Asus Eee PC 901 PC'de Ubuntu Linux
Birkaç haftadır bir adet 20GB'lık Asus Eee PC'yle boğuşuyorum. Taşınabilir bilgisayar dünyasına ilk kendime ait Mac'imle, 12-inç'lik bir PowerBook G4'le adım atmıştım, bu yüzden bir bilgisayarın hem ufak, hem de neredeye bir masaüstü kadar fonksiyonel olabileceğini görmüş bulunuyorum.
Eee, bana göre bir bilgisayar değil. Her ne kadar bir taşınabilir bilgisayarın asıl amacının "taşınabilirlik" olduğunu düşündüğümden, hep en ufakları onlar olduğu için 12-13-inç'lik laptop'ları tercih etmiş olsam da, "netbook"ların kullanılabilirliği hakkında ciddi endişelerim vardı. Eee 901, bu endişelerimi onaylıyor.
"Boş alan kalmadı" yazısını görebiliyor musunuz? :)
Öncelikle, Mac OS X'çi olduğum için Windows'u sevmediğimi belirtmek istiyorum. Kendimi Linux'ta çok daha rahat hissediyorum, her ne kadar hiç Linux bilgim olmasa da. Fakat kullandığım birçok Mac yazılımının en başarılı portları da Windows'ta. Sırf iTunes bile benim için yeterli bir neden Windows kullanmaya. Ama sorun şu ki, Eee 901'in Windows'a tahammülü yok! Aşırı yavaş, sürekli kilitleniyor, takılıyor, kesinlikle "multitasking" işletim sistemi olmaktan çıkıyor. Hatta bir kere mavi ekran bile aldım, durduk yere. Bu yüzden Eee'de kendimi daha rahat hissettiğim Linux'u denemeye karar verdim.
Eee 901'de Linux oldukça rahat çalışıyor. Sistem açılış hızı 3 kat artıyor, yazılımların açılış hızı ise Windows'takinin 10'da 1'ine kadar inebiliyor. Fakat bu performans artışı bir dezavantajla geliyor: Linux dağıtımları, donanımlarınızı tanımayabiliyor.
Ben seçici bir adamım, apt-get'in rahatlığına alıştıktan sonra Debian tabanlı işletim sistemlerinden vazgeçemez oldum. Favori yazılımlarım KDE programları (aKregator, amaroK, vb.) olmasına rağmen, arabirimde Gnome'u tercih ederim. O yüzden Ubuntu 8.04'ün bilgisayarımda bir imaj dosyasını buldum, CD'ye yazdım ve Eee 901'deki her iki diski de temizleyip 4GB'lık bölüntüye Ubuntu'yu kurmaya başladım.
USB flash disk ve hafıza kartından kurulum yapma yöntemleri olsa da en kolayı CD. BIOS'tan ayar yaptıktan sonra kurulum sorunsuz gerçekleşiyor.
Fakat iki sorunum vardı… Birincisi, elimde 16GB'lık bir alan boş boş duruyordu ve masaüstü, belgelerim, müziklerim gibi klasörlerin tamamı 4GB'lık bölüntüdeydi. İkincisi, ve daha önemlisi ise ne Ethernet, ne de WiFi'nin çalışmıyor oluşuydu.
ASUS'un Eee PC'lerinde kullandığı Xandros tabanlı Linux, basit ama meraklı kullanıcılar için yeterli değil.
Bu arada, bir hatırlatma: Birazdan okuyacağınız işlemler Asus'un Eee 1000 ve 1000H modellerinde de çalışıyormuş. Test etmedik, ama genel yorumlar bu yönde.
Eee PC 901'le İnternete Bağlanma
Ağ simgesine tıklarsanız "Ağ donanımı yok" uyarısını göreceksiniz.
Aslında oldukça kolay yapılması gerekenler, fakat biraz elimizi kirletmemiz gerekecek. Elimizi kirletmekten kastım, Terminal'de kod yazmak. Fakat önce bir-iki dosya indirmek gerekiyor.
linux-image-2.6.24-21-eeepc_2.6.24-21.39eeepc1_i386.deb
linux-ubuntu-modules-2.6.24-21-eeepc_2.6.24-21.30eeepc5_i386.deb
Bu iki dosyayı başka bir bilgisayarınızdan indirip bir flash diske atın. Daha sonra terminalinizi açın.
Applications > Donatılar > Uçbirim. Evet, sistem yarı İngilizce, yarı Türkçe oldu.
Terminal karşımıza çıkınca önce cd /media, ardından ls komutunu vereceğiz. Böylece bağladığımız diskin adını görebiliriz. Daha sonra hiç çıkmadan cd DiskinAdı şeklinde bir komut verip flash diskimizin kök dizinine giriş yapmış olacağız. Tekrar ls dersek diskin içindeki dosyaların bir dökümü çıkacaktır karşımıza. Eğer dosyalarınız olması gerektiği yerdeyse, onları görebileceksiniz.
Bundan sonra ise bu yeni çekirdeği ve modülleri kurmak kalıyor. Hiç çıkmadan şu satırı direkt uygulayın:
sudo dpkg -i linux-image-2.6.24-21-eeepc_2.6.24-21.39eeepc1_i386.deb linux-ubuntu-modules-2.6.24-21-eeepc_2.6.24-21.30eeepc4_i386.deb
Eğer yazamadıysanız, kolayı var. "sudo dpkg -i"den sonra "linux-image" yazın ve "Sekme" (Tab) tuşuna basın, sizin için ilk dosyanın adını tamamlayacaktır konsol. Aynısını ikinci dosya için "linux-ubuntu" yazarak tekrarlayın.
Bu işlemde hesap şifreniz sorulacak, girdikten sonra da kısa bir sürede işlem tamamlanacak.
Bu işlemden sonra Wireless veya Ethernet bağlantısına sahip olmanız için bilgisayarı kapatıp açmanız yeterli.
Voilà! İnternetimiz geldi...
Aslında işlemi burada bitirebiliriz, fakat bu işlem için dosyalarını ödünç aldığımız Array.org, bize güncellemeler için kendi deposunu kullanmamız uyarısında bulunmuş. Çok uzun değil, bu işlemleri de yaparsanız daha stabil bir Eee 901'e sahip olacaksınız. Ayrıca, buradan itibaren olan işlemleri Eee PC'nizden takip etmeniz, komutları girmeniz açısından daha kolay olacaktır.
Synaptic'i açıp Repositories'i seçiyoruz. Burada ikinci sekme olan "Third-Party Software"a gelip "Add" diyoruz ve aşağıdaki satırı oraya kopyalıyoruz.
deb http://www.array.org/ubuntu hardy eeepc
Bunu eklemek tabii ki yetmiyor. Bir de 4. sekme olan "Authentication"a gelip orada "Import Key File…" tuşuna basarak bir dosya eklememiz gerekecek.
Ekleyeceğiniz dosyayı buradan sağ tıklayıp farklı kaydet diyerek veya Alt tuşuna basılı tutarken tıklayarak indirebilirsiniz. Bütün bu işlemler bitip "Close"a bastığınız zaman Synaptic sizden "Reload" etmenizi isteyecek, bunu yaparak depolarınızı güncelleyeceksiniz.
Bu işlemlerden sonra, kuracağımız iki dosyaya geldi sıra. Seçmemiz gereken dosyalar linux-eeepc ve linux-headers-eeepc. Bunun için arama kutusunu açıp "linux eeepc" yazarsanız direkt karşımıza çıkıyorlar. Yanlarındaki kutucuklara tıklayıp "mark for installation" diyorsunuz, sonra "Apply" düğmesine basıyorsunuz.
Boş -ve büyük- diski /home dizini yapma
Eee'mizi artık stabil bir şekilde çalıştırabiliyoruz, ne mutlu bize. Fakat hızlı olsun diye 4GB'lık bölüntüye kurduk Ubuntu'muzu ve şimdi masaüstümüz ve belgelerimiz dahil 1GB'tan az kullanım alanı kaldı; 16GB'lık kocaman bir alan ise boş boş duruyor…
Linux'un güzelliği esnekliğinde. Biz de bu esneklikten yararlanıp "home" dizinimizi 16GB'lık diske taşıyacağız.
Bunlar iki ayrı bölüntü değil, Eee 901 20GB'da iki adet disk bulunuyor.
Önce "GParted"ı yükleyip ikinci diskimizin adını öğrenmemiz lazım. Bunun için iki yöntem var, ya Synaptic'i açıp Search'a tıklayıp "gparted" yazacağız, çıkan sonuçtan (sonuçlardan?) gparted'ı bulacağız ve yüklemek için seçip "Uygula" diyeceğiz, ya da Terminal'den sudo apt-get install gparted yazıp şifremizi girip sorunu halledeceğiz. Tercih sizin. :)
System > Administration > Partition Manager altında yükleniyor bölüntü yöneticimiz. Çalıştırıp sağ üst köşesindeki açılır menüden 16GB'lık diskimizi seçiyoruz. Bizim 16GB'lık diskimizde yarattığımız bölüntünün yolu /dev/sdb1 imiş. Not alıyoruz. (Bu bölüntünün ext2 veya ext3 formatında olması gerekiyor. Eğer değilse, GParted ile biçimlendirebilirsiniz diski. ext3 tavsiye edilir.)
Bundan sonrası sırf komut. Önce yeni diskimizi bağlayıp home klasörümüzü diskimize kopyalayacağız. Bunun için Places > Computer'a gidip çift tıklamak yeterli. Masaüstünüzde 16GB'lık diskinizi göreceksiniz, sağ tıklayıp properties yapın, en sondaki "Volume" sekmesine gelin ve "Mount Point"in karşısındaki değeri not alın. Bizde bu değer /media/disk idi.
cd /home
find . -depth -print0 | cpio --null --sparse -pvd /media/disk/
Bu işlem bittikten sonra masaüstündeki diske sağ tıklayıp "Unmount" komutuyla sistemden ayırıyoruz.
Şimdiki aşama ise home klasörümüzün adını "eski_home"a değiştirmek suretiyle yedeğini almak, ardından yeni bir home klasörü yaratmak ve diskimizi oraya bağlamak.
cd /
sudo mv home eski_home
sudo mkdir home
sudo mount -t ext3 /dev/sdb1 /home
Her şey olduğu gibi çalışıyor olmalı. Tek bir aşama kaldı geriye, o da bu işlemin açılışta otomatik olarak yapılması. Bunun için de /etc/fstab'e bir satır eklememiz gerekiyor. Terminal'de sudo gedit /etc/fstab yazınca ekrana metin düzenleyicisi çıkacak, bunun sonuna aşağıdaki satırı eklemeniz yeterli.
/dev/sdb1 /home ext3 nodev,nosuid 0 2
İşlem bu kadar. Artık tüm kullanıcı dizinleriniz 16GB'lık bir alana sahip. Güle güle, kullanın.
Ufak da bir dipnot koyalım: Eğer açılışta "$HOME/.dmrc"li bir hata görüp giriş yapamıyorsanız sisteme, önce şifre ekranında "Options > Sessions"dan en alttaki "Terminal"i seçin, sonra çıkan ekranda önce "sudo chmod 777 /home", sonra (xyz yerine kendi kullanıcı adınızı koyarak) "chown xyz.xyz /home/xyz" ve "chmod 755 xyz", en son da "chmod 644 /home/xyz/.dmrc" yazın. Sorun düzelecektir.
ASUS Radeon EAH4830 ve EAH4870X2
ASUS, kendi özel tasarımına sahip 2 farklı ekran kartı duyurdu: ASUS Radeon EAH4870X2 ve Radeon EAH4830 serisi. Merak ettiğiniz tüm ASUS ürünleri »
56K çevirmeli ağ günlerini tekrar hatırlamakBayram mesajıPC Labs'dan bir süreliğine ayrılma vakti (güncellendi)Çamaşır makinesi alma teknikleriÜcretsiz müzik nereden indirilir / dinlenir?Türkçede en temel yazım kuralları
Çok güzel bir yazı olmuş ancak birde 901lere ulaşabilsek ne güzel olacak.Asusun bu ürünü ne zaman Türkiye piyasasına sunacağı kesin olarak bellimi yoksa başka çözümleremi yönelmeliyiz?
http://www.ubuntu-eee.com/
http://www.eeebuntu.org/
eee pc ler için full driver destekli hazır ubuntu dağıtımları var. Yanlış hatırlamıyorsam daha önce siz bahsetmiştiniz bu sitelerden. son kullanıcı açısından daha rahat olur sanırım. home dizinini 16'lık bölüme taşımak en akıllıcası. Bu arada ubuntu ile divx-xvid filmler rahat seyredilebiliyormu eeepc üzerinde?
güzel bir yazı olmuş.
sırf ubuntu kullanmak için netbook alınabilir.
hem uygun fiyatlı hem de fazlasıyla taşınabilir.
Pardus sistemin bu konuda daha başarılı olduğunu sanıyorum. En azından ek komutlar girmeden wireless işlemlerinde daha hazır geliyor bence karşılaştırmada olmasında yarar vardı. Yinede Linux kullanıcıları için özendirici bir çalışma Öcü değil ya bu linux :)
güzel bir anlatımlı yaklaşım olmuş tebrikler :)
Ben compiz performansını merak ediyorum? Deneme fırsatınız oldumu?
@Fırat: Ne yazık ki ben bilmiyorum. Özkan'a sormak lazım, firmalarla onun arası daha iyi.
@vespertilio: O dağıtımlar da standart 8.04'ten farklı değiller, en azından 901'de. Önceki 700 serisine uyarlanmış olduklarından 900 serisinde, özellikle 901'de problemli çalışıyorlar. Ayrıca evet, aynı anda başka bir işlem yapmadığınız sürece standart bir DivX filmini rahatlıkla seyredebiliyorsunuz. HD videolarda ise force-restart kaçınılmaz. :)
@Doğan Yıldız: Pardus'u da deneyecektik fakat indirmelerimizin kesilmesi ve daha sonra indirdiğimiz dosyaların bozuk çıkması gibi abuk subuk problemler yaşadık, farklı farklı yansılardan denememize rağmen. Bu aralar da oldukça yoğun olduğum için bir daha uğraşmadım açıkçası.
@resler: Hayır, ona bakmadım ama sanıyorum çalışsa bile çok verimli olmaz. Çünkü Linux'ta bile 10 sekmeli bir Firefox, özellikle bir-ikisinde Flash animasyonu varsa çakılıp kalıyor, ve genel olarak grafiklerde bir durağanlık var.
Cem
ubuntunun yarı türkçe yarı ingilizce olması iki dil paketinin de işaretli olmasından kaynaklanan bir durum. system menüsünden dil ayarlarını değiştirmen gerekiyor.
Kurulumda sadece Türkçe'yi seçtim ama? :)
Büyük ihtimalle öyle bir çözümü vardır, fakat bunun da olmaması gerekiyordu. Bu, sıfırdan, en baştan Türkçe seçilerek yapılmış bir kurulum. Ve daha sonra hiçbir şeyle oynamadım –en azından bu makalede yazdıklarım hariç. :)
eğer kurulum sırasında internete bağlı değilsen bu sorun maalesef oluyor.
internete bağlı olsaydın gerekli dil paketlerini kurulum %80 küsuruncu bir kısmında indirip yüklerdi.
Celeron 1300 işleci 1 GB SDramli (ekran kartı Geforce MX440 128MB) bir bilgisayarda 8.04 deneme imkanı bulmuştum. Compiz açık iken Analog TV kartı çalışıyor, 2-3 sekmeli firefox ile fazla takılmalar olmadan 2-3 gün kullanmıştım. Demekki bu netbookların performansı benim ubuntu denediğim PC kadar veya daha kötü.
@t_rem: Makalede yaptığımız işlemleri yapmadan imkansız internete bağlanmak… Kurulum sırasında herhangi bir şey indirmek söz konusu değil yani.
@resler: Oldukça. Bende de P4 2.4GHz, 512MB RAM ve 128MB 9200SE'li bir PC var. "10 kat daha güçlü" dersem abartmış olmam.
webcam chat yapılabiliyor mu msn networku üzerinden? kendi laptopumda amsn ile denemiştim ama başarılı olamamıştım açıkçası…
Windows Live ağı üzerinden video görüşme yapmak Linux altında başlı başına bir problem. Hiç denemedim, hatta Windows kullanırken bile hiç kullanmadım Windows Live Messenger'ın video görüşme özelliğini. O yüzden ne desem yalan.
Ayrıca, kameranın çalışıp çalışmadığına da bakmadım Linux altında, asıl sorunuz buysa.
Kamera çalışıyor, Skype'ın yeni Linux sürümünde de video desteği geldiği için, kamerayı Skyoe altında kullanabilmek mümkün verimli olarak.
@levent;
Webcam tanitildiktan sonra aMSN ve emesene altinda webcam'inizi kullanabiliyorsunuz bir problem olmuyor. Sesli gorusme derseniz; Skype onermek durumunda kalacagim, bildigim kadari ile wlm Ubuntu uzerinde calismiyor.
Turkce konusuna deginecek olursak;
Ubuntu Turkce destegi en iyi olan dagitimlardan bir tanesi. Gerekli paketler kurulduktan sonra hicbir problem kalmadan Turkce kullanabiliyorsunuz. Tek sorun Terminalde kurulum yapilacagi sirada [E/H] sorusu soruldugunda E basarsaniz grafik ekrana donuyor. Bu da pek problem degil ama terminalden bir anda grafik ekrana gecince insan sasiriyor bu yuzden Y olarak cevaplayip devam etmek daha mantikli ;)
Ben genede bir Pardus denenmesini isterdim, ona göre satın alma kararımı vereceğim. Mümkünse hiç konsolla uğraşmak istemiyorum. Pardus'un Pisi'si çok kullanışlı, orayı kullanmalıyız. Ayrıca harici CD okuyucu olmadan, flash bellek ile yüklemeyi yapmalıyız.
@ özkan,cem, murat : teşekkürler..
malesef microsoft belli konularda öyle standart oluyor ki geliştirdiği teknoloji diğer platformlar tarafından birebir kopyalanmazsa kullanıcı kaybediyorlar. MSN gibi Office de bunun en açık örneklerinden. OpenOffice pek çok işi görüyor ama word'de özel şablonlarla ya da excel add-inleri ile iş yapıyorsanız uyumluluk sıkıntısı yaşamanız çok olası..
Bir de her ne kadar teknolojisini genel manada kısıtlı ve geri bulsam da, microsoft'un audio/video izlenmesi konusunda geliştirdiği altyapı (directshow) geliştirici ve son kullanıcıların oldukça işini kolaylaştırıyor. Linux tarafında malesef böyle bir birliktelik yok. Bu yapı da ffmpeg teknolojisinin komple linux'ta geliştirilip de windows da çok çok daha başarılı olması gibi ironilere neden oluyor…
Neyse konudan çok ayrıldım…
bilgilendirice yazı ve hızlı yanıtlar için teşekkürler,
ve en sık karşılaştığınız sorulardan birine bir destek de benden:
eee 901 Türkiye'ye gelecek mi acaba? Özkan -yukarıda iddia edildiği gibi- herhangi bir bilgin var mı bu konuda? Yurtdışından mı getirelim??
Öncelikle Linux denemeleri gayet güzel sonuçlanmış.
Benim için donanımları tanıtmak bir sorun değil aksine çok güzel pratik yapma imkanı.Özellikle Linux çekirdeğiyle yaptığım uzun uğraşlarla 1saatte tanıtmayı başardığım ağ kartımın bu tür uygulamalarla beni uğraştırdığını düşünürsek gayet memnunun donanım tanıtmaktan. :)
Burada en merak ettiğim konu batarya ömrü.Testi gerçekleştirenler olarak tahmini bir rakam verilecek olsa Linux Windows' a nazaran ne kadar az güç tüketebilir?
Ayrıca bu değerleri zorlayabilme imkanımız da varmı?
Ben Linux altında da, Windows altında da benzer zamanlar aldım… Taş çatlasa 1 saat ya farketmiştir, ya farketmemiştir. Ama detaylı bir pil testi yapmadım tabii ki, sadece genel kullanımdaki gözlemlerim bunlar.
bu kadar linux güzelce görsel ayrıntılı anlatılırsa linux'a geçeriz tabi. özledim o komut günlerini.
@Cem Kesemen
Peki Cem abi şöyle dışarıdan bir baktığında aşina olduğum XP' nin Micro halini mi kullanmalıyım.Yoksa Linux sürümlerinden herhangi birini mi?
Her ikiside benim için problem değil kullanmasına kullanırım ancak en fazla verimi hangisinden alabilirim?
Ayrıca sitede bu tarz bir pil testi yer alacak mı?Özellikle bu sorumu Özkan abi yanıtlayabilirse çok sevinirim.Bir aralar böyle bir makale olacak gibiydi vazmı geçildi yoksa bekleyelimmi?
Linux ve windows'un pil performans testini yapmayı planlıyorum, ama bu test muhtemelen CEBiT fuarı sonrasına kalır :(
Olsun Özkan abi ha Cebit sonrası ha Cebit öncesi ne farkeder.Geç olsun güç olmasın. :)
Hem belki Cebit' te daha farklı ürünlerle karşılaşabiliriz.
ne zaman gelecek bekliyoruz
Ubuntunun hemen hemen tüm versiyonlarını denedim ayrıca tester olarak görev aldım. Bilindiği üzere Ubuntu versiyonları Gnome arayüzü ile gelir ve tek cd'den oluşur bu yüzden tüm dil paketlerini tam olarak tek cd'ye yüklemek imkansız. Bunun için Ubuntu kurulum sonunda seçtiğiniz dil paketinin tam versiyonunu internet sunucularından indirir ama burada sorun kurulum aşamasında ağ bağdaştırıcısının tanınmaması dolayısı ile dosya indirilememesi, Bu sorunu eeepc için derlenmiş kernel versiyonunu arkadaşın anlattığı şekilde kurarak sorunu ortadan kaldırabilirsiniz, dil dosyalarınıda kernel yükleme işleminden ve bağdaştırıcıyı tanıttıktan sonra paket yöneticisine gnome-tr yazarak aratıp Türkçe dil paketinin tam versiyonunu yükleyerek yapabilirsiniz. Diğer bir sorun olan /home yani kullanıcı dosyaları için bu kadar uğraşmaya hiç gerek yok kurulum aşamasında bölümleme sekmesinde bu islemi kolayca yapabilirsiniz.
4Gb olan bölüm kök dizini yani /
2 gb yeni bir bölüm takas alanı yani /Swap
14 gb kullanıcı dosyası yani /home
şeklinde Kolaygelsin…
http://www.linuxnet.com.tr/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&p=82253#82253
linkinde flashtan nasıl kurulum yapabileceğimizi anlatıyor. Ubuntu doğru bir seçim gibi en azından son kullanıcı için.
Teşekkürler.
Ubuntu 8.10 kurmuştum. Wireless i çalıştıramadığım için sildi.keşke yazınızı daha önce görseydim.hemen uygulamaya geçiyorum.
teşekkürler.