Kullandıkları İşletim sistemini kapatırken tüm kullanıcıların dikkatini çekmiştir, "kapat" ve "yeniden başlat" dışında sisteminizi alternatif kapatma seçeneklerinin bulunduğunu. Aslında çoğu kişi de az çok biliyor bu kapatma seçeneklerinin işlevlerini. Bir süre önce Hazırda Beklet özelliğinin özellikle Vista ve Windows 7 gibi yeni nesil işletim sistemlerimizde nasıl devredışı bırakılabileceğini ve aktif hale getirilebileceğini aktarmıştık. Bu yazımızda ise Beklemede, Hazırda Beklet, Uyku, KarmaUyku gibi sistemlerimizi alternatif kapatma seçeneklerini bir miktar detaylandırmak kaydıyla sizleri aydınlatmaya çalışacağız.
Bilindiği üzere enerji çağımızın en değerli kaynaklarından biri. Neredeyse tüm üreticiler çevreye daha az etki eden, daha az enerji tüketen ürünler sunarak küresel ısınmaya karşı yapılan savaşa katkıda bulunmaya gayret ediyorlar. Hal böyle olunca, bilişim firmalarının da bu konuda birşeyler yapması kaçınılmaz. Ekran kartlarımız, işlemcilerimiz, anakartlarımız çeşitli yazılımsal ve donanımsal desteklerle güç sarfiyatını azaltmaya yönelik özelliklerle donaltılıyorlar (Asus EPU-6 Engine, Intel SpeedStep vb…). Bu durumda işletim sistemlerimize düşen görev ise donanımlarımızın sağladıkları bu avantajlara platform desteği sunmak ve temel düzeyde donanımların güç tasarruf özelliklerinin yönetimi oluyor. Yenilenen işletim sistemleriyle hep daha estetik ve başarılı kullanıcı deneyimleri sunmaya gayret eden Microsoft da Windows 7 ve Vista'da sunduğu gelişmiş güç seçenekleriyle kullanıcıların beğenisini kazanmış durumda. Piyasaya sürülen bu son iki işletim sistemiyle farklı güç planları ayarlayabilir ve bu planlar üzerinde detaylı birçok ayar yapabilirsiniz. Bu girişin ardından ACPI ve APM gibi teknolojileri açıklayarak yazımıza başlamış bulunalım.
APM (Advanced Power Management): Türkçesi gelişmiş güç yönetimi olan Intel-Microsoft ortak yapımı bu standart sayesinde APM sürücüsü üzerinden işletim sistemi ile BIOS'un haberleşmesi sağlanır ve işlemci saat hızı düşümü, sistemi askıya almak gibi güç yönetimine yönelik çeşitli işlemler gerçekleştirilebilir. Microsoft APM desteğini Windows Vista ile kesmiştir.
ACPI (Advanced Configuration and Power Interface): APM standardının valefi olan Türkçesiyle "Gelişmiş Yapılandırma ve Güç Arayüzü" yine Microsoft ve Intel'in bu sefer Toshiba'yla ortak çalışmaları sonucu 1996 yılında oluşturulmuştur ve Windows 98'den Windows 7'ye tüm Microsoft işletim sistemlerinde kullanılmıştır. Yazımızda anlatacağımız alternatif sistem kapatma çözümleri ACPI standardını kullanmaktadır ve bilgisayarların çeşitli güç durumları bazı ACPI terimleriyle belirtilmektedir. Kısaca bunlaran bahsedecek olursak:
G0 – Standart çalışma halidir.
G1 – Bilgisayarın birçok donanımına giden gücün kesildiği uyku durumudur ve dört alt grubu vardır.
S1 – İşlemcinin komut setlerini işlemeyi bıraktığı durumdur. İşlemci ve RAM'e güç sağlanmaya devam edilir. Kullanımda olan diğer aygıtlara da güç sağlanmaya devam edilirken kullanımda olmayanlara sağlanan gerilim kesilir. G0 durumundan daha az güç harcamasına karşın diğer uyku modlarından daha fazla güç tüketir.
S2 – İşlemcinin kapatıldığı, bu sebeple de önbellekteki ve işlem halindeki verinin kaybolduğu durumdur. Güç tasarrufu S1 durumundan fazla iken S3 durumundan azdır.
S3 – İşletim sistemlerimizde güncel olarak kullanılan Bekleme (XP) ve Uyku (Vista, Win7) durumlarının ACPI'deki karşılığıdır. Bellekler dışındaki çoğu donanım tamamen kapatılır. Anakart üzerindeki birçok yonga da kapatılır (ağ-ses yongası gibi ekstra özellikler sağlayan yongalar). Buna karşın bilgisayarın klavye-fare gibi çevresel birimlerden uyanabilmesi için güney köprüsü ve PS2 portları vb… aktif durumdadır. Sistemin enerji tüketimi oldukça azdır.
S4 – İşletim sistemlerimizin desteklediği Hazırda Beklet halinin ACPI'deki karşılığıdır. Bellekte bulunan içerik herhangi bir NVRAM'e (sistemlerimizde hard disklerimiz oluyor bu genellikle) kaydedilir ve sistem tümüyle kapatılır. Böylece herhangi bir veri kaybı yaşanmaz. Güç sarfiyatı sıfırdır (güç düğmesi vb… sistemi açma birimlerine sağlanan kontrol akımı hala söz konusudur, fakat bu akım sistem tümüyle kapatılarak sonlandırıldığında da mevcuttur).
G2 – Sistemin tamamen kapatıldığı fakat ağdan (wake on lan) ya da klavye – fare gibi çevresel birimlerden başlatılabildiği haldir.
G3 – Diğer bir adı da mekanik kapatmadır. Bilgisayar tamamen kapatılmıştır ve güç kablosu çıkarılabilir. Tek güç sarfiyatı BIOS pili tarafından gerçekleştirilmektedir.
İşletim sistemlerimizin sunduğu bazı özellikleri anlayabilmek için bu durumların anlaşılması faydalı olacaktır. Bilgisayarınızın desteklediği durumları öğrenmek için komut satırını açarak:
powercfg /a
yazabilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken nokta bilgisayarınızda kullandığınız kimi donanımlar ya da varsayılan bazı sürücüler sisteminizin bazı oturum sonlandırma durumlarının desteklenmemesine sebebiyet verebilir.
Bu bilgilerden sonra işletim sistemlerimizin sundukları güç tasarruf seçeneklerini inceleyebiliriz:
Bu yönde bir mod yok malesef. Modların tamamında güncelleştirme vb… işlemleri bittikten sonra diskler ve işlemci kapatılıyor. Ayrıca fsb de kapatılıyor. Yalnızca bellekteki bilgi tutuluyor (bekleme modunda) ya da diske yazılıyor.
Direkt kapatamazsınız fakat elektrik tüketimini çok azaltabilirsiniz. Örneğin sisteminizi downclock edebilirsiniz. İşlemci, ekran kartı ve belleklerinize giden gerilimi düşürebilirsiniz ki Vista ve Win7'de bu işlemleri bir hatveye kadar masaüstünde de yapabilirsiniz.
Oldukça yararlı bir yazı olmuş teşekkür ederim. Önceki yazınız yardımı ile Bekleme Modunu kapatarak diskmde 4GB yer açmıştım. Yazınızı okuduktan sonra Bekleme modunu tekrar aktif etmeyi düşünüyorum.
Benim merak ettiğim. İşlemci hızı düşürülerek yapılan enerji tasarrufu işlemlerinde sistemde yaşanan (eğer yaşanıyorsa) performans düşüklüğü ile ilgili bir inceleme. Tabii mümkünse bu işlemler gerçekten işe yarıyormu. Yani bu işlemler sonucun yüzde kaç enerji tasarruufu yapabiliriz. Çevremdek bir çok insan işlemci hızı düşürülerek enerji tasarrufundan çok performan düşüklüğü yaşayacağımızı söylüyor.
Bir Gigabte kullanıcısı olarak bunu bizzat yaşadım 'Dynamic Energy Saver' ı kurduğum anda sistemde gözler görülür bir yavaşlama gördüm bunun üzerine hem programı hem BIOS taki ayarları yaparak tasarruf defterini kapattım ama hep aklımda şu soru kaldı acaba yeni versiyonlarla bu sorunu çözdülermi ya da programı kullanmadan da bu yavaşlamaları yaşarmıyım, programın tasarrufa ne kadar etkisi var… Eminim bir çok kullanıcı bu soruların cevabını merak ediyordur ya da hiç merak etmeden sistemin performansını düşürmemek için bu çözümleri göz ardı eden, bilinçlenmeyi bekleyen bir çok kullanıcı olduğunu düşünüyurum.
Kim tasarruf ederek ekran kartı güncellemesinin masrafını çıkarmak istemez ki.
DES ve diğer anakartlardaki benzer güç koruma modlarının tasarrufu, tek bir bilgisayarda faturanızı etkilemez. Bunu bir Gigabyte yazımızda ölçmüştük. O yüzden dert etmeyin onu. Enerji tasarrufu açısından çok daha etkili başka tedbirler alınabilir. Bazılarına şurada yer vermiştik. http://www.pclabs.com.tr/2008/09/09/guc-testi-hangi-cihaz-ne-kadar-guc-tuketiyor/
Ben Asus Sixengine kullanıyorum ve ağır bir işlem yaptığım zamanlarda fsb'mi %5 overclock ediyor otomatik olarak, sistem boşta iken ise %25 düşürüp işlemciye verilen gerilimi düşürüyor- 1,27 volttan 1,13V'a düşürüyordu sanırım. Bu tür yazılımları ye kullanırken güncel BIOS ve de driverlar kullanmaya çalışın. Ayrıca program güncellemelerini de takip etmeye gayret edin. İlk kullanmaya başladığımda ciddi sorunlar vardı sixengine'de de çünkü.
Dediğiniz gibi bu yönde bir yazılımın; -sixengine, energy saver- sistem performansı üzerindeki etkisi, boşta ve yük altındayken devreye girme hızı ve güç tasarrufu konusunda bir yazı hazırlanması düşünülebilir.
not: Sixengine tasarrufu azaltılan CO2 emisyonu olarak gösteriyor :)
Ayarlarından girerek boştayken veya az iş varken %50 ye kadar düşüş yapması sağlanabiliyor. Gerçekten çok başarılı bir uygulama. Güç ihtiyacı olduğunda hemen normal hıza dönebildiğinden performans kaybı görmüyoruz ancak genelde bilgisayarın gücünü kullanmadığımız gezinti hallerince iyi bir tasarruf sağlanıyor. Kesinlikle kullanılmalı.
Six engine de %50 ye kadar ayarladım ben ve çok daha fazla tasarruf yapıyorum. Zaten iş gücü gerektiğinde hemen hızlandırdığı için maksimum tasarruf en mantıklısı. Yavaşlık hissedilmiyor çok fazla programın iyi ayarlaması sayesinde. Bir de O/C yapması %1 e getirilirse en iyisi yapılmış olur. Bilgisayar çoğu zaman gezintide kullanıldığından böyle programlar çok yararlı oluyor.
Yazıda atlanan bir nokta var oda ATX tipli güç kaynaklarının eğer mekanik kapatma düğmesi yoksa ve oradan kapatılmamışsa hiçbir zaman tamamen kapanmadığı gerçeği :)
0 watt enerji harcamasını istiyorsanız ya fişi çekin yada arkasındaki düğmesinden kapatın.
Devir ekonomi devri hazırda beklet i ilk defa konuyu okuyunca duydum ve hemen harekete geçtim bilmediğimiz bişey daha öğrendik paylaşım için teşekkürler bu siteyi çok seviyorum :)
Eğer işyerinizde mesainiz saat 17:00 de bitiyorsa "zamanlanmış görevler" ile internetten dosya indirme, virüs tarama, disk temizleme vb. işleri saat 17:00 ile saat 19:00 arasına zamanlayıp sonra da bilgisayarı güç seçeneklerini 2 saat sonra bekleme moduna gir (ya da kapat) şeklinde ayarlarsak hem çalışırken rahat çalışmış hem de çalışmazken bilgisayarı kasan işleri yapmış oluruz.
Arkadaşlar xp kullanıyorum ve sistemi hazırda beklete almıştım ekranıda kapatmıştım 15 dk sonra geldiğimde pc kapalı sanıp tekrar güç düğmesine bastım ve şu yazı çıktı sistemi önceki konumundan yeniden başlatma girişimi başarısız oldu.Yeniden başlatma yine denensin mi? sorusu var ve altında
Geri yükleme verisini sil ve sistem önyükleme menüsüne devam et
Sistemin yeniden başlatılmasına devam et
soruları var klavye mause hiçbirşey işlemiyo lütfen yardım edin:(
Sonraki Sayfa: 
PCL Sözlük
Bilgilendirme için teşekküler çok faydalı olmuş. Sormak istediğim bu modlardan hangisi açıkken gece bilgisayarım downloada devam edebilir.
Bu yönde bir mod yok malesef. Modların tamamında güncelleştirme vb… işlemleri bittikten sonra diskler ve işlemci kapatılıyor. Ayrıca fsb de kapatılıyor. Yalnızca bellekteki bilgi tutuluyor (bekleme modunda) ya da diske yazılıyor.
peki bunun başka bir yolu yokmu?
Direkt kapatamazsınız fakat elektrik tüketimini çok azaltabilirsiniz. Örneğin sisteminizi downclock edebilirsiniz. İşlemci, ekran kartı ve belleklerinize giden gerilimi düşürebilirsiniz ki Vista ve Win7'de bu işlemleri bir hatveye kadar masaüstünde de yapabilirsiniz.
Aynı şeyi ben de merak ediyorum.
Oldukça yararlı bir yazı olmuş teşekkür ederim. Önceki yazınız yardımı ile Bekleme Modunu kapatarak diskmde 4GB yer açmıştım. Yazınızı okuduktan sonra Bekleme modunu tekrar aktif etmeyi düşünüyorum.
Benim merak ettiğim. İşlemci hızı düşürülerek yapılan enerji tasarrufu işlemlerinde sistemde yaşanan (eğer yaşanıyorsa) performans düşüklüğü ile ilgili bir inceleme. Tabii mümkünse bu işlemler gerçekten işe yarıyormu. Yani bu işlemler sonucun yüzde kaç enerji tasarruufu yapabiliriz. Çevremdek bir çok insan işlemci hızı düşürülerek enerji tasarrufundan çok performan düşüklüğü yaşayacağımızı söylüyor.
Bir Gigabte kullanıcısı olarak bunu bizzat yaşadım 'Dynamic Energy Saver' ı kurduğum anda sistemde gözler görülür bir yavaşlama gördüm bunun üzerine hem programı hem BIOS taki ayarları yaparak tasarruf defterini kapattım ama hep aklımda şu soru kaldı acaba yeni versiyonlarla bu sorunu çözdülermi ya da programı kullanmadan da bu yavaşlamaları yaşarmıyım, programın tasarrufa ne kadar etkisi var… Eminim bir çok kullanıcı bu soruların cevabını merak ediyordur ya da hiç merak etmeden sistemin performansını düşürmemek için bu çözümleri göz ardı eden, bilinçlenmeyi bekleyen bir çok kullanıcı olduğunu düşünüyurum.
Kim tasarruf ederek ekran kartı güncellemesinin masrafını çıkarmak istemez ki.
DES ve diğer anakartlardaki benzer güç koruma modlarının tasarrufu, tek bir bilgisayarda faturanızı etkilemez. Bunu bir Gigabyte yazımızda ölçmüştük. O yüzden dert etmeyin onu. Enerji tasarrufu açısından çok daha etkili başka tedbirler alınabilir. Bazılarına şurada yer vermiştik.
http://www.pclabs.com.tr/2008/09/09/guc-testi-hangi-cihaz-ne-kadar-guc-tuketiyor/
Ben Asus Sixengine kullanıyorum ve ağır bir işlem yaptığım zamanlarda fsb'mi %5 overclock ediyor otomatik olarak, sistem boşta iken ise %25 düşürüp işlemciye verilen gerilimi düşürüyor- 1,27 volttan 1,13V'a düşürüyordu sanırım. Bu tür yazılımları ye kullanırken güncel BIOS ve de driverlar kullanmaya çalışın. Ayrıca program güncellemelerini de takip etmeye gayret edin. İlk kullanmaya başladığımda ciddi sorunlar vardı sixengine'de de çünkü.
Dediğiniz gibi bu yönde bir yazılımın; -sixengine, energy saver- sistem performansı üzerindeki etkisi, boşta ve yük altındayken devreye girme hızı ve güç tasarrufu konusunda bir yazı hazırlanması düşünülebilir.
not: Sixengine tasarrufu azaltılan CO2 emisyonu olarak gösteriyor :)
Ayarlarından girerek boştayken veya az iş varken %50 ye kadar düşüş yapması sağlanabiliyor. Gerçekten çok başarılı bir uygulama. Güç ihtiyacı olduğunda hemen normal hıza dönebildiğinden performans kaybı görmüyoruz ancak genelde bilgisayarın gücünü kullanmadığımız gezinti hallerince iyi bir tasarruf sağlanıyor. Kesinlikle kullanılmalı.
Six engine de %50 ye kadar ayarladım ben ve çok daha fazla tasarruf yapıyorum. Zaten iş gücü gerektiğinde hemen hızlandırdığı için maksimum tasarruf en mantıklısı. Yavaşlık hissedilmiyor çok fazla programın iyi ayarlaması sayesinde. Bir de O/C yapması %1 e getirilirse en iyisi yapılmış olur. Bilgisayar çoğu zaman gezintide kullanıldığından böyle programlar çok yararlı oluyor.
Yazıda atlanan bir nokta var oda ATX tipli güç kaynaklarının eğer mekanik kapatma düğmesi yoksa ve oradan kapatılmamışsa hiçbir zaman tamamen kapanmadığı gerçeği :)
0 watt enerji harcamasını istiyorsanız ya fişi çekin yada arkasındaki düğmesinden kapatın.
Devir ekonomi devri hazırda beklet i ilk defa konuyu okuyunca duydum ve hemen harekete geçtim bilmediğimiz bişey daha öğrendik paylaşım için teşekkürler bu siteyi çok seviyorum :)
çok yararlı bir bilgi olmuş.
Eğer işyerinizde mesainiz saat 17:00 de bitiyorsa "zamanlanmış görevler" ile internetten dosya indirme, virüs tarama, disk temizleme vb. işleri saat 17:00 ile saat 19:00 arasına zamanlayıp sonra da bilgisayarı güç seçeneklerini 2 saat sonra bekleme moduna gir (ya da kapat) şeklinde ayarlarsak hem çalışırken rahat çalışmış hem de çalışmazken bilgisayarı kasan işleri yapmış oluruz.
Arkadaşlar xp kullanıyorum ve sistemi hazırda beklete almıştım ekranıda kapatmıştım 15 dk sonra geldiğimde pc kapalı sanıp tekrar güç düğmesine bastım ve şu yazı çıktı sistemi önceki konumundan yeniden başlatma girişimi başarısız oldu.Yeniden başlatma yine denensin mi? sorusu var ve altında
Geri yükleme verisini sil ve sistem önyükleme menüsüne devam et
Sistemin yeniden başlatılmasına devam et
soruları var klavye mause hiçbirşey işlemiyo lütfen yardım edin:(
İşte PC Labs farkı. Çok faydalı bir makale olmuş. Teşekkürler…