LCD'lerde Oyun Problemi: Refresh Rate
Başlığı okuyunca 'başına güneş geçmiş yazık' diyenleriniz olabilir. Öyle ya, LCD'de refresh rate yani tazeleme hızı olur mu hiç? Doğru, olmaz. LCD ve CRT yapı olarak çok farklı olduklarından, LCD'de tazeleme oranından söz edemiyoruz. CRT monitörlerde ekran, elektron tabancalarıyla sürekli yenilenir. Eğer bu yenilenme yeterince hızlı olmazsa, flicker denen titreme oluşur. Çok rahatsız edicidir. Genelde yüksek çözünürlükte rahatsız etmeye başlar. O yüzden 85Hz altında tazeleme oranlarına sahip monitörleri tercih etmeyiz.
LCD'de ise elektron tabancası yoktur. LCD'de ışık her zaman açıktır. Pikseller ekranda gösterilecek şeyin rengine göre biçim değiştirirler. CRT'de ekranda sürekli tazeleme yapılması gerekirken, LCD'de görüntü sürekli vardır. Tazelemek gerekmez. Ancak piksellerin ne kadar hızlı şekil değiştirdiği, görüntü kalitesine doğrudan etki eder. Bu yazıyı okuyanlardan kaçı 30ms 'response time' yani tepki süresi olan bir LCD kullandı bilmiyorum. Ama kullananlar varsa bugünün 8-2ms LCD'lerinin nasıl bir nimet olduğunu tecrübe etmişlerdir. Eğer tepki süresi yavaş bir monitörünüz varsa, hızlı hareket eden her şey, arkasında bir iz bırakır. Buna ghosting denir. CRT'deki tazeleme hızı gözün rahatsız olmasına sebep oluren, LCD'deki tepki süresi daha çok görüntü kalitesiyle ilgilidir.
LCD'lerdeki tepki süresi, CRT'deki tazeleme hızı gibidir diyebiliriz. Her iki cins monitörde de artık bu değerler sorun olmaktan çıktı. Konuyla ilgili daha fazla bilgiyi rehberimizde bulabilirsiniz. Pekiyi sorun ne?
V-Sync diye bir şey duydunuz mu?
Dikey senkronizasyon, ekran kartını, monitörün saniyede gösterebileceği kare oranına sabitlemek için kullanılan bir yöntem. Niye böyle bir şeye gerek olsun?
Bir CRT monitör 85Hz tazeleme yapabiliyorsa, saniyede 85 kare gösterebilir demektir. 85'in üzerine çıkarsak ne olur? Tearing dediğimiz yırtılma efekti meydana gelir. Aslında yırtılan bir şey yoktur. Sadece 85 karenin üzerine çıkıldığında, yeni kareleri, daha eskisi ekrandayken hemen üzerine gönderir. Bu yüzden karelerin biri bitmeden diğer başlar. Görüntü olarak da ekranda bu üst üste binme olayı çok net bir şekilde görülür. Ekranın yırtılmasına benzediği için de yırtılma efekti denir. Video ile bunu göstereceğim o yüzden kafanızda canlanmadıysa sorun değil.
Bu efekt yüksek kare saniye sunan ekran kartlarında kullanıcıyı rahatsız eder. O yüzden V-Sync denilen ve ekran kartının monitörü, tazeleme hızı kadar tazeleyebilmesini sağlayan bir yöntem vardır. Kontrolsüz akan yola lamba dikmek gibidir. Bu sayede 85Hz bir monitöre ekran kartı ancak 85FPS gönderebilir.
Yazımızın başlığı LCD olduğuna göre CRT'yi bir kenara bırakalım. LCD'lerde tazeleme oranı olmadığı halde Windows'ta ekran ayarlarına girince tazeleme hızı olduğunu mutlaka görmüşsünüzdür. Görmediyseniz de girip bakın. Çoğu monitör için bu değer 60Hz'dir. 60Hz Windows'un en düşük tazeleme hızıdır. Ayarlanmadığı sürece sistem 60Hz'de açılır. Zaten LCD'de 60Hz üzeri tazeleme oranlarını da ancak düşük çözünürlükte görüyoruz. 60Hz'de problem olmadan sisteminizi kullanırsınız ve görüntüde de en ufak sorun yaşamazsınız. Sonuçta LCD'de refresh kavramı yoktur.
Ancak donanım olarak LCD'ler tazeleme hızına sahip olmadıkları halde, hem işletim sistemi hem de ekran kartları CRT'lerdeki tazeleme sistemine göre çalışırlar. Bu sayede hem LCD hem de CRT monitörler sorunsuzca çalışıyor. LCD'nin çalışma mantığına özel bir sistem yok. Eskiden Windows altında OpenGL oyunları için kendimiz uğraşır ve 60Hz üzerinde çıkmaya çalışırdık. "Refresh rate fix" diye bir program kullanırdık. Zira Windows OpenGL altında yüksek tazeleme hızı desteği vermiyordu. Bahsettiğim LCD tazeleme hızı sorunu da bunun gibi kısmen yazılım kaynaklı. Linux ve türevlerinde de durumun aynı olduğunu tahmin ediyorum.
Fakat bir şekilde Windows'u daha yüksek tazeleme hızına zorlayabilseydik de sonuç istediğimiz gibi olmayacaktı. DVI bağlantı şeklinde yüksek çözünürlükte dual link bağlantı şeklinde 85Hz'e çıkılabiliyor. Tek linkte ise 60'ı geçmiyor. HDMI ise tek linkte 75Hz gönderebiliyor. Zaten 60Hz üzerine çıkılsa bile monitör 60Hz'de çalışacak şekilde üretildiyse, gelen sinyal ne olursa olsun 60Hz'de çalışmaya devam eder.
Uzun lafın kısası bu sorunu yazılımla aşamıyoruz. Donanımsal olarak elimizde 60Hz bir monitör varsa 60Hz kullanmak zorundayız.
ASUS’dan Dünya’nın ilk OC edilmiş GTX 200 serisi ekran kartları
Merak ettiğiniz tüm ASUS ürünleri »
56K çevirmeli ağ günlerini tekrar hatırlamak
Bayram mesajı
PC Labs'dan bir süreliğine ayrılma vakti (güncellendi)
Çamaşır makinesi alma teknikleri
Ücretsiz müzik nereden indirilir / dinlenir?
Türkçede en temel yazım kuralları

Sonraki Sayfa: 










En kötü ihtimal 30 fps de çalışacak. 30 akıcılığı engelleyecek bir değermi?
60 ile 30 arasında akıcılık farkı gözle görülürmü?
Merhaba İnceleme için teşekkür ederim.Şu sıralar bende LCD'ye geçmeyi düşünüyorum.Yanlız benim kafam karıştı şimdi.Tüm monitörler 75-85 yenileme hızını destekliyor.Ürün açıklamasında hep böyle yazıyor Çalışma Frekansı (Hz) 75 Hz.Bu durumda sizin anlattığınız bu olay 75 Hz destekleyen monitörler için geçerlimi.Sizin önerdiğiniz sistem öenrilerindeki bu monitörde bu ekran tazeleme sorunu varmı.LG 1753S-SF 17" 5ms LCD MONİTÖR GÜMÜŞ
Güzel bir anlatım olmuş teşekkür ederim. Monitör veya ekran kartı alacaklar için profesyonel bir yazı.
Buda demek oluyorki iyi bir monitör şart :)
Space Siege oynayanlar varsa bu 30 - 60 fps ile sınırlanma olayına şahit olmuşlardır. Options'dan V-SYNC kapatmanıza rağmen yine de açık kalıyordu, ilk bir iki iki bölümü ben öyle oynadım. Boş odalarda olmadığım ve zoom-in yapmadığım durumlarda çoğunlukla 30 fps aldım (SAMSUNG 2232BW 1680×1050 çöz. herşey full 9600 GT'de) Daha sonra NVIDIA kontrol panelinden kendim kapamak zorunda kaldım V-SYNC'i.
Ekstra tampon yaratmak konusu ilgimi çekti, zira 30 fps oyunlarda kötü görünen bir kare sayısı, beni oldukça rahatsız ediyor. Onu engellebilirsek V-SYCN'i oyunlarda kullanmaya başlayabilirim. Bugüne kadar ise hiç kullanmadım.
Yırtılma efektini ise bugüne kadar hemen hemen hiçbir oyunda görmedim diyebilirim. Çoğu oyunda 60 fps'nin üzerine çıkıyorum. Yalnız yırtılma efektiyle en çok nerede karşılaşıyorum bir LCD kullanıcısı olarak? Oyunların girişindeki demolarda gördüğüm oluyor. Fraps yüklü olduğu için kare sayısını devamlı görüyorum ve bu demolarda fps'nin 200'lere hatta kimi abartı durumlarda daha da çıktığı oluyor (özellikle hareketsiz resim ve logolarda 3000 olabiliyor, mesela FEAR giriş logosu), mesela GRID'in giriş demosunda yapıyordu bunu.
Oyun firmaları son zamanlarda bu olaya da el attı, bu tip videolarda fps'yi sabitlemeye başladılar. Mesela C&C3'teki EAgiriş demosu dahil tüm videolar 50 fps ile sabittir, oyun içi de 30 fps ile sabit (iyi donanım parçalarına sahip oyuncuların avantaj elde etmesini önlemek için, V-SYNC ile alakalı değil).
Harika bir yazı olmuş, altına imzanı atarak arşivime koyacağım sanırım, her zaman lazım olabilecek bir bilgi, çok teşekkürler.
Çok açıklayıcı ve kaliteli bir anlatım olmuş. Tebrik edrim
@Hydramarine
Dediğiniz gibi bazı oyunlarda tedbir olarak FPS kısıtlanıyor. Bunlar genelde strateji ve Diablo tarzı FRP oyunları. Command & Conquer serisi ve NeverwinterNights benim hemen aklıma gelen örnekler.
Ancak doğası gereği hızlı kamera hareketleri olan oyunlarda bunu koymuyorlar.
Çok oyuncu bu tip kısıtlamaları bilmez. Bilselerdi çok sinirleneceklerini tahmin eidyorum :) 500$'lık kartla yarı fiyatındaki kart aynı FPS'yi verecek şekilde çalışıyor, pek adil değil :)
@Cihan
Oyun tipine göre değişir. Strateji, Diablo tarzı FRP oyunları ve Splinter Cell tarzı gizlenerek oynanan yani kamera hareketinin yavaş olduğu oyunlarda 30FPS yeter. Ama Call Of Duty oynarken bir bilek hareketiyle arkanıza dönmek, yüksek FPS demek :)Bu tip oyunlarda hareket hızımız gerçek hayatın oldukça üzerindedir.
videonun sonunda çıkan max payne tarzı oyun ne :) çok güzel duruyo :D 2600xt sahibi olmanın avantajı 30fpsyi zaten pek geçemiyo :))
@Take2
Stranglehold :) Video uzayınca kesmiştim onu ama kalmış demek biraz. Zaten bu video'ları nasıl aktardığım ayrı bir yazı konusu :) Vakit bulunca yazacağım :)
Çok iyi bir anlatım ve bilgilendirici bir yazı olmuş. Benzer yazıları bekliyoruz.
Mükemmel derecede açıklayıcı bir yazı… Çok teşekkürler…
Bu makaleyi okuyunca yeni teknolojiden ne kadar geri kaldığımı farkettim, ömrümü çürüttün Intel P4 2.4 :)
Çok bilgilendirici bir yazı olmuş, elinize sağlık.
Ben şunu anladım 75hz i destekleyen LCD monitör kullanıyorum paraverebileceğim maksimum ekran kartı orta sınıf hata giriş ayarına düşen 9800Gt 700/2000/1650 bundan yukarı bir ekran kartı alırsam alabileceğim performans zaten bununki kadar o nekadar hızlı çalışırsa çalışsın bizim amele monitör uyus uyus bakacak :D
Göstermiş oldugunuz ayarları yaptım sadece D3D overider i indiremedim ? Ben bu anlatmaya çalıştıgınız olayı Ram değiştirerek kısmen çözmüştüm ramlerin tepki süreleride buna etki ediyor ama crysis oyununda hala kısmen var
8600 Gt kullanıyorum hızlı oynanması gereken yerlerde kendini iyiden iyiye belli ediyor.
Hayır farkında değildim :D cs source da bir gariplik olduğunu fark etmiştim ama yüksek fpsden olacağını düşünmemiştim ben sadece 2mslik response time'dan şüphelenmiştim.Yüklediğim zaman deneyeceğim.Triple bufferingi öğrendiğimde iyi oldu.Güzel bir yazı olmuş teşekkürler.
:D 107p5 kullandığım için tekrar mutlu oldum hiçbir monitörümü bukadar sevmemiştim. Ankete CRT kullanıyorum kafam rahatıda ekleseydiniz diycemde konu LCDler zaten
Bu durum ekranda dalgalanmalar şeklinde mi oluyor? Eğer öyleyse benim masaüstümde de oluyor. Özellikle eski 15" vestel crt monitörde 1024*768 çözünürlükte bunu yaşıyorum. 800*600 de sorun yok.
@Murat Gamsız
8800 gt sahibiyim. Bahsettiğiniz vsync ve triple buffering i genel ayarlar kısmından yaptım fakat yırtılma dediğiniz olay benim dalgalanma dediğim olaysa çözülmedi.
@Murat Gamsız,
Bilgilendirme için teşekkürler yine başka yerde bulunmayacak kaliteli, farklı bir yazı olmuş ancak çok alakasız bir noktaya değinmek istiyorum. İsminizin yazdığı yerde yönlendirne linki hala http://www.pclabs.gen.tr , haberiniz olsun… :)
vsync yi açınca her zaman olmasa bile crysis olağanüstü akıcı oluyor bende. aslında onun ne işe yaradığınıda yeni öğrendim. demekki seçmek gerekliymiş. teşekkür ederim bu konuyu işlediğiniz için.
Mükemmel bir makale, elinize sağlık.
@19yusuf
Sizin dalgalanma dediğiniz şeyi sanırım biliyorum. Aynı şey değil. Ondan kurtuluşunuz o monitörde yok gibi. Bazen sisteme bağlı başka bir cihaz da sebep olur ona. Bende TV kartı yapardı.
@1.cihan
bırak gözle görülmeyi
kulakla bile görülürr :D
çokk fark varr
Peki vsync açıkken fps 30 altına düşerse nasıl olucak. Bu sefer 15fps yemi düşecek direk :)
0-29=====>0-29
30-59====>30
60üstü===>60
Böyle oluyor sanırım.
Artık çoğu oyun triple buffer ve v-sync açma kapatma seçenekleriyle geliyor.O yüzden bir problem yok.Triple buffer nispeten daha eski oyunlarda yok ama onlarda gerek yok çünkü sabit fpsnin altına çok çok nadir düşer.
asus 6800gt(pci-express ve o/c @ ultra) amd 3000+ (tek çekirdek) ve 1gb ram'e sahip sitemim var.3,5 yıldır aynı bilgisayarı kullanıyorum hala tüm oyunları crysisi bile akıcı oynayabiliyorum.V-Sync açmam gerekiyor çoğu oyunda :)
Demekki artık eskisi kadar yenilik getiren donanımlar çıkartmıyorlar.
Benim LCD'im LG FLATRON L1760TR
Yenileme hızı max 60 mı ? Call of Duty 4'te 91 FPS'de yırtılma yapıyor.
Ve ben bu olaya tanık oldum ;
CoD4'oynuyorum vsync açık,60FPS sabitlendi iyi güzel,sise giriyorum çat 24 ! Yuh diyorum bune böyle işlemcim yetersiz herhalde falan işlemci değiştirecektim ki ! Bu haberi duyunca vsync'ı kapadım 91 FPS sabit alıyorum sise girince 72 oluyor…Oh dedim işlemciye gerek yok ^^
@Cihan
Oran tam olarak %50 değil ama evet 60'ın 30 olması gibi, 30 da 20 civarına düşüyor.
NFS Underground 2 oynarken başıma çok gelirdi. v-sync açık olmadığı zaman özellikle etraftaki binalarda acayip kırıklar meydana gelirdi. v-sync açık olduğu zaman da özellikle street x yarışlarında kısa süreli inanılmaz düşüşler yaşanırdı. Demek ki nedeni buymuş. Dikey senkronizasyonun ekran kartını zorlayan bir şey olduğunu sandığımdan sorunu aşmak için ekran kartını overclock edip kullanıyordum. Böylece monitör tazeleme hızının altına düşmüyormuşum. Bir süre sonra bunun monitör tazeleme hızı ile eşitleme olduğunu bir yerden okumuştum; ama bugünkü yazı ile triple bufferingin tam olarak ne olduğunu ve monitör tazeleme hızı ve dikey senkronizasyon ile arasındaki ilişkiyi adam gibi kavradım. Üst seviye bilgilendirme için teşekkürler.
v-sync çok sıkıntılı bir olgu. Zira ekran refresh rateinizin sadece katları şeklinde fps alabiliyorsunuz. Nedenlerini açıklayayım:
Şu anki 60hz ile refresh olan bir lcd'de bunun manası sadece 60,30,20,15,10 .. refresh rate alabilecek oluşunuz. Yani normalde 80fps ile oynayacağınız yerde 60fps alıyorsunuz, sonra bir anda 59fps verebilecek bir yere geldiniz, 30fps almaya başlıyorsunuz tam 2 kat fps oynaması… Bu oldukça rahatsız edici olacaktır.
Triple bufferla bunun önüne geçersiniz lakin bu sefer de 2-3 frame laglı görürsünüz oyun dünyasını. 60hz refresh rate de 2-3 frame demek 50-75ms lag demek. Counter oynuyanlar bu lagların ne kadar etkili olduklarını bilirler. Ayrıca insan beyni gecikmeyi algıladığından (mousea emir vermeniz ile görüntünün değişmesi arasında gecikme olacak) özellikle fps oyunlarında karakteriniz sanki çamurun içinde hareket ediyormuş gibi hissedeceksiniz. Cidden çok sıkıcı bir durum.
Kesinlikle tavsiye etmiyorum v-sync açmanızı. Zaten 2-3 oyunla denerseniz (fps tarzı ya da need for speed vs) v-sync'in rahatsız ediciliğini hissedeceksiniz. V-sync kesinlikle kapatın, farkı hissedeceksiniz.
Ben yıllardır oyun oynarım pc de ve ilk oynamaya başladığım zamanlardan beri (90 lı yıllar) hep aynı kuralı uygulamışımdır. V-sync mutlaka kapalı durumda kalmalıdır. Oyunculuğun kuralı gibi birşey bu. Hiç bir zaman tam olarak nedenini öğrenememiştim bu yazı iyi oldu.
vga kablosu ile bağlı olan 22" monitorumde windowsda 75,80 ve 100Hz secenekleri cıkıyor. bunları sectiğimde bunu kabulde ediyor
peki bu oyuna gectiğimizde otomatik 60hze mi dusuyor.
yoksa diyelimki 80 Hz sectik o fps ye kadar tearing efekti olmayacakmı yani uygulanabilirmi…?
çok güzel hazırlanmış bilgiler teşekkürler sunum için:)
VGA DVI gibi değil yani DVI'da bahsettiğimiz 'Hz' kısıtlamaları VGA'da yok. Ancak biz monitöre 100Hz bile yollasak, önemli olan monitörün kaç Hz göstereceğidir. Monitör 60Hz ise aynı sorun devam eder. Yani LCD monitörde Windows'un gösterdiği tazeleme değeri aslında anlamsız. Monitörün kendisi desteklemedikçe bir işe yaramıyor.
Tabii 22" monitörlerde maksimum görüntü kalitesi için zaten VGA kullanılmaması gerekiyor o da ayrı konu.
Cevap için teşekkurler.
Keşke fiyatlar biraz daha ucuzlasaydıda bende dvi yada hdmi girişli bir monitor alabilseydim.
Monitoru yeni aldım sayılır.
Sitenizi ve bütün forumları az incelemedim alırken ama devletin vergi sistemi malum o yuzden su an işimi gorecek kadar vga bağlantili bi cihaz aldım.
bir sonraki monitorde belki adını bile duymadigimiz bi bağlanti olacak. su display porttan farklı…
sitenizdeki guzel calismaların devamını dilyorum…
Yahu ben bu siteyi çok seviyorum yahuu…
Bu sorunun çözümü içim v-sync özelliğine gerek yok sanırım.
XP kullanıcıları bu sorunu şöyle çözebilirler.
Başlat - Çalıştır - dxdiag yazıp çıkan pencerede gelişmiş sekmesinde ( en sağdaki sekme ) override ( galiba böyle yazılıyordu tam emin değilim ) bölümüne monitörün max tazeleme hızı yazılıp ( örneğin 60, 72, 75, veya başka bir değer ) uygula tamamdan sonra restart edilirse artık monitöre yazılan değerden fazla frame gönderilmez. LCD monitör kullanıcıları bir de bu yolu deneyebilirler.
Kafam iyice karıştı. 1.) Tepki süresinin 2 ms olması ekrana verilen görüntünün o hızda değişiminde anlamlı oluyor değil mi?
2) Madem LCD'de Refresh rate yok ekran kartının ürettiği 80-100 fps'lik oyun görüntüsü nasıl 60hz ile kısıtlanıyor.
3)1sn/60= 16küsür ms ediyor. 2-5-8 ms LCD'ler piyasada satılıyor.Bu Ghosting efekti niye çıkıyor? Ne diye 2 ms ekran peşindeyiz.?
4) CRT'lerde 85 hz ekranda 120 fps görüntü gönderirsek bunlarda olmaz mı?
Kafamın karıştığı anlaşılıyor mu?
@viva
1-2ms olması ghosting olmayacağı anlamına gelir. Ama 60Hz ise monitör, buna etki etmez.
2-Yazılım yolu ile kısıtlanıyor. V-Sync açınca bu fonksiyon devreye giriyor.
3-Mevcut LCD'Lerde ghosting olayı artık sorun değil.
4-Evet CRT de tearing yapar yazdığınız durumda.
Açıkçası videoda ben bir olumsuzluk göremedim ama anlatmaya çalıştığınız durum sanırım en çok PES serisinde yaşanıyor. Örneği ordan verseydiniz çok daha net anlaşılırdı çünkü o problemi aşmak için v-sync i açardım ve problem ortadan kalkardı. Onun dışındaki oyunlarda beni rahatsız etmedi ama düşündümde sistemime göre yüksek FPS alacağım oyunlar pek oynamadım şu an 8800GT ile Crysis Warhead oynuyorum zaten aldığım FPS 20-30 arası gerek kalmıyor bu durumda v-sync ye…
@Mehmet Özgür
Yazı içindeki video'da aşırı şekilde belirgin :) Normal sanıldığını söylemiştim. Siz dediğiniz gibi 60FPS'yi geçtiğiniz oyunda fark etmişsiniz. 60'ı bulmayınca görmezsiniz.
Performans iyi ise böyle şeyleri gıdıklamaya hiç ama hiç gerek yok, sonuçta normal akışında olan bir hesaplamada ekstra bir software flitreleme performans adına her zaman olumlu zaten olamaz teorik olarak; çok bilgilendirici bir yazı, fakat bazen fazla bilinçlenme cildi bozuyor yurdum insanında,bunu da eklemek lazım.
Ben ayarları yaptım gerçi bilgisayarımıda formatlamıştım Nvidia 177.92 Driver kullanıyorum (8600 GT) Crysis çok akışkan bir hal aldı Rivatuneride yükledim sonuc verdi anlaşılan monitörümde 8 ms tepki süreli 75 Hz de çalışıyor
iyimi :)
Bir şey soracağım ! Samsung 971P monitörüm, asus 9600 GT Ekran kartım var. Monitörün hertz ayarlırını hangi seviyede tutumalıyım. 60 ya da 75 ?????
Ve ayrıca v-sync ı açmalımıyım ???
Oyunları genelde 1280×1024 32 bit te oynuyorum !
-Emeği geçenlere teşekkürler, çok faydalı bir yazı. Aslında ben bu sorunu oyunlarda yaşıyorum ama adını koyamamıştım. "yırtılma efekti"ymiş. :)
Bi ara forumda oyuncu adam CRT kullanmalı türü bir tartışmaya girmiştim.. Ama zaman geçip tam da bu konuda yumuşamaya başlamışken oyuncu adamın neden CRT kullanması gerektiğini bana tekrar hatırlattığınız için teşekkürler..
Evet LCD şık, gözü yormuyor, az yer kaplayıp az enerji tüketiyor ancak hem şu doğal çözünürlük hadisesi, hem de bahsettiğiniz yırtılma mevzu hala bir şeylerin tam oturmadığının ispatı gibi sanki.. (Bir de az değinilen Aspect Ratio şeysi var tabi..)
Dolayısıyla yeni sistemimin monitörüde CRT olacak sanırım.. Tabi bulabilirsem! Yerini önceden ayarlamıştım zaten..
Bence oyun piyasasında LCD CRT'lerin yerini çoktan aldı bile. Bunu tartışmak bile anlamsız olur. Neden mi?
1- CRT'lerin 4:3 görüntüsü kareye yakın ve kullanışlı değil. Neye dayanarak değil? İnsan gözünün yanlamasına görüş açısı diklemesine olan görüş açısından fazladır. Bu nedenle yanlamasına görüş açımızın oyunlarda genişletilmesi doğal bir evrimin sonucudur, LCD'ler de bunu yapıyor. Yarış oyunlarında, futbol oyunlarında, RTS'lerde, FPS'lerde LCD'nin sağladığı avantajlar anlatılmaz yaşanır. FPS'de görebileceğiniz açıları, GRID'de araba içinden kabinin tamamına yakınını, PES'te futbol sahasının daha geniş bölümünü görebilmek çok kullanışlı. LCD gerçek insan gözünü daha fazla simüle eder, daha fazla görünürlük sağlar.
2- Konsollar ve LCD televizyon gerçeği. Artık konsollar PC oyun endüstrisiyle kafa kafaya giden (hatta geçen?) bir endüstri ve onun 16:9 gösterme standartı belli. PC'ye birçok konsol portu klasik oyun çıktığını düşünürseniz (Mass Effect, Gears of War, Lost Planet ve daha onlarcası) geleceğin görüntü formatının nereye doğru gittiğini görebilirsiniz.
3- Estetik meselesi. CRT'ler kaba, çok yer kaplıyor, ağır. LCD'ler estetik ve kullanışlı. Ayrıca dikdörtgen bir görüntü kareye yakın bir görüntüden her zaman daha estetik gelmiştir gözüme. Fotoğraf makinelerinin Panaromik görüntüsü gibi.
4- Doğal çözünürlük oyuncuların düşmanı değil dostu. Tabii ki 1024 x 768'den 1680 x 1050 (22") ya da 1440 x 900'a (19") geçtiğinizde ciddi bir performans kaybı yaşayacaksınız, akabinde güçlü bir ekran kartı da almanız gerekecek ama bir kez alıştıktan sonra Full HD - HD arası çözünürlüğün ve estetik dikdörtgen görüntünün tadını çıkarıyorsunuz.
5- Oyunlarda 16:10 destekleyen çözünürlükler desteklenir hale geldi son 2-3 yılda. Evet, LCD monitörler evlerimizdeki LCD TV'lerin 16:9 boyutunda değil, biraz daha üstlerden "uzatılıp çekilmiş" hali (16:10). Ama bu bir sorun değil.
6- Fazla oyun oynamayan ama bilgisayardan yabancı dizi, film, dvd seyredenler için en büyük avantajı tabii ki geniş ekran olması. İndirdiğiniz dizileri tam ekrana yakın izlemek CRT'lere göre inanılmaz bir avantaj. Artık alt ve üstlerde o boşluklar kalmayacak ve görüntü daha büyük olacak. DVD izliyorsanız zaten şart gibi birşey, yüksek çözünürlüklü görüntüyü daha geniş olarak seyretmek çok büyük avantaj.
2 Hafta önce 4850 aldım ve Yırtılma Efektini Gear of War oyununda bariz farketmiştim bu konuyo araştıracaktım ve sanşlıyımki gerek kalmadı bu konuda çok şey öğrendim sağolun bu arada Lost Palnet'te v-synic açıktı ver gerçekten sert fps düşüşleri yaşadım.
Ya benm monitör LG FLATRON L1760TR 2ms gecikme süresi var bunun limiti 60 mı şimdi ?
@hydramarine
Bence oyun piyasasında LCD CRT'lerin yerini çoktan aldı bile. Bunu tartışmak bile anlamsız olur. Neden mi?
——–
Neden çünkü önünüze konulanı büyük bir iştahla yiyorsunuz her defasında.. Henüz hazır olmayışı, şartların olgunlaşmayışı falan umurunuzda değil.. Bunun başka bir izahı yok..
Siz kullandıkça da durum düzeliyor, teknoloji gelişiyor kervan yolda düzülüyor anlıyacağınız..
Misal, 22" LCD'ler uzun süredir piyasada ancak o çözünürlükte kabul edilebilir FPS verebilen kartlar yeni yeni çıkıyor..
Yada bu yazıda ortaya konduğu gibi 60Hz barajı ciddi bir sorun ancak bunu aşan 240Hz LCD'ler pazara yeni yeni giriyor..
Daha düne kadar 30ms LCD kullananlar da sizdiniz.. Unutmayın.. Ghosting sorunu LCD sorunlarından yalnızca birisiydi.. Bunun aşılmış olması topyekün LCD almamız için yeterli değil..
Misal, hala bir bakış açısı sorunu var.. Hala arkaplan aydınlatmasıyla boğuşuyorlar.. Ki bunlar LCD teknolojisinin doğasından kaynaklanan sorunlar.. Asla sıfıra inmeyecek yalnızca kabul edilebilir seviyeye çekilecekler..
Nihayet yeni ve yetersiz bir teknoloji LCD'nin yerini alıp kendi tüketim ve geliştirme döngüsünü başlatana dek..
Oysa arkada CRT örneğinde olduğu gibi artık nerdeyse mükemmelleştirdiğimiz bir teknolojiyi bırakmış olucaz..
Bense madem yapılmışı var (CRT) neden onu kullanmıyoruz diyorum sadece.. Bir gün LCD'ler bu kıvama gelebilirse gözardı etmeyeceğimden emin olabilirsiniz..
daha 3 gün önce aldım lcd ekranımı. Dell 19inç dvi girişli. 60 ve 70hz olarak iki seçenek çıktı. yazıdan anladığım kadarıyla dvi olduğu için bu gerçek 70 hz değil mi? yoksa kendimi buna mı inandırmak istiyorum :)
Gerçekten bu bilgilendirici konu yazısı çok iyi oldu ellerinize sağlık PC Labs ekibi ve Murat bey.. Sizden yine böyle yazılar bekleriz… "v-synic" olayını bende bilmiyordum. Daha önce Gears of War, Stalker, Fear gibi oyunlarda ilerlerken veya kamerayı sağa-sola hareket ettirirken ekranda kesik kesik çizgimsi şeyler çıkar kaybolurdu oyun içi ayardan (ekran kartı control panelden değil) bu v-synic denilen şeyi 'On' yapınca, oyunda hızlı kamera hareketlerinde görünüp kaybolan kesik kesik çizgiler kayboldu daha güzel görüntü elde ettim, grafik kalitesinden birşey kaybetmedim… Peki acaba her oyunda (özelliklede FPS-TPS oyunları gibi) bu "v-synic" ayarı performans kaybı yaşatır deniyor doğrumu?…
Ben oyunlar için Ekran kartı/ Grafik ayarlarını kartın kontrol panelinden değilde oyun içinden yapıyorum. Kontrol paneldeki ayarlara dokunmuyorum sürücüsünde kurulduğu gibi kalıyor umarım yanlış değildir. Mesela oyun içinden yaptığımız grafik ayarı kartın kendi kontrol panelinden değişmemişse açılmamışsa uygulanmış olurmu bilmiyorum…
Son olarak, Samsung 19" SyncMaster LCD monitörde 1280×1024 çözünürlükte ayarlarda baktığımda (Görüntü Özellikleri/ Ayarlar/ Gelişmiş/ Monitör en fazla 60hz izin veriyor…
@Ertuğrul Yıldırım
Monitör alımını sadece oyuna indirgerseniz haksızlık olur ama :)
Oyun için dahi olsa CRT'de de refresh rate ve yırtılma efekti sorunu olduğunu unutmayın. 1600×1200 bir monitör en az 100Hz desteklemeli ki yüksek çözünürlüklü LCD'lerle bu açıdan fark atabilsin. 85Hz yüksek çözünürlükte CRT'de fazla sınır olur. Ama tabii renk konusundaki üstünlüğü tartışılmaz. CRT monitörün kaliteli olduğunu var sayıyoruz.
@Hakan Yılmaz
Oyun içinden de ayar yapabilirsiniz tabii. Aynı şeydir.
Performans kaybı sadece 60 FPS altına düşerseniz oluyor. Oyun türünden bağımsız bu. Onu da triple buffering açarak kapatıyorsunuz ama bazen işe yaramayabiliyor. Her oyun için denemek gerek.
Özenli bi çalışma olmuş iyi sonuçlara varmış ama sonuca varırken bazı bilgilerin hatalı olduğunu düşünüyorum. Onları belirtmek isterim.
Öncelikle Tearing sebebi ne ekran kartı no monitordur. Tamamen yazılımsaldır. Burda sanki ekrankartı yapıyormuş gibi görünmüş yada ben öyle algıladım bazı ifadelerden.
Açıklamayı söyle yapayım acıklayıcı olablirsem. Yazılımın oluşturduğu kare , ekrankartının görüntüyü monitore gönderme işinin ortasında(önce)değişirse eğer, monitore değiştiği anda farklı kare gider. Böylece monitorde bir kaç kare aynı anda görünebilir. Mesela 200fps cizebilen bi program 5ms de bir kareyi çizerken ekrana kartı o sırada monitore(50hz) görüntünün 1/4 göndermiştir ama yazlım diğer kareyi çizmiştir ekran kartıda 1/4 sonra yeni kareyi gönderir. Böylece monitor ekranında bir karede 4 kare çizlmiş kareden den görüntü olur. Tabi eğer bu karelerin içinde hızlı görüntü varsa yani bir birlerinden çok faklı kareler aynı ekranda ise ekranda fark edilebilecek kadar kırılma(yırtılma) oluşur. Araba yarışı gibi hızlı oyunlarda bariz görülür bu. Vsync ne yapar? Açıksa eğere yazılım ekran kartının görüntüsünü göndermesini bekler ve bekledikten sonra yeni görüntüyü oluşturup tekrar bekler. Tabi bu özellik kart sürücüsü tarafından da açılabilir.
Ayrıca ekran kartının görüntüyü sınırlaması diye bi durum söz konusu değil her zaman gönderir o görüntüyü aynı hızda monitore. 60 yada 30 olarak gördükleriniz programın hesapladığuı kareyi nekadar zamanda çizdiğidir. Her zaman vsync i beklediğinden 60 gösterir. Ama çizilen kare zaman 1 monitor karesi zamanından (1/60) uzun sürerse eğer diğer kareyi bekler ve 2 kare bekleyinde ekrana 2 kare zamanın frekasın olan 30 gösterir. Aslında 1 sn içinde 30 dan fazla kare gösterir.30 arada 60 olur nekadar çok 60 olursa o kadar 60 a yakın nekadar çok 30 olursa 30 a yakındır. Bu mantıkla 30 un altına düşerse ne gösteririn cevabını verebilirsiz artık.
Bir kaç kelimede DoubleBuffer ve TrippleBufer hakkında söylücem Tam ekranda iken bunların bir birlerine kopyalaması değil yer değişmesi(flip) söz konusudur. Ikiside kare sayısını artırmaz yanızca hızlı ve yavaş kareleri bir birlerine yaklaştırır ve bu sayede akıcılığı artırır. O yüden düşük hızlarda mümkünse ise eğer triple buffer açılmalı ve böylece ani fps değişmelerini azaltıp akıcı görüntü elde ederiz.
Asıl bu konudaki en önemli şey Vsycn her zaman açık olması gerektiğidir. Eğer bir monitor yada lcd crt fark etmez en çok hangi hızda gösterbiliyorsa bize o hızdan daha hızlı bir görüntü gösteremez. LCD 60hz ise 60 hz den büyük bir görüntü göstermez. Ekran kartı size isterse 1000fps hızda görüntü oluştursun o görüntü o hızda kablo üzerinden monitore gitmez zaten moniterde gösteremez. Aralarındaki hız moniterin gösterebiliceği hızdır(hani windowsda seçtiğimiz ). Zaten ilk baştaki yaklaşımdaki sorunuda bu. O yüzden vscyn açık olması ve yüksek hızda çalışan kartların gereksiz olarak enerji harcayıp ısı harcamasıdır. Bunun bilinmesi bence burdan çıkacak en büyük sonuçtur.
Saygılar
valla baya kişi 19" LCD monitörlerinde tazeleme oranlarını 70-80Hz'lerden seçmekten bahsediyor söylüyor. Acaba, Samsung SyncMaster 19" LCD monitörde 1280×1024 çözünürlükte, Windowsun kendi monitör ayarlarında neden sadece en fazla 60Hz kadar izin veriyor anlamadım. Halbuki orada 75Hz'e kadar çıkması lazımdı şu an 60Hz'de… Vsync açık olduğuda bir dert kapalı olduğunda bir dert herkez başka başka şeyler söylemiş, açık olursa sert fps düşüşleri yaşayanlar olmuş. Bazı oyunlarda açmalı bazılarında kapalı tutmalımıdır nedir bilemiyoruz değişken demekki. Ben bu yazılanlardan sonra kapalı tutma taraftarıyım. Aslında Gears of War, BioShock, Stalker, Fear gibi oyunlarda açık tutumak iyi oldu ama neyse işte…
yazı gerçekten faydalı. ancak benim yırtılmadan farklı bir sorunum var ve ekran kartımı aldığımdan beri çözemedim. v-sync açık olmasına rağmen pes 2008 adlı oyunda görüntü sanki 100 fps gibiymişçesine hızlı akıyor. (monitor 22" çözünürlük 1680*1050 60 hz.)
Bende de 22" ve 8800gt var. Tv kartım var. Flyvideo 34 marka ve tv kartı ile özellikle maç izlerken görüntü yırtılmasına benzer bir olay yaşıyorum. Akan yazıları okumak çok zor oluyor. Gözü yoruyor.
IUnknown olayın yazılımsal boyutuna dikkati çekmiş. Bu aralar King's Bounty oynuyorum ve V-Sync açıkken %99 oranda 60 fps alıyorum. Haritada görünürlüğün arttığı durumlarda 46-45 fpsye falan düşebiliyor. Demek ki yazılımsal olarak 60/30 olayı atlatılabiliyor (büyük ihtimalle triple buffering, ama oyunda seçenek yok). Kısacası iyi programcılar herşeyi bizim için ayarlıyor yine. V-Sync'e alışmaya başladım.
konu baya ilerlemiş ama ben kısaca sorunun basit oldugunu düşünüyorum.Şöyle ki 1-) oyundan diyelim 80-100 frames aliyoruz bu durumda sorun nedir : karşımıza yırtılma efekti problemi cikiyor ve biz de bu sorunu v-sync i açarak hallediyoruz. 2-) oyundan diyelim 40-50 frames aliyoruz burda sorun nedir : v-sync açık ise bize 30 frames veriyor daha da düşüyor framelerimiz. E bizde v-sync i kapatiriz aliriz gene 40-50 frames ( nasilsa yırtılma problemi yok ). Olay bitti böylece, bu triple buffer olayi veya 100 hz lik monitorler lazim ama cok pahali durumu bizi ilgilendirmez diye geliyoo bana.
Ancak kritik bi durum var ki : diyelim oyundan 55-65 frames alioz. O zaman Vsync acarsak oyunun 60 frames üstü bi yerinde durum iyi (yırtılma olmaz) ama oyunun 55 frames lik bi yerinde direk 30 frames e düşeriz. Bu sanssiz bi durum 55-65 frames aliosak. O zaman ya sagdan soldan kisalim 60 üstü almaya bakalim ve vsync acalim ya da AA veya AF yi artirarak oyunu 40-50 frames e düşürelim ve vsync i kapayalim.
gözümü çok yoruyordu monitörüm w1952s lg aldım 19" , verdiğin vsync taktiği sayesinde 75 hertzde bile olan dalgalanma sorunu ortadan kalktı, çok faydalı bir yazı yazmışsın hayır duamı aldın cidden