AMD'nin ikinci nesil Fusion APU'su A10-5800K işlemci ve A85 yongasetli Gigabyte F2A85X-UP4 anakartı inceliyoruz.

A10Logo 550x464 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

AMD'nin, dahili grafik arabirimli Intel Sandy Brigde işlemcilerine cevap niteliğindeki Fusion mimarisinin ilk örneği olan LIano platformu ile geçen yıl tanışmıştık. FM1 soket yapısındaki Fusion APU'ları, AMD'nin Stars kod adlı mimarisini temel alan bir işlemciyi, Radeon HD serisi grafik yongasıyla birleştiriyordu. Stars kod adlı mimariyi Phenom II'lerden tanıyoruz. İlk nesil, grafik tarafında daha iyi performans gösteriyor olsa da, işlemci gücü olarak rakibi Intel'den daha zayıf kalıyordu.

AMD ikinci bir hamle ile, grafik performansı ve işlemci gücü iyileştirilmiş Fusion mimarisinin ikinci bacağı olan Trinity kod adlı işlemcileri piyasaya sürdü ve bu işlemcilerden A10-5800K'ın detaylarına biraz sonra gireceğiz.

Ancak konuya yabancı olanlar için "APU" tanımlamasını biraz açalım. AMD, grafik yongası taşıyan işlemcilerini APU olarak adlandırıyor. Açılımı "Accelerated Processing Unit"; yani Hızlandırılmış İşlem Birimi. Bu bizim CPU (Central Processing Unit-Merkezi İşlem Birimi) ve GPU (Graphics Processing Unit-Grafik İşlem Birimi) olarak kullandığımız iki kavramın birleşimi. Klasik kullanımda CPU'yu zaten biliyorsunuz. GPU ise ekran kartlarının kalbini de oluşturan, görüntü hesaplamalarını ve son zamanlarda video hızlandırma, hatta uygun konularda genel amaçlı programlamanın da yapılabildiği yonga.

AMD'nin ikinci nesil Fusion mimarisinin tepe seviyesi modeli AMD A10-5800K, selefine göre yapılan iyileştirmelere bağlantılı olarak 1.178 milyardan 1.3 milyara çıkan transistör sayısı, 228 yerine 246 mm2 yüzey alanı ve 32nm üretim teknolojine sahip bir işlemci. Bilgi babından: yüzey alanlarının Sandy Bridge'de 216 mm2 ve Ivy Bridge'de (tranisitör sayısı 1.4 milyar) 160mm2 olduğunu geçelim. 4 çekirdekli işlemcide çekirdek başına 64KB + 64KB L1 ön bellek ve 4 MB L2 önbellek bulunuyor. Paylaşımlı L3 ön bellek Trinity'nin modellerinde mevcut değil. Yeni nesil AVX, AVX 1.1, FMA3 ve AES komut setleri işlemciye dahil edilmiş. Özellikle AES komut seti pek çok sıkıştırma işleminde avantaj sağlıyor. "K" serisi A10-5800K'da çarpan kilidi açık ve rahat bir şekilde hızaşırtma yapabiliyorsunuz. Güç tüketimini (TDP değerini) azaltan girişimlerden biri de, otomatik CPU ve GPU hız kontrolü. Turbo Core, LIano platfomunda sadece CPU'ya özgüydü. Yeni uygulamayla grafik ağırlıklı çalışma sırasında CPU hızının artması gerekmiyorsa TDP aralığını dolduracak biçimde GPU hızı yukarı çekiliyor.

 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

İşlemciye gömülü bellek kontrolcüsü 1866MHz'e kadar belleklere destek veriyor. PCI tarafında ise hala 2.0 spesifikasyonuna devam ediyoruz. Ancak LIano'dan farklı olarak çoklu ekran kartı kullanımı, Trinity platformunun getirdiği diğer bir yenilik.

cpu 550x407 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

AMD yıllardır, AM2+ zamanından beri soket uyumluluğunu koruyordu. Tabii bazı işlevler yitebiliyordu ama en azından AM3'e görece pürüzsüz bir geçiş yaptılar. Fusion mimarisi dışındaki platformlarda yine soket uyumluluğu korunuyor (AM3+ geriye doğru uyumlu, özellik eksilmesi karşılığı) ama APU için bu geçerli değil. Temel nedeni ise görüntü çıkış sorunu. APU paketinde işlediğiniz görüntüyü bir şekilde dışarı vermeniz gerekiyor. Soket değişikliğinde bazı pinler bu iş için (daha genel bir ifadeyle PCIe için diyelim) ayrılmış. Ayrıca PCIe donanımlarla (en önemli olarak, ekran kartıyla) haberleşmek için PCIe bağlantıları da var. Yani kötü haberimiz: yeni nesil işlemcilerle birlikte soket yapısı üçüncü bir değişikliğe gidiyor. Bir önceki FM1 serisi işlemcileri FM2 yuvasında yada FM2 işlemleri FM1 yuvasında kullanamıyoruz:

APU Llano vs APU Trinity 550x320 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

Trinity serisi A10, A8, A6 ve A4 olmak üzere 4 adet farklı versiyondan oluşuyor. İşlemciler aradındaki ne arasındaki en belirgin fark: grafik arabirimlerinde. Örneğin: A10'da 384 paralel işlemcili Radeon HD 7660D kullanılıyor iken, A8'e daha düşük 256 paralel işlemcili Radeon HD 7560D yerleştirilmiş. CPU tarafında "K" serisi çarpan kilidi kırık, yani hızaşırtma için daha fazla ince ayar sağlayan modeller. A6 ve A4 hariç diğerleri 4 MB L2 ön bellek barındırıyorlar. A4 dışındaki tüm işlemciler 1866 MHz'e kadar bellek desteği sağlıyor. Trinity serisinin tamamında AMD Turbo Core özelliği mevcut. "K" serisi 100 watt, "K" olmayanlar ise 65 watt TDP değerlerine sahipler:

trinitysm 550x243 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

APU'nun grafik bacağında AMD Radeon HD 7000 serisi grafik arabirimlerini görüyoruz. A10-5800K'da Radeon HD 7660D kullanılmış. 384 adet işlem birimi yada AMD'nin dediği gibi "Radeon çekirdeğine" sahip Radeon HD 7660D, 800 MHz çekirdek hızı, 128 bit veriyolu ve 512 MB DDR3 bellek kullanıyor. APU'lardaki kod rakamı küçüldükçe, kullanılan grafik arabiriminin modeli de düşüyor. Örneğin: A10/HD 7660D, A8/HD 7560D, A6/HD7540D ve A4/HD 7480D gibi. Bu arada yeni nesilAPU'lar DirectX 11, OpenGL 4.2 ve OpenCL 1.1 desteğine sahipler.

 AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi

AMD APU'ların grafik tarafında getirdiği diğer yenilikler de:

  • AMD Perfect Picture HD: Otomatik video işleme özelliği sayesinde, biz videoyu seyrederken sistem görüntü kalitesini otomatik biçimde iyileştiriyor.
  • AMD Quickstream: Sistem GPU gücü gerektiren herhangi bir uygulama veya web sitesine girildiğini tespit ediyor ve örneğin çevrimiçi videolar izlediğimiz zamanlarda bant genişliğinin otomatik olarak ayarlıyor.
  • AMD Video Converter: Donanım bazlı kodlama. Bu sayede medya dosyaları daha hızlı ve verimli biçimde kodlanıyor. Tam HD (1080p) videolardan ve çok kişili video konferanslardan da bu özellik sorumlu. AMD yazılım ayağında geliştirmeler yapmak için Polycom gibi üçüncü parti firmalarla da birlikte çalışıyor.
  • AMD Steady Video: İlk nesille birlikte tanımıştık zaten bu özelliği. Olayı kötü kaydedilmiş videoların kararlılığını arttırmak. Şimdilik Internet Explorer, Mozilla Firefox, Google Chrome ve Windows Medya Oynatıcısı tarafından destekleniyor. Yazılım güncellemesi ile birlikte VLC desteği de kazanacak bu arada.
  • AMD Eyefinity: Eyefinity, bildiğimiz gibi AMD'nin çoklu ekran teknolojisi. Trinity ile birlikte gelen yenilik ise artık ayrık bir GPU'ya gerek olmadan bu işi yapabilecek olması.

AMD A85 Yongaseti

AMD'nin "FCH" yani Fusion Controller Hub olarak adlandırdığı A85 yongaseti, selefi gibi USB 3.0 ve SATA 6GB/sn arayüzlerine tam desteği sürdürüyor. Güncel durumda Intel, Z77 yongasetiyle USB 3.0'a geçişi sağlamıştı ve doğal destek anakartlar için bir maliyet avantajı da getiriyor. Gerçi bu avantajın, bize ne kadar çok yansıdığı da tartışılır bir konu.

Aşağıdaki şemada FCH ile ile APU arasındaki bağlantıda "UMI" adında bir ara bağlantı görüyoruz. Bu: GPP de FCH ile başka bileşenler arasında olabilecek bağlantılar için. Ses, PCI, VGA bağlantısı gibi başka giriş/çıkışlar da var. Normalde ekran kartında bulunan DAC birimi FCH'ye kaydırılmış -APU'da tümleşik değil.

A85'e bağlı "Integrated Clock Gen" (Tümleşik Saat Jeneratörü) adında bir özellik var ve bu biraz sıkıntıya işaret. Bu, hızaşırtma edilebilirliğin sınırlanması anlamına geliyor. Sistem bileşenlerinin birbirlerine bağımlılıkları arttıkça hızaşırtmanın sınırlanması ihtimali de artıyor. Çarpanı kullanmadığınız sürece (yani "K" serisi olmayan işlemci) hızaşırtma işini "taban frekans"ı kullanarak yapacaksınız. Bu da bu tip sistemlerde sıkıntı çünkü bu taban frekans aynı zamanda başka bileşen ve veriyolunun da frekansını belirliyor.

A85 Architecture AMD A10 5800K İşlemci ve Gigabyte F2A85X UP4 Anakart İncelemesi