten berbat olan gürültü oranı, 58.9 dBA'lık korkunç bir değere ulaştı.
Sonuç
Su Soğutma Fantezileri yazı dizisinin üçüncü bölümünde Big Tower ebatlarındaki Enermax Chakra'ya önce performanslı bir hava soğutma, daha sonra da Alphacool destekli su soğutma sistemi kurup, aradaki sıcaklık farklılıklarını test ettik. Ancak kasanın fiziksel yapısına hiç dokunmadık. Her ne kadar "kasanın tavanında kocaman bir delik açtınız" itirazları gelse de, o kocaman deliği bu bölümde açmadık. Kasa bize geldiğinde zaten bu haldeydi. Yemin etsek başımız ağrımaz :)
Hava soğutmanın temelde iki büyük sorunu var. Su soğutmaya nazaran daha düşük performans ve yüksek gürültü değerleri. Asus Rampage Formula'nın yükte/overclock'lu olarak 53 derecede çalışan kuzey köprüsü ve 51 derecelik güney köprüsü, anakartın stock soğutucusuyla serinletilemiyor. Özellikle, yüksek çaplı overclock eylemlerinde bile görmediğimiz 90 derecelik sıcaklığı Radeon 4850'de çok rahat bir şekilde görüyoruz. Bu sıcaklıklar bize yansıyan yüksek performansın "çöpleridir". Gelecekte icat edilecek olan fiber optik veriyollarıyla donatılan anakartlar ve 1 watt'lık sistemlerle tanışana kadar yarı iletekenlerin çöplerini süpürmek zorundayız.
Hava soğutma pratik ve ucuzdur. Bilgisayarlarda RAM'ler ve sabit diskler dahil tüm bileşenler üzerinde basit bir şekilde monte edilir ve kullanılırlar. Fanların desteklediği bakır ve alüminyum soğutucular, kızgın işlemcileri dizginlemek için birbirinden farklı alternatifler sunarlar. Ancak yerçekimi kuralını inkar edemediğimiz gibi (henüz değil), su soğutmanın hava soğutmaya karşı üstünlüğünü de reddedemeyiz.
Su soğutma pahalıdır ve montajı zordur. Her evde bulunmayan ve bir çok kullanıcının hala "canım sende, hiç bilgisayarın içinde su olur mu?" mantığıyla yaklaştığı zor sistemlerdir. Kurulumları bir çok kullanıcı için kabustur. Periyodik bakım gereksinimleri vardır. Ancak hava soğutmaya nazaran çok daha performanslı bir soğutma yeteneğine sahiptirler. Intel'in yüksek overclock potansiyelli işlemcilerinin yüksek FSB değerlerinde bile ürettikleri sıcaklıkları kabul edilebilir seviyelerde tutarlar. Özetle su soğutma, hava soğutumadan daha iyidir.
Ancak;
Chakra'nın içine yerleştirdiğimiz su soğutma sisteminin performansı daha iyi olabilirdi. Acaba bir yerlerde hata mı yaptık? Suç Alphacool bloklarda ya da 10/8 mm.lik su hortumlarında mı? Kasa çok mu kötü? Hayır. Bu konuda ne Alphacool'un, ne hortumların ne de kasanın bir suçu var. Eğer birini idam edeceksek, kendimize yüksek bir dal aramalıyız. Çünkü bu güzel sistemden elde edilen vasat sıcaklık değerlerinin tek sorumlusu biziz. Hatanın en büyüğünü 2 adet 240 mm.lik ve 2 adet 120 mm.lik radyatörü kasa içine yerleştirmekle yaptık. Radyatörler bir yüzlerinden havayı alır, bakır su boruları/petekleri ile içlerinde dolaşan sıvıyı soğutur ve sıvıdan yüklendiği ısıyı fanlar sayesinde diğer yüzlerinden dışarı atarlar. Chakra'ya yerleştirdiğimiz radyatörlerin hepsi ortam sıcaklığındaki havayı dışarıdan alıp, ısınan havayı ise kasa içine yönlendiriyor. Bizim yaptığımız iş bir "kısır döngü" oldu. Sistemi soğutmak için kullandığımız radyatörler havayı dışarıdan alıyor, diğer taraftan ürettiği sıcak havayla da kasa içini ısıtıyor. "X4 radyatör = kasa içinde epey sıcaklık değeri" anlamına gelir. İşte bu yüzden geçen bölümde radyatörleri kasa dışına taşıdık. Ve yine bu yüzden, önümüzdeki bölümde Chakra'nın içindeki radyatörleri kasa dışına taşıyacağız. İkinci büyük hatamız ise, böyle bir sistemde tek su pompası kullanmamızdır. Pompa aslında bu sistem için yeterli su basıncını oluşturuyor. Ancak sağlıklı soğutulamayan sıvı, bileşenleri gereksiz yere ısıtıyor.
Bir sonraki bölümde kasa dışına taşınan radyatörlerin su sistemi üzerindeki etkisini göreceğiz. Biraz da ekstrem overclock denemeleri yaparak işe renk katarız. Ancak bir sonraki bölüm kolay olmayacak. Daha önce yaptığımız radyatör kasalarının imalatının zorluğundan şikayetçi olan okurlar dördüncü bölümdeki taşınma işlemini görünce aslında radyatör kasalarının "ne kadar kolay" yapılabildiğini anlayacaklar.
Macunlarınızı hazırlayın, uzun bir bölüm sizi bekliyor…
Dört Çekirdekli, Dört Gigabit Ethernetli Süper Sessiz Sunucu ASUS TS100-E5
ASUS, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için, dosya ve uygulama sunucusu olarak tasarlanan ASUS TS100-E5 modelini duyurdu. Merak ettiğiniz tüm ASUS ürünleri »
56K çevirmeli ağ günlerini tekrar hatırlamakBayram mesajıPC Labs'dan bir süreliğine ayrılma vakti (güncellendi)Çamaşır makinesi alma teknikleriÜcretsiz müzik nereden indirilir / dinlenir?Türkçede en temel yazım kuralları
tüm sıkıntı radyatörlerin kasa içinde olması evet.
Bir dahaki sefere bu radyatörlerin yanında bir de bildiğimiz ev peteği deneyebilir misiniz? Ciddi olarak çok iyi performans alınabilen, pasif bu alternatifin de düşünülmesinde fayda var.
Merhaba yine süper bir yaklaşım olmuş elinize sağlık yanlız ses düzeyi değişmedikten sonra soğutma performansının artması çok önemli durmuyor bence. Birde su soğutmanın en büyük dezavantajı maliyeti. Yazının ardından ortalama maliyetde çıkarırsanız yapmayı düşünenler için daha bilgilendirici olur diye düşünüyorum…
abi kasamı gönderim su sogutma fantazileri 4 ü bnm kasamda yapın :D süper olmuş
Bu sisteme zaten bir pompanın yeterli gelmesi imkansız, performansının düşük olacağı baştan belliydi.
Ellerinize sağlık çok şık bir çalışma olmuş. birde önceki seriler gibi kablo düzenine özen gösterilseydi harika olurdu :)
Sormak istedigim bişey var…
İncelemede habire editör şöyle yapmış böyle yapmış deyip duruluyo…
Kimdir bu editör???
İncelemeyi yazan degilde bu incelemeye isim atan nasıl bi iş yapıyo anlamış degilim…
teşekkür ederim. belgesel araştırma tadında kendimi kaptırarak okudum, inceledim. ellerinize emeklerinize sağlık. su soğutma konusunda benimde çok ilgim vardı. verdiğiniz bilgilerden değerlendirmelerden çok yararlandım.
Bu bölüm pek sarmadı beni bir solukta bitirdim.
Bir sonrakini merakla bekliyorum. :)
Çok eğlenceli bir yazı olmuş :) Bayağı espirili cümleler vardı: "Ortalık iyice karıştı" , "ekran kartının karlı çıkması" :):)
güney köprüsü ile ekran kartı arasındaki bağlantı ne öyle.
yoksa elinizde fazladan konnektör mü var. :S
boş duracağına işe yarasın değil mi :D
Matkab Dekupaj vb. çalışırken özellikle metal talaşı çıkaran araçları kullanırken elektronik devre kartlarımızı çalışma ortamında bulundurmayın. Mümkünse kesme delme vb. talaşlı işlemleri farklı bir ortamda yapın. Yukarıdaki resimlerden birinde Dekupajla kasanın tavanının açılmadan ve açıldıktan sonra çekilen resimlerinde güç kaynağının takılı olduğunu gördüm. Güç kaynağının için kaçacak metal talaşı bir süre sonra yanık kokusuna ardından arıza yapmasına veya güç kaynağının yüksek sesli bir patlamayla kullanılamaz hale gelmesine neden olabilir. Kesme, delme, zımparalama işleminden sona bir hava kompresörü ile çalışma alanımız olacak kasanın içinin dikkatlice temizlenmesi faydalı olur.
Harika bir yazı olmuş. emeğinize sağlık.
Çok güzel bir çalışma olmuş ellerinize sağlık. Editöre söyleyin bir dahakine kabloları toplasın
Benim merak ettiğim konu gürültü seviyesinin neden o kadar yüksek olduğu su soğutmada. Yalnızca tek fan kullanılmış gördüğüm kadarıyla.
sipariş versem yapam olurmu :) elinize sağlık anlatımı sunumuda bır başka güzel :D
ömrümde öyle kablo kargaşası görmedim. ne üşengeçmiş bu editör ya :P
yazı çok güzel olmuş harcanan emek belli işçilik de çok güzel…
@ pongolle
yüksek gürültü seviyesinin nedeni kullanılmış olan fanlardan kaynaklı… her radyatör üzerinde (kasa içerisinde 240lardakiler pek belli değil) ve kasa içerisinde 6 tane fan bulunmakta (2 tane tepede 1 tane arkada 2 tane HDD yuvasının yanına diklemesine yerleştirilmiş radyatörde 1 tane de HDD yuvası önünde) bu fanlar maalesef biz bilgisayarcıları "sessiz" olarak nitelendiremeyeceği fanlar her ne kadar 28.95 dB de olsa bundan çok daha sessiz fanlar mevcut… bu halde 2000 devirde 77.70 CFM hava üfleyebilmekte… halbuki bundan daha sessiz ve perfrmanslı fanlar da mevcut… mesela Thermaltake High-Performance 120mm Kasa Fanı ki 21 dB de 78 CFM hava üflerken hem daha performanslı hem daha sessiz çalışmakta…
ekran kartlarında mümkün olduğunca tek blok soğutmayı tercih edilmeli… bütün kartı kaplayan bloklar ramler ve mofsetlerin de su soğutmayla soğutulma imkanı verilerek kullanılan karta göre % 5 ila 20 arasında hızaşırtmada daha iyi olduğu bilinmekte… bu sayede pasif soğutulan ramlere daha çok yüklenilebilir ayrıca gerek duyulduğunda daha iyi soğutulan mofsetler sayesinde GPUya standardın üzerinde voltaj uygulanarak (Vmod ya da yeniden BIOS yazmakla) daha üst seviyelerde hız aşırtma yapılabiliniyor…
bunun yanında her zaman savunduğum ve sizin ikinci bölümde yaptığınız gibi su soğutma için kullanılan radyatörlerin kasadan ayrı tutulup temiz havayı ortamdan çekip sıcak havayı bileşenlerden uzağa üflemesi gerektiğini düşünüyorum bu ayrınti gibi gelebilir ancak özellikle yük altında ve diğer etmenlerle beraber su soğutmanın ciddi şekilde performans kaybetmesine neden olarak hava soğutmadan farksız hale geliyor…
@sendorm,
Kalorifer petekleri pek kullanışlı ve pratik olmaz. Ama pasif soğutma için yeterli büyüklüğe sahipler.
@vip123,
Kullandığımız Laing DDC Ultra, bu sistemi rahatlıkla besliyor. Asıl sorun sistemde tek döngü olması.
@Server KESİLİ,
Editörün kulağını çektik, bir sonraki bölümde ortalığı toparlayacak.
@mark,
Editör benim.
@pongolle,
Kurduğumuz hava soğutma da 10, su soğutma da toplam 11 adet fan var. Kontrolsüz çalıştıkları için bu yüksek desibel değerleri elde edildi. Bir sonraki bölümde yaklaşık 20 dBA'lık bir düşüş yaşanacak.
@Aris Murat Dülgeroğlu,
…bu ayrınti gibi gelebilir ancak özellikle yük altında ve diğer etmenlerle beraber su soğutmanın ciddi şekilde performans kaybetmesine neden olarak hava soğutmadan farksız hale geliyor…"
2 gün süren testleri yapmamın amacı sadece bu düşük performans değerlerini göstermek içindi. Bahsettiğiniz gibi, radyatörlerin kasa içine konumlandırılması ve tek döngünün oluşturduğu sağlıksız soğutma, su soğutmanın genel performansını çok kötü seviyelere çekiyor. Bu yüzden radyatörlerin dışarı alınması, su soğutmadan maksimum verim alınması için kesinlikle gerekli bir işlemdir.
Enfes olmuş tebrikler, PC Labs'ı artık o kadar çok seviyorum ki bu super rehber ve incelemelerinizden sonra artık hergün düzenli olarak bir çok kez sitenizi ziyaret ediyorum, yeni rehber ve inceleme ve rehber gördüğümde hemen sabırsızlıkla okuyorum, harikasınız tekrar tebrikler.
su soğutma sıstemınde borular uzun ve soğutma eşleştirmesi yanlış gibi geldi fazla dirsek kulanılmış, su akışı az borularda, kasa içi görünümü iyi deyil :D
fantazı-2 daha başarılıydı bence :(
@hakan,
- Her bölümde aynı bağlantı şeklini kurmanın bir mantığını göremiyorum.
- "soğutma eşleştirmesi" ne anlama geliyor ?
- Suyun debi miktarının az olduğunu nasıl görebildiniz?
süper olmuşta beniö yine aklıma takılan bi soru var bendeki 4850 81 dereceyi geçmedi yüktebunlar nasıl o kadar ısınıyo anlamadım
hakanın bahsettiği şey sanırım kasa içerisinde kullanılan 120lik radyatörlerden dolayı suyun biraz fazla borudan geçiyor olması… bunun yerine tek 240lık kullanılsa daha az yer dolaşacaktı…
soğutma eşleştirilmesinde de blokların ve raduatörlerin bağlanma sırasından bahsetmişş olabilir ki ben de buna katılıyorum bu sıralamada işlemciye gelen su o kadar da soğuk olmayacaktır…
"
Su pompası + işlemci + 240'lık radyatör-1 + MOSFET-1 + MOSFET-2 + 240'lık radyatör-2 + güney köprüsü + ekran kartı + 120'lik radyatör-1 + 120'lik radyatör-2 + kuzey köprüsü + sabit disk + su pompası.
"
kuzey köprüsü ve sabit diskin ısısıyla yüklenmiş su işlemciden alması gereken bütün ısıyı alıp götüremez… burada su pompası öncesi ya da sonrasında 240lık radyatörün bağlanmış olması işlemciden sonra o suyun gene 120likle biraz daha soğutulduktan sonra sistemin geri kalan kısmına gönderilmesi gerekmekte…
Bir sorum olacak.
Hava soğutmada kullandığınız işlemci soğutucunun yatık model olması nedeniyle, performanslı çalışması için kapaktaki fanın ona üflemesi daha iyi olmazmıydı??
Ben anlamam ama sanki pompa yetmezmiş gibi geliyor ama tabi siz daha iyi bilirsiniz.
@by [K.K.],
Ekran kartınız referans soğutucuya sahipse, yüksüz 78-80, yükte ise ortalama 90-100 derece çalışır. Bunun Sapphire ve PowerColer marka ekran kartlarında test ettim. Ancak ekran kartınızda farklı ve daha performanslı bir soğutucu bulunuyorsa, sıcaklıklar daha düşük olacaktır. Bunun yanında, ekran kartını hangi şartlarda ve hangi programlarla test ettiğinizin de önemi var. Örneğin; HDRIBL'de aynı anda ekrana 4 adet pencere açıp, 2 saat boyunca GPU'yu %100 yük bindiriseniz, sıcaklıkları daha sağlıklı alma imkanınız olur.
@Aris Murat Dülgeroğlu,
Tek döngülü sistemler de sıralamayı nasıl yaparsanız yapın, sonuç kötü olacaktır. Yazının sonuç bölümünde bu konuya özellikle değindim. Aynı sistemde en azından iki döngü olsaydı, sıcaklıklar çok daha farklı çıkardı. Bu yüzden 4. bölümde en az dört döngülük bir su soğutma kurulacak.
Bu yazı; kasa içine yerleştirilen radyatörlerin ve tek döngüye sahip bir su soğutma sisteminin performansının düşük olacağını anlatıyor.
@alternatiwe,
Tavandaki iki fan ve ön paneldeki fan kasa içine havayı yönlendiriyor. Arka paneldeki ve yan kapaktaki fanlar ise havayı dışarı gönderiyor. Özetle kasa içinde güçlü bir hava akımı var.
Sistemde kullandığım Laing DDC su pompasının akış videosu;
http://www.pclabs.com.tr/2008/05/13/ek-islemci-ve-ekran-karti-su-sogutma-bloklari-incelemesi/6/
haluk sekendız @ yazması cok zor ben sıze musaıt zamanda yazı ıle anlatacam o mazemeler ıle nasıl bır sekılde yerlesım seklı olusturacagımı fılan daha ıyı sıcaklık dusmesı gerceklesecek sonucta daha az ısı degerlerı cıkıyor
Güzel bir Bilgilendirme olmuş ellerinize sağlık.Acaba Bu Su soğutma sistemi ne gibi Bir fiyat Çıkıyor Söylerseniz sevinirim:)
@Mehmet,
Anakart blokları: 218 YTL
İşlemci bloğu: 122 YTL
Hardisk bloğu: 122 YTL
Laing DDC su pompası: 205 YTL
Ekran kartı bloğu: 87 YTL
Ürünlerin linki;
http://www.firebal.net/asp/listgroup.asp?group=watercool
haluk sekendiz@ herkesin bilgisi deneyimi farklıdır dirsek kullanmamamız gerekirdi cogu yerde verileri incelediğimde ısıların değerleri çok yüksek gordum , bunun sebebi gereksız dirsek dönüşleri gereksız boru uzunluklarıda yaparda dolasımdakı su hızı ıyıse sorun olmuyor(dırsekler hızı keser ,soguk su gelmesı gecıkırse hız ne kadar yuksek olursa ısı artar soguma gec olur sulu sıstemde bunun etkısı azdır ama ınce hesaplamalar onemlı basarı saglamak ıcın). borularda ek yapmadan soğutuculara girmek gerekiyor eğer boruda kırılma oluyorsa donuşler icin boru ısıtılarak kavısı verilebilen bıraz sert mazeme ssecebılırım, bence pompa ve hd yönü kasanın içine bakmalıydı yan kapak bakması dirsek kulanımını artırır(radyoterın yeri degistirilebilir zaten perçinli iskelet kasa).
ben olsaydım şu şekilde yapardım, yapması kolay yazması zor ya :D ; normal soğutma sıstemıyle ortalama sıcaklıklar hd,mofset,kuzey guney koprulerı aynı, en fazla ısınan parcalar ıslemcı, ekran kartı. başlıyorum yapmaya sonucta fantazı modifiye tasarım bır arada :D kasada bulunan cd ve hd bolmelerını cıkartıyorum drekte dahil ,iki buyuk radyotoru bırbırıne monte ederım yapıstırcam yani, cıkışları bır çift altta, dıgerı ustte olmak kaydı ıle,ıkı yuzude fan kaplı, ıkısı hava basacak radyotore, ıkısı hava cekecek sekılde radyotorden, yandan bakınca bunu kasanın sag alt kosesine vede kasanın ıcınden dısarıya hava cıkıyor olacak (fanlıgı hd ve pompa konulan kasa kalkıyor oraya cukka :)) guc kaynagının ust kapağını kucuk radyotorun onu kadar acıyorum,radyotoru guc kaynagı ıle yüz yuze monteledım (montazjı guc kaynagı altı ustte ustu alta gelecek sekılde ters duz ,radyotor cıkısları guc kaynagı altta ve sagda kalıyor resımde goz hesabı yaptım ısgıyor buda cukka :) )ustundekı fanda guc kaynagının ıcıne hava basacak guc kaynagının fanıda dısarıya atacak. dıyer radyotor yerı guc kaynagının altında kalıyor radyator agızlarıda assada bu da kasa ıcındekı havayı dısarı cıkartacak sekılde (kasnaın yan kapayı gayet yeterınce ıcerıye hava verıyor fanıyla delıgı ıle ), gurultu sevıyesını artıracak tıtresım yaratacak metal bırlesım yerlerıne pul seklınde ıcınde hava olan ama elastık yumusak delıklı pullar yaparım kullanmak ıcın cıvatalarken ıkı sacın ve pulların arasına kullanırım yaparken.kasa sag altta, buyuk radyotoru yerlestırırım(oraya ıkı radyator ısıklı fan zaten bırtanede ustte onde uctane fan gorunecek), kulandıgınız hd su ponpasını ıskeletını uygun sekılde parcalıyorum sadece hd montajını cdrw bolmelerının altına uygun vazıyette :) hd sogutucu uclarıda kasa kapagıan deyılde ıce dogru olacak, su ponpasıda guc kaynagı cıtasının oraya guzel bır sekılde uygun gıne cıkısları yan kapaga bakmayacak dıkıne durabılıyorsa uclar assa bakacak :),ardakı boslular gereklı hava sulkulasyonunu saglar,(flopi yerını kaldırıyoruz zaten gerek yok fazla en ıyı tasarımcı mazeme artırandır :D )onemlı olan dırsek kulanmama azaltmak, kasa ıcını en uygun kulanıma erısmek borularda kırılma yapmadan donuslerı yapmak,kasa ustundekı fanı ıptal edıp one tasıyıp oraya gorsellık kazandırmak ısıklar fılan :) , su baglantı baslıyorum kasanın on tarafındakı ıkılı buyuk radyatorden alttan cıkıs aldım guney koprusune gırdım dırseksız cıktım gıne dırseksız ekran kartına gırdım, ekran kartından sıcak suyu aldım soldakı guc kaynagının altındakı radyotore taktım dırseksız ,radyotorden cıktım guckaynagına baglı radyotore gırdım dırseksız, ordan cıktımı ıslemcıye girdim dırseksız, ıslemcıden cıktım ponpaya gırdım dırseksız gıne ordan cıktım,ıkılı buyuk radyatorun ustten gırdım dırseksız ordan cıktım ıslemcının ustundekı mosfete mosfetten mosfete dırseksız uc donusu gırdım hazır saltılan u donusu kulanabılırım ondan cıktım kuzey ıslemcıye ıslemcıden cıktım hd gırdım ondan cıktım buyuk radyotorun alt ucuna bıttı bole bır pc kasasında ısı degerlerı daha az cıkacak bence testte gurultu sevıyesı azalacaktır ,tabı bıde kasayı boyardım o kadar ugrastıktan sonra :D
@hakan,
:)
haluk@ senın mazemelerle benım yapacagım fantazıde ponpanın yerını begenmedım :D buyuk radyotorlerın kenarına kaza zemınıne :)fanlar gucluyse guc kaynagının orjinal fanı ıptal,buyuk radyotorun ıkı fanıda ıptal gurultu sevıyesı dahada dustu :D begendınmı haluk abı yorumunu beklıyorum resımsız yazı ıle sundum mazemesız bole oluyo :)
mükemmel , muhteşem , benzersiz , harikulade , bırakın yerli donanım sitelerini yabancı donanım sitelerinin içinde dahi örneği çok az görülen bir emek . emeğe saygı . umarım diğer sitelerede örnek olurda daha iyi inceleme ve projeleri daha sık görmeye başlarız. tebrikler haluk bey .
kuzey köprüsünden hdd e vermekte bence büyük hata bırakın soğutmayı ısıtabilir bile
cihan suyun aldıgı ısı ıle kuzey koprusundekı ısı aynı olmaycagı ıcın hd fazla zarar vermes :) su sogutma sıstemlerınde ısı stabıldır akar akar gıder sulkulasyon hızı onemlı bırde su soguması yeterlı oldugunda dunyanın bır numaralı elektrık elektronık ve mekanık sogutma sıstemıdır :D
Hakikatten fantazi:)
bence radyatörü büyük tek yapıp, mesela araba radyatörü olabilir büyük fan takıp, bahçe hortumuyla balkona çıkaralım. hem sesiz olur hem sistem soğuk kalır. Sizdeki ekipmanlarla deneye bilirmisiniz….. tşk.
ahmet ,bu kapalı sistem açık sistemde kasa dışı kulanılır, fantazi 3, fantazı bır ve ıkıden daha ıyı olmadı(kasa seçimi ve fantazi sorun vardı bence) fantazi dört daha iyi olacak herhalde :) ahmet bende surekli akan bir su şebekesine bağlayım diye düşünüyordum hem pompa derdi olmaz hemde fan derdi akar akar gider su kesılırse yanarız o kadar :D
Hortum kıvrılmasını engelleyen mavi plastiği nereden bulabilirim? Bendeki Cooler Master Aquagate MAX boruları birleşim yerlerinde sürekli kıvrılma yapıyor.
@ahmet,
Pek pratik olmaz.
@Mugoy,
Sanırım tek olarak satılmıyor. Ancak bu kitin içinde bulunuyor;
http://www.firebal.net/asp/show_stock.asp?product=16912
kıvrılmaları engellemek için tubing wrap tarzı bişiler daha mantıklı olur aslında.
biraz aceleye gelmiş gibi gözüküyor ama kasaiçi soğutmanın ayrılmamış durumlarda sorun çıkartabildiğine iyi bir örnek. yine kasa içi olarak (buradaki kasanın ebatlarına gre yer kalıyor mu bilmeden sıkıyorum) mobo levhasının yeri öne alınıp arkası izole edildikten sonra radyatör +fan kombosu (fanlar sıcak havayı dışarı veriyor durumda) da uygulanabilirdi tabii. seçenekler limitsiz ancak tek döngü ve kasa içi tek döngü ile verim haliyle düşük olacaktır. gerekli soğutmayı sağlamak da -ne biliym- birz gereksiz gibi gözüküyor tek döngüde. sonuçta radyatörleri soğutmak amacıyla kullanılan fan sayısı arttıkça olay biraz amacından şaşıyor ve tek döngü oc için de iyi sonuç vermiyor.
dirsekler konusuna ben de katılıyorum. debiye değil de pump head'e negatif etkisi olur. bilmeyenler için söyleyelim mesela elinizde iki pompa var. ikisi de 400lt çeviridiğini söylüyor. aynı sürede çevirdiklerini söyledikleri bu miktar engelsiz durum için geçerlidir. A pompamızın pump head'i 3,5m olsun. yani kendisi bi su kolonunu 3,5m yukarıya kesintisiz taşıyabiliyor. B pompmız ise 1,2m olsun bu durumda B pompası çok kuvvetli değildir. dirsekler bu pompanın bastığı pump head'den düşürürler.
hydraulic head diye aratırsanız daha fazla bilgi var. ne kadar az dirsek kullanırsanız ve ne kadar düz bağlantı yaparsanız o kadar iyi olur. sadece şöyle diyeyim. mesela birim başına hesap yaptığınızda 1dirsek boyunun 2-4katı kadar kayba sebeo olur sadece dönmesiyle. bir de daimi friction'ı var ama onu küçük olduğu için hesaba katmıyorum.
öok üstün körü geçsem de ders gbi oldu.. IYGH!! kendimden tiksindim bak
@kuduz kunduz arif,
Yorumlarınızın tadı gerçekten güzel :)
ilk önce bir konuya kesinlikle ışık tutmam gerekiyor. Yazının giriş paragrafından alıntı;
………Su Soğutma Fantezileri'nde üzerinde çalıştığımız kasaların ilk bölümlerinde standart kullanıcılar için standart su soğutma sistemleri kuruyoruz. Takip eden diğer bölümde de artık fantezi boyutuna geçip, işin içine biraz da modifikasyon ekleyerek kullandığımız su soğutmadan maksimum verim almanın yollarını arıyacağız….
İşin mantığı bu cümlelerde yatıyor. Yazı; kasa içine konumlandırılan ve tek döngüye sahip olan bir su soğutma sisteminin performasının düşük olacağını anlatıyor. Yani bağlantı sırasını her ne şekilde yaparsanız yapın, sonuç yine de kötü olacaktır.
Pompa ve dirsek konusunda içiniz rahat olsun. Kullandığımız Laing DDC Ultra, saatte 500 lt. su devridaimine ve 4,7 mt. yükseliğe su basma kapasitesine sahip sağlam bir pompa. Her ne kadar dirsekler pump head'i bir miktar düşürseler de, gözden kaçırdığınız küçük bir noktayı hatırlatmam, sizi aydınlığa sürükleyecektir.
Sistemde kullanılan su miktarı yaklaşık olarak 1 lt.dir.
Başarısız bir çalışma, verilen emeğe karşılık alınan sonuca bakılırsa yazık olmuş…
haluk bey :) fantazi dörtte kasayı daha uzun yada yüksek seçebilirmiyiz veya normal pc kasası biraz da cebit fuarındakı gibi kasa yanında portatif deyilde kasa çevresinde modüler parçalar düşünsek güzel olmazmı. kısmetse ne zaman çıkacak fantazi dört beklemedeyiz de :D
@Mr. Zero,
Konuyu okuduğunuza eminmisiniz ?
zero, yorumunda adin gibi olmus valla
çok kötü ya ben daha iyi soğutma bekliyordum ben hawa soğutma ile o sıcaklıkları alıyorum işlemcimde zaten
dur haluk yazmadan ben tekrarlayım.. tam okudunuz mu konuyu?
sanırım bu gibi konularda ilk sayfayı sadece uyarıya ayırmak lazım. MTV programlarında olduğu gibi siyah üstüne beyaz dev yazılarla:
"Bu sistemde tek döngülü ve kasa içi kurulmuş bir sistemin sonuçları denenmiş, gösterilmiştir. Örnek bir sistem değildir. Küçük parçalar 3yaşından küçük çocukların boğazına kaçabilir. Çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklayın. Parental Advisory Explicit Content!"
Biliyorum canınız sıkılacak ama yine bunları görmenizi istiyorum,tek kelime ile sanat eseri…
http://picasaweb.google.pl/plonka.lukasz
Ayrıca bu herif biraz pisikopat heralde o modları biz yapmaya kalksak evin yolunu şaşırırız (duygusal olarak tabiiki..$$$$$)
Harbiden fantezi yapmışsınız :)
merhaba haluk bey ben bu siteyi cok beğeniyorum gercekten gerek incelemeleriniz olsun gerek haberleriniz olsun cok takdir ediyorum calısmalarınızın devamını dilerim bu arada cektiğiniz fotoğraflar mukemmel ayrıntılı gozukuyor bende bir tane almayı düşünüyorum makinenizin marka ve modelini verebilme şansınız varmı saygılarımla
@berkay,
Canon S2.
sizi tebrik ederim pc konusunda ne kadar cahil oldugumu bana göstermiş oldunuz pc ve su ilk defa düşünebliyorum bu ikisini
Çok faydalı bilgiler. Herkes bence bu anlatılanlar sayesinde zorlanmadan sıvı soğutma kurabilir.
İyi çalışmalar
baya zaman oldu fantazi dört ne zaman olacak görmek isiyorum bekliyorum bakıyorum yok :)
MuGoY ARKADAŞIM SİZİN İÇİN DE UYGUNSA MSN DE Bİ GÖRÜŞELİM
oGuZ555@hotmail.com